X
تبلیغات
بوستان ادب - معنی لغات دروس فارسی دوم راهنمایی (قسمت اول )

سلام ، باتوجّه به تازه تالیف بودن کتاب ونبود بعضی از کلمات در واژه نامه پایان کتاب سعی شده است لغات نسبتاً مهم ومشکل همراه لغات موجود در واژه نامه کتاب  به صورت درس به درس آورده شود این لغات براساس حروف الفبا نمی باشد وتقریباً براساس تقدّم وتاخّر آن ها در متن درس  می باشددرهرحال در معنی یا واژه ممکن است اشتباهاتی پیش آمده باشد که در هرحال محتاج راهنمایی همکاران محترم هستم  

          لغات درس اول دفتر                                           تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی   

 

لغات درس اول دفتر

نامه : در این جا کتاب

مونس : انس گیرنده   ،همدم

روان : جان ،روح ،روح انسانی

کارگشا : کارگشا ی ،گشاینده ی کار

هستی : بودن ،وجود

اساس : پی ،بنیاد ،پایه ،شالوده

کوته : کوچک ،کم ارتفاع ،مخفف کوتاه

درازدستی : تعدی ،تجاوز ،دست دراز کردن به مال یاناموس دیگران

عنایت : توجّه ،اهتمام داشتن

ظلمت : تاریکی ، مقابل روشنایی

صانع : آفریننده ، سازنده ، پیشه ور

حیّ: زنده ، نقض میّت

پروردگار : پرورنده ،مربّی ،یکی ازنام های باری تعالی

سزا : مزد ،پاداش ، جزا ،پاداش نیکی وبدی

واسطه : میانجی ، آن چه که درمیان واقع شود ،به معنی علّت وسبب نیز می گویند

ارسال : فرستادن ،گسیل کردن

رسل : جمع رسول (فرستاده شده )

ابلاغ : رساندن ،رسانیدن نامه یا پیام به کسی

کتب : جمع کتاب

رمیده : رم کرده ،گریخته

آرمیده : آرام گرفته آسوده ، آسوده ، خفته

ستایش : مدح ،ثنا ، خوبی ونیکویی کسی یا چیزی را گفتن

عفو : بخشودن ،ازگناه کسی درگذشتن ، بخشایش

خطا : نادرست ، ناراست ، ضد صواب

مُلک :تسلّط ، پادشاهی

ملکا : خداوندا

گردن فراز : نافرمان ،خودسر ، یاغی

فراز : بالا ، بلندی ، سربالایی ،مقابل ،نشیب

درگاه : مرکب از در وگاه پسوند مکان ،جای در ،آستانه ، پیشگاه ، بارگاه

ملکا : پادشاه ، صاحب ملک ،دارای قدرت

هوا : آرزو ،هوی ، میل ،نفس ،

هدی : راستی ، رستگاری ، راهنمایی ، راه راست

ربّی : کلمه ندا ، ای پروردگار من ،‌ای خدای من

سیدی : آقای من

رحمت : مهربانی کردن ، دلسوزی کردن وبخشودن

صادق : راست گوینده ، راست گو ،

قدرت : توانستن ، توانایی داشتن

کاذب : دروغگو ، (اسم فاعل )

دام : کمند ، بند ، تله

اهریمن : در آیین زرتشتی : راهنمای بدی ، مظهر شروفساد ، برابر شیطان در اسلام

گسست : برید ، ازهم جدا کرد

پایان درس اول دفتر                             تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی   

 

لغات درس اول انقلاب اسلامی ، تولــّدی دیگر                       تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی

