درود

سلام برهمه دوستان وبازديدكنندگان اگه مي بينيد ديگه پست جديدي نمي نويسم 

1- به علت اين كه سال دوم راهنمايي از سال آينده حذف خواهد شد .

2- چون مدت سه سال است كه دبير نيستم وبه عنوان معاون مشغول به كار مي باشم متاسفانه نه فرصت اين كاررادارم ونه انگيزه اي براي نوشتن مطالب جديد برايم مانده است هرچند هنوز هم بهترين كار رادرآموزش وپرورش دبيري مي دانم- دبيري كن وزيري كن. 

اميدوارم دوباره به كار وعلاقه  اصلي ام كه همان دبيري است بازگردم - اما تا آن زمان نظرات شما را مي خوانم وممنون همه هستم 

تا آن زمان بدرود 

سوالات تستی فصل 7 فارسی سوم

 

بسم الله الرحمن الرحیم

سؤالات تستی فصل 7 ، فارسی سوم

1- در کدام گزینه کلمات مترادف اند ؟

1- نشیب و فراز 2- هراس و یأس 3- تحصیل و تهذیب 4- مرهون و مدیون

2-رکن دوم تشبیه در جمله ی « مردان این سرزمین کوشیده اند تا جهان را بر مائده ی علم و تمدّن مهمان کنند .» کدام کلمه است ؟

1- مردان 2- مائده 3- علم و تمدن 4- مهمان

3- املای کدام گزینه با توجه به معنی نادرست است ؟

1- خوض : ژرف اندیشی 2- وحله : مرحله 3- مصون : محفوظ 4- علّیّین : بلندی ها

4- کلمات کدام گزینه همگی هم خانواده هستند ؟

1- روح ، حواری ، مرحوم 2- صمیمی ، مصمّم ، تصمیم 3- عزت ، عازم ، عزیز 4- عظمت ، معظّم ، موعظه

5- نقش ضمیر شخصی منفصل در کدام گزینه یا بقیه فرق دارد ؟

1- چو ایران نباشد تن من مباد 2- به تو دارد امید ایران زمین

3- تیری ز قضای بد بگشاد بر او راست 4- گفتا ز که نالیم که از ماست که بر ماست

6- همه ی موارد زیر از عوامل پرورش و آفرینش زیبایی در یک نوشته است به جز ....

1- توصیف 2- آرایه های ادبی 3- انسجام متن 4- بازسازی رویدادها

7- معنی کلمه ی « غَنا » در کدام گزینه آمده است ؟

1- زدانش در بی نیازی بجوی 2- قناعت توانگر کند مرد را

3- او را نه نیاز است و نه انباز و نه همتا 4- قومی که گشت فاقد اخلاق مُردنی است

8- در عبارت « دشمن بد عهد بی انصاف » منظور از « بد عهد » چیست ؟ 1- پیمان شکن 2- تیره روز 3- بد بخت 4- بد فرجام

9- کدام ترکیب با بقیه فرق دارد ؟ 1- کیسه های خاکی 2- دشمن بد عهد 3- هجوم بی امان 4- سلاح جنگ

10- در عبارت « می وزید از هر طرف ، هر جا / تیرهای وحشی و سرکش » کدام آرایه خودنمایی می کند ؟

1- انسان نمایی 2- تشبیه 3- تضاد 4- جناس

11- در عبارت « این طرف ، ایرانیان ، تنها » تنها چه نقشی دارد ؟ 1- قید 2- مضاف الیه 3- مُسند 4- صفت ایرانیان

12- املای کدام کلمه با توجه به معنی آن غلط است ؟ 1- امل: آرزو 2- منصوب : گمارده شده 3- مسطور : پوشیده شده4- صفیر : صدا

13- ادبیات پایداری بخشی ازادبیات ............ به حساب می آید؟ 1- غِنایی 2- حماسی 3- تعلیمی 4- عرفانی

14- مفهوم کدام گزینه نادرست است ؟ 1- فوق باور: باور کردنی 2- نام آور : معروف 3- تل : پشته 4- دف : طبل