                                      لغات درس اول انقلاب اسلامی ، تولــّدی دیگر                       

انقلاب : برگشتن   ،دگرگون شدن ،برگشتن از حالی به حال دیگر

تولــّد:زاییده شدن، به وجود آمدن چیزی ازچیزدیگر

معاصر: هم عصر ،هم دوره ،هم زمان

جلوه : آشکار کردن ،ظاهر ساختن ،نمایش دادن

ویژه : خالص ، خاص ، برگزیده

نظام : نظم دادن ،آراستن

آغاز : ابتدا ، شروع ، ابتدای کار

شور انگیز : هیجان آور ،فتنه انگیز

خفقان : اضطراب ، تپش دل ، دل مردگی

استبداد: خودرای بودن ، به میل ورای خود کار کردن

پرتو : روشنی ،فروغ ،شعاع

همّت : قصد ، اراده و عزم قوی

عصر : روزگار ،آخر روز تاهنگام غروب

بیدادگری : ظلم وتعدّی ،بی قانونی

نمایان : واضح ، هویدا ، نمودار ، پیدا وآشکار

بنیاد : بیخ ، پایه ، اصل ، شالوده ، پی دیوار

سامان یافتن : نظم وترتیب پیدا کردن ، صاحب خانه وزندگی شدن

برجسته : برآمده ،بالا آمده ، به معنی شخص بزرگ ومعروف نیز می گویند

یگانه : تنها ، یکتا، بی همتا ، بی مثل وماند

ولایت : حکومت کردن ، فرمانروایی ، پادشاهی

فقیه : دانا ، دانشمند ، عالم به احکام شرع ، متخصص در علم فقه

اصل : بیخ ، بن ، ریشه ، پی ، بنیاد ،نژاد

اعتقاد: تکیه کردن ، متکی شدن به کسی

استوار : محکم ، پایدار ، پابرجا ، سخت ، راست ودرست

مجاهد : کوشش کننده ، کسی که با دشمن جنگ کند

عرصه : حیاط ، میدان ، ساحت ،‌

توحید : یگانه گردانیدن ، خدارا یگانه دانستن

پیشوا : راهنما ، مقتدا، امام ، رهبر

بنیان گذار : مؤسس، بنا کننده

فرزانه : حکیم ، عالم ، دانشمند ، عاقل ، خردمند ، شریف

مبانی : بناها ،‌ساختمان ها ، جمع مبنی

قیام : برخاستن ، ایستادن ، به پا خاستن

رایحه : بو ، بوی

مشام : بینی ، محل قوه شامه

نشاط آور : شادی آور ، باعث خوشی وشادی

دیار : خانه ومحل ومسکن ، شهر وقبیله

دگرگون : دیگر گونه ، واژگون وسرنگون ، جور دیگر

تعالیم : آموزش ها

هویـّت : حقیقت یک شی ء ،شخصیّت ، ذات

باطن : اندرون ، درون چیزی ، پنهان ، داخل هر چیز

زایا : زاینده ، زادن

پاینده: جاوید ، پایدار ، بادوام ، ابدی

گوهر : اصل ، نژاد ، سنگ گران بها از قبیل الماس ، یاقوت وغیره

والا : بالا ، بلند ، بلند مرتبه

اعتمادبه نفس : تکیه کردن ، واگذاشتن کار به کسی

طراوت : تروتازه شدن ،شادابی

تکریم :گرامی داشتن ،محترم شمردن ،عزیز وارجمند شمردن

تجربه : آزمودن ،آزمایش

ابزار : وسایل ، هرچه به وسیله آن کاری انجام دهند

عوامل : کارکنان ، کارگزاران

پویا : دویدن ، به شتاب رفتن

جوامع : جمع جامعه

لهجه : شکلی از زبان وگفتار که با نشانه هایی از زبان محلـّی تکلـّم شود

گویش :گفتار ، کلام سخن

قلمرو : ناحیه ،عرصه ،گستره

انسجام : روان شدن، تنظیم شدن وبا هم جورشدن

باور : یقین ، اعتقاد، عقیده

احوال :جمع حال

افکار :فکرها ،اندیشه ها ، جمع فکر

اثر:نشانه

منش : خوی ، عادت ،سرشت ، طبیعت

اصولاً: دراصل

واقعه : حادثه وپیش آمد

عظیم: بزرگ

معیار : اندازه وپیمان ، وسیله ای که با آن چیزی رابسنجند

تحوّل : دگرگون شدن ، جابه جاشدن

شیوه : راه وروش ، طریقه ، قاعده ، قانون ، خوی ، عادت

نگرش: نگاه ، ملاحظه

جلوه گر : آشکار ونمایان

عالی :رفیع ،بلند ،بزرگ ، بزرگوار ،ارجمند

معارف : جمع معرف ،دانش ها ، معرفت ها

واژه :کلمه ،لغت

استقلال : وابسته نبودن ، آزادی داشتن ،بدون مداخله کسی کارخودرااداره کردن

ایثار :دیگری را برخود برتری  دادن ،بذل کردن

شرافت : با شرف بودن ،بزرگواری

کرامت :  بزرگواری ، جوانمرد ی ، بخشندگی ،بزرگی ورزیدن

تعهّد : عهده دار شدن ، عهدوپیمان یستن

مقاومت :‌ایستادگی کردن ، با کسی درامری برابری کردن

حماسه : شجاعت ، دلاوری ، دلیری

عدالت : عادل بودن ، انصاف داشتن ، دادگربودن

رشادت : دلیری، شجاعت ، دلاوری

آرمان : آرزو ، امید ، آ رزوی بزرگ

تقویت : توانایی دادن ، نیرو دادن ، توانا کردن ، نیرومند ساختن

جوان مردی : سخاوت ، فتوّت ،‌ بزرگواری

پدیدار : نمایان ، آشکار ، ظاهر

محتوا : حاوی شامل

آثار : نشانه ها ، جمع اثر

عشق : دوست داشتن ، شیفتگی ، دلدادگی

شور : آشوب ، غوغا وفریاد ، فتنه ، هیجان وآشفتگی

رادمرد :مرد بخشنده ، کریم ، جوانمرد ، خردمند

پایان لغات  درس انقلاب اسلامی ، تولـّدی دیگر                              تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی   

 

  لغات درس دوم شه مردان                                                  تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی  

                                               لغات درس دوم شه مردان                                                  

مسلم : مسلمان

شه : پادشاه ، سلطان

ولا : محبّت ، دوستی ، قرابت ،خویشی

دودمان :خاندان ، نژاد ، تبار ، قبیله

گهر : مخفف گوهر ، اصل ، سنگ گران بها

تابنده : درخشنده ، روشنایی دهنده

قوّت : توان ، نیرو ، زور ، توانایی ، ضد ضعف

مبین : آشکار ، واضح

فرموده : گفته شده ، سخنی که بزرگی گفته باشد

کائنات : جمع کاینه ، موجودات  جهان

آیین : دستور ، روش ، رسم وعادت ، نظم وقاعده

دوده : خانواده ، خاندان ، خاندان تبار ، قبیله

مهر : دوستی ، محبت

نوا : آواز ، آهنگ ، نغمه

رموز : جمع رمز ، رازهای نهفته

سّر : راز ، امرپوشیده ونهفته

اسما: نام ها ، جمع اسم

ذات : حقیقت هر چیزی ، گوهر

علوم : جمع علم ، دانش ها

خلیل : دوست ، مهربان ویکدل ، خلیل الله: لقب حضرت ابراهیم

                  پایان لغات  درس شه مردان                                  تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی

 

لغات درس سوم چشمان مادر بزرگ                  تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی

 

                                لغات درس سوم چشمان مادر بزرگ

 

غلغل :صدای جوشیدن آب یا هر مایع دیگر ،اسم صوت

تسبیح : سبحان الله گفتن ، نیایش گفتن ، ذکر خداومناجات

زمزمه : آواز خواندن یا دعاخواندن آهسته ، سخن گفتن زیر لب   

بلور : یکی از اقسام شیشه

فجر : سپیدی صبح ، سپیده دم ، سپیدی آخر شب

صلوات :‌درود ، تهنیت ، رحمت

ختم : پایان دادن ، تمام کردن

فضل : بخشش، احسان ، نیکویی ، برتری ، کمال

اربعین : چهلم ، چهل ،( روز چهلم شهادت حضرت امام حسین (ع) 20ماه صفر )