15- همه ی گزینه ها صفت نسبی اند به جز ... 1- آتشین 2- خونین 3- کمین 4- آهنین

16- در کدام گزینه نهاد ، فاعل است ؟

1- من حسین کوچک ایران زمین هستم 2- جنگ جنگی نابرابر بود

3- آسمان ازشوق دف می زد 4- ناممان در دفتر تاریخ کوچک و کم رنگ خواهد شد

17- در عبارت « بر کمانش تیر آرش را نمی دیدند » کدام آرایه دیده می شود ؟

1- تشبیه 2- جناس 3- مراعات نظیر 4- تضاد

18- در بیت « ای صاحب سخاوت رود دمان کارون / بادا تو را درودی از رودبار سیحون » منظور از صاحب سخاوت کیست ؟

1- ایرانیان 2- کارون 3- خود شاعر 4- همه ی انسان ها

19- در کدام گزینه « قید » وجود ندارد ؟

1- شب تا سحر نشستم با پیروان سعدی 2- آهسته پا نهادم در کوچه باغ سعدی

3- آرام جان من بود شعر روان سعدی 4- قصه ی تکرار آرش را باز هم خواند و تماشا کرد

20- در بیت « ای صاحب سخاوت رود دمان کارون / بادا تو را درود از رودبار سیحون » کدام آرایه ی ادبی یافت نمی شود ؟

1- انسان نمایی 2- جناس 3- واج آرایی 4- تشبیه

21- در بیت « بار نخست دیدم ایران باستان را / ایران کاویان را ، ایران راستان را ، کدام آرایه یافت نمی شود ؟

1- تلمیح 2- تضاد 3- واژه آرایی 4- واج آرایی

22- معنی کلمه ی « خجسته » در کدام گزینه نیامده است ؟

1- یاد یاران یار را میمون بود 2- بادا تو را درودی از رودبار سیحون

3- فریدون فرّخ فرشته نبود 4- چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی

23- متضاد کلمه ی « بزم » در کدام گزینه آمده است ؟ 1- رزم 2- عزم 3- محفل 4- حماسه

24- ترکیب « کوچه باغ » به کدام یک از گزینه های زیر شباهت دارد ؟

1- گلاب 2- پدر بزرگ 3- پیرمرد 4- دماوند کوه

25- کدام گزینه ی زیر از نظر ساختمان مانند « مهتری » است ؟ 1- سروری 2- نیلوفری 3- برتری 4- باختری

26- شخصیت های کدام گزینه در یک عصر تاریخی بوده اند؟

1- فارابی – خواجه نصیر توسی- ابوریحان 2- ناصر خسرو – ابوریحان- خواجه نصیر توسی

3- ابن سینا – غزالی – خواجه نصیر توسی 4- ابوعلی سینا – ابوریحان – خواجه عبدالله انصاری

27- با توجه به عبارت زیر ، کدام واژه نقش دستوری متفاوت دارد ؟

« امروز نوبت شماست که با ایمان و عشق و فداکاری و سخت کوشی فردا را بسازند »

1- عشق 2- سخت کوشی 3- فداکاری 4- نوبت

28- با توجه به معنی ، املای کدام واژه درست است ؟

1- تحذیب : پاک کردن 2- ازدهام : شلوغی 3- نحیب : بانگ 4- انحطاط : فروافتادن

29- کدام یک از ترکیبات زیر ، بار حماسی ندارد ؟ 1- چشم اشک آلود 2- موج خروشان 3- غوغای باروت 4- خشم نگاه

30 – با توجه به معنی ، املای کدام واژه نادرست است ؟

1- امل : آرزو 2- عمارت : فرمان روایی 3- منسوب : نسبت داده شده 4- مستور : پوشیده

31- کدام شاعر بر بقیه ، تقدّم زمانی دارد ؟ 1- رودکی 2- فردوسی 3- نظامی 4- حنظله ی باد غیسی

32- مفهوم اصلی بیت زیر در کدام گزینه آمده است ؟

یا بزرگی و عزّ و نعمت و جاه یا چو مردانت مرگ رویاروی

1- جاه طلبی 2- زندگی با عزت 3- نترسیدن از مرگ 4- تلاش برای زندگی راحت

33- کدام گزینه درست معنی نشده است ؟

1- داعیه ای در باطن من پدید آمد : انگیزه ای در من ایجاد شد 2- در آن حالت که اندر بودم: در آن اوضاع و احوالی که بودم 3- از وطن خویش رحلت کردم : مرگ را بر زندگی ترجیح دادم 4- کار من بالا گرفت : حال و اوضاع من بهتر شد و رشد کردم

34- در بیت زیر کدام آرایه ی ادبی نیامده است ؟

دیدم خجسته شیراز ، شیرازه ی جهان است حافظ به باغ و بُستان چون بوی گل نهان است

1- جناس 2- تشبیه 3- تشخیص 4- مراعات نظیر

35- « داعیه » یعنی : 1- درخواست 2- تمایل داشتن 3- انگیزه 4- ثروت

36- آرایه ی مقابل کدام گزینه، نادرست است ؟

1- در غروب آفتاب خویش : کنایه 2- ناممان در دفتر تاریخ : تشبیه

3- از کمند آرزوها رست : تشبیه 4- دست او در دست نارنجک : جناس

37- « کودکی تز جنس نارنجک » از کیست ؟ 1- محمد گودرزی 2- قیصر امین پور 3- ساعد باقری 4- اخوان ثالث

38- در کدام گزینه ، غلط املایی وجود دارد ؟

1- شطّ خرمشهر ، کف می زد 2- کودک ما بقض خود را خورد

3- در میان آتش و باروت غوغا کرد 4- مهد شیران و دلیران بود

39- جای خالی عبارت زیر را کدام گزینه ، کامل می کند ؟

آینده را با چیز می توان ساخت :«........................» ، «......................» و « .................... » .

1- ایمان ، تلاش ، ورزش 2- تحصیل ، تهذیب ، ورزش 3- تحصیل ، ایمان ، قدرت 4- تهذیب ، قدرت ، تلاش

40- در کدام گزینه بین دو واژه ، رابطه ای برقرار نیست ؟

1- دریغ ، افسوس 2- مائده ، سفره 3- عُذوبت ، دلنشینی ، گوارایی 4- مَعین ، یاری گر

نمونه سوالات املای ونگارشی راهنمایی

 

 سوالات امتحانی پایه اول 

1- با توجه به معنی، املای کدام غلط است. (5/0)

حیات: زندگی رعفت: مهربانی بامک: بام کوچک اندرز: پند

2-غلط های املایی را در متن زیر پیدا کنید و درست آن را بنویسید. (5/1)

«امام خمینی یکی از مهم ترین حوضه های علمیّه ی اسلامی را در قوم تعسیس کرد»

3- دو واژه بنویسید که با ظ آغاز شود. (5/0)

4- معنی کدام گزینه «پاداش» است. (5/0) صواب ثواب

5- شکل درست املای واژه را با توجه به معنای جمله برای جای خالی انتخاب کنید. (1)

همه دانش آموزان سرگرم بازی در .............. مدرسه بودند. (حیات/ حیاط/ هیات)

مریم در ماه ................. به مسافرت می رود. (سفر/ صفر)

6- املاء صحیح واژه های مشخص شده را بنویسید.(4)

«اگر زبان فارسی از میان رفته بود ما امروز آسار گران بها و شاحکارهای اسلامی ارزنده ای هم چون مصنوی، گلستان، دیوان حافز و صدها اثر دیگر نداشتیم.

7- در کدام گزینه کلمه دو تلفظی وجود دارد.(1)

1)با هر یک از آن ها آشنایی دیرینه دارم

2)اندک اندک صحرا از نظرم ناپدید شد.

3) خود را بزرگ حس می کردم.

8- به کدام گزینه «گزار» اضافه می شود.(1)

قانون خدمت فرو پایه

نمونه سوالات املایی

پایه دوم راهنمایی

1-در کدام گزینه غلط املایی به کار رفته است.

الف) یا الهی و ربّی! همه را چشم امید به درگاه تو باز است.

ب)انقلاب کرامط انسانی را به جامعه بازگرداند.

ج)در ایران نشستن در مجالس آداب خاصّی دارد.

2- غلط املایی را در متن زیر پیدا کنید.

زیبایی طبیعت منحسر به سبزه و گل نیست. گاه شاید خوار بنی که در سینه ی کویر روییده و بوته ی یک گل وحشی که در عمق درهّ ای از دل سربرآورده و یا تک درختی که در بیابان برای رفع