مصادف : برخورد کننده ، به هم رسیده ، به هم خورده

التماس : ازکسی چیزی خواستن با زاری

اعتراض : عیب گرفتن ، ایرادگرفتن ، منع کردن

بغض : کینه ، دشمنی ، ضد حب

پایان لغات درس سوم چشمان مادر بزرگ                  تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی

 

 

لغات درس چهارم خردمندی ، دریای خرد                            تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی

 

لغات درس چهارم خردمندی ، دریای خرد

خردمند : عاقل ، دانا ، هوشیار

عمل : ساختن ، کار کردن ، کردار ، کار

محقّق : تحقیق کننده ،‌کسی که سخن خود را با دلیل ثابت کند

چاپار : پیک ، قاصد ، نامه بر

تهی مغز : کم خرد ، نادان

هیزم : چوب خشک یا شاخه خشک که به درد سوزاندن می خورد ، هیمه

بهر : برای ، به سبب‌‌، به جهت

پروردن : تربیت کردن ، پرورش دادن

مُلک : تسلـّط ، پادشاهی

جمال : زیبایی ، خوبی ، زیبا شدن

پرهیز کار: پارسا ، پاکدامن ، با تقوا

کمال : تمام شدن ، کامل شدن ، تمام

توانایی : نیرومندی ، زورمندی ، قدرت

مصلحت : خیر اندیشی

جدل : جنگ ، ستیزه

حکما : دانشمندان ، جمع حکیم

اقرار : اعتراف کردن ، سخن را واضح وآشکار بیان کردن

بن : ریشه ، بنیاد ، بیخ ، پایان

تدبیر : اندیشیدن ، مشورت کردن

گیتی : جهان ، دنیا ، روزگار

دانشور : صاحب دانش

مهتری : سروری

سرسری : کاری که از روی سستی وسهل انگاری انجام شود ، سخن بیهوده ونسنجیده

باور : یقین ، اعتقاد ، عقیده

داوری : قضاوت وانصاف درباره ی نزاع دو یا چند تن

یزدان : ایزد ، خدا

تن پروری : خوش گذرانی ، تنبلی

 

پایان لغات درس چهارم خردمندی ، دریای خرد                            تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی

 

لغات درس پنجم آداب وفرهنگ ایرانیان                        تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی

 

لغات درس پنجم آداب وفرهنگ ایرانیان

منش : خوی ، عادت

استعداد: آمادگی ، توانایی

امور: کارها،شغل ها ، جمع امر

قابلیـّت : شایستگی ، سزاواری 

انعطاف  : دوتا شدن ، خم شدن

نجیب : اصیل ،‌با نژاد

آزرم : شرم ، حیا

ستیز : جنگ وجدل

آویز : جنگ وپیکار

سبب : علت ، جهت ، وسیله

جدال : نبرد ، پیکار

غضب: خشمناک ، خشمگین

مجادله : ستیزه ، جدل ، بحث

لفظ: سخن ، کلمه ، حرفی که از دهان بیرون آید

خُـلق : خوی ، طبع ، عادت

تعارف : خوش آمد گفتن به یکدیگر

عید : جشن ، روز جشن

سوگواری : عزاداری

آداب : جمع ادب ، رسم ها ، روش ها ی پسندیده ، عادت ها ،

اجتماع : جمع شدن ، به هم پیوستن

عاقل : دانا وهوشیار وزیرک ، خردمند

کردار:‌ رفتار ، عمل

مجالس : جمع مجلس

خاصّی : مخصوصی ، ویژه ای

 موقـّر : محترم ، با وقار

متین : استوار ، محکم

پذیرایی : قبول ، مهمان را پذیرفتن وخدمت کردن

نوازشگر : نوازش کننده  

با صفا : با طراوت ، خرم ودلکش ، با اخلاص ویک رنگ

تردید : شک ، مردد بودن

سخته : سنجیده ، وزن شده

ملال : اندوه ، غم

القاب : جمع لقب ، کلماتی که به عنوان بزرگداشت پیش از اسم کسی آورند

عناوین : جمع عنوان ، سر آغاز کتاب یا نامه

اقسام : جمع قسم ، بخش ها

عامّ المنفعه : آن چه که سودش به همه ی مردم برسد

سکونت : اقامت ومسکن گزیدن ومنزل کردن

تحصیل : حاصل کردن ، فراهم آوردن ، دانش آموختن

طلّاب : جمع طالب ، جویندگان ، دانشجویان علوم دینی

علوم: جمع علم

کاروان سرا : سرای بزرگ که داخل شهر یا میان راه که کاروان ها در آن جا منزل کنند

وقف : آن چه که کسی از ثروت خود جدا کند که در کارهای عام المنفعه از آن استفاده کند

منابع : جمع منبع

صدقه : چیزی که طبق دستور دین به نیازمند ودرویش دهند

اقدام : به کاری دست زدن ، گام برداشتن

ثواب : پاداش ، اجر

اسامی : نام ها ، جمع اسم

ائمّه : جمع امام ، پیشوایان

اولیا : جمع ولی ،دوستان خدا

اوصیا : جمع وصی ، سفارش شدگان ، لقب حضرت علی (ع) است

تقوا: پرهیز ، ترس ازخدا واطاعت امر او

فضیلت : برتری

چکیده : عصاره ، افشره

عصاره : چکیده یا فشرده

قصار : کوتاه ، کلمات قصار : کلمات کوتاه وپر معنی

نغز : خوب ونیکو

امثال : جمع مثل ، قول مشهور میان مردم

بَر:میوه، ثمره

محضر : محلّ حضور ، پیشگاه

غالب : اکثر ،‌بیش تر ، بسیار

مهارت : ماهربودن ، درکاری استاد بودن ، استادی

گنبد : سقف یا ساختمان بیضی شکل که غالبا با آجر وسیمان بر فراز مساجد ویا آرامگاه ها میسازند

زینت :‌ارایش ، زیور ،‌آن چه که با آ  آرایش کنند

تالار :‌اتاق بزرگ ، سالن

پیکر : کالبد ، تن ، هیکل ، مجسمه

صحن : میان خانه ،عرصه

حوض : آب گیر ، تالاب ،‌گودالی که در زمین با سنگ وآجر درست کنند برای نگاهداشتن آب

ندرت :‌کمی ، کمیابی ،‌به ندرت : کم

عامّه : همه ،  همه ی مردم  ، همگان

چنار : از درختان بی میوه ، دارای برگ های پهن وپنجه ای

اعیان : جمع عین ، بزرگان ، بزرگان ، بزرگواران

مشبّک : دارای شبکه مانند پنجره ، سوراخ سوراخ

تعبیه : قرار دادن ، جاسازی کردن

محدود : چیزی که حدّ ونهایت داشته باشد

منحصر: محدود

قطعات : جمع قطعه ، تکه

غرس : کاشتن درخت ، نشانیدن درخت

متناسب : دارای تناسب

فواصل : جمع فاصله

مستور : پوشیده

خاصّه : ویژه

نشاط : شادمانی کردن ، شادی ، خوشی ، خوش حالی

قلمرو : ناحیه ، عرصه ، گستره

مزروع : کاشته شده

منش‍‍‍ا : محلّ پیدایش ،‌اصل

مشتمل :‌حاوی ،‌احاطه داشتن

کاریز :‌قنات

منابع : جمع منبع

اعماق : جمع عمق ، ته ، ژرفا

بصیرت : دانایی ،‌روشن بینی

قدر :‌اندازه ، اندازه کردن ، برابر ، ارزش

 

پایان لغات درس پنجم آداب وفرهنگ ایرانیان                   تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی

 

 

لغات درس ششم فروغ دانایی                                تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی

 

لغات درس ششم فروغ دانایی

 

انیس : انس گیرنده ، خوی گیرنده ، یار وهمدم

کنج : گوشه زاویه

فروغ : روشنی ، پرثو ، تابش آفتاب یا آتش

بود :‌باشد

منّت : سپاس ،

اوستاد: آموزگار ،‌آموزنده ،‌دانا وتوانا در علم یا هنری

دم : لحظه هنگام ، وقت

هر دم : هر لحظه وهر دقیقه وهر ساعت

مراد: اراده شده ، خواسته شده ، مقصود ، منظور

طَبق: پوشش،ظرف یا فلزی مسطح وگرد لبه دار که درآ  میوه یا خوردنی بگذارند

دُرّ : مروارید درشت

تقریر : بیان کردن ، روشن ساختن

لطایف : جمع لطیفه ، چیزهای نیکو ونغز

گوهر : اصل ،نژاد

اسرار : رازها

قول : سخن ،‌گفتار ، کلام

راز : سرّ ، مطلب پوشیده وپنهان

رفتگان : درگذشتگان ، مردگان

اخبار : جمع خبر

مقاصد : جمع مقصد

مقصد : هدف ، جایی که قصد وآهنگ آن کنند

 

پایان لغات درس ششم فروغ دانایی                          تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی

                      

لغات درس هفتم معرفت کردگار                             تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی

 

لغات درس هفتم معرفت کردگار

 

معرفت : شناخت ، دانش

کردگار : یکی از نام های باری تعالی

تامّل کردن : اندیشیدن ، درنگ کردن

معصومانه : هم چون بی گناهان ومعصومان

تجدید: نوکردن ، تازه کردن

حیات : زندگی

بستر : تشک ، رختخواب

مشتاقان : دارای شوق واشتیاق ، آرزومندان ، علاقه مندان

عرضه کردن : نشان دادن ، ارائه دادن

چیره دست : زبر دست ، هنرمند ، ماهر

طلب : درخواست

البتّه : به طورقطع و یقین ، همانا  ، هرآینه  

سخاوتمند : بخشنده

اواخر : جمع اخیر

فراغت : آسایش ، استراحت

زرّین : طلایی ، آن چه از زر ساخته شود

پرتو : فروغ ، روشنی ،‌شعاع

انوار :‌جمع نور ، نورها ، روشنایی

نسیم : باد ملایم ، هوای خنک

کمال : تمام شدن ، کامل شدن ، تمام

ضرورت :‌نیاز ، واجب

عریان : برهنه ، لخت

اهتزاز :‌جنبیدن ، تکان خوردن

بدیع ، تازه ، نو

خزان : پاییز، موسم برگ ریزان

عابران : عبور کنندگان ، راهگذران

اندوه ، غم ،‌غصّه ، دل گیری

غرق : فرو رفتن در آب ،‌خفه شدن در آب

منحصر :‌محدود

خاربن :‌بوته خار

عمق : قعر چاه یا هر جای گود ، ژرفا

رفع :‌از بین بردن ، برطرف کردن

عطش : تشنگی

انبوه : پر، بسیار ، پیچیده ودرهم

وداع :‌خداحافظی وبدرود

منظره : جای نگریستن ونظر انداختن ، چشم انداز ، دورنما

پولک : پول خرد ،‌کوچک شده پول ، فلس ماهی ، پوسته های نازک که برای زیبایی به لباس زنان می دوزند

نامرئی : دیده نشدنی ، ظاهر نشدنی

شکوه : عظمت ، بزرگی وجلال ، شوکت ،‌حشمت

پایان  لغات درس هفتم معرفت کردگار                             

تهیه وتنظیم : غلام رضا نخعی 

   

به زودی معنی لغات  بقیّه  درس ها تقدیم خواهد شد

+ نوشته شده توسط غلام رضا نخعي در پنجشنبه بیست و دوم بهمن 1388 و ساعت 21:3 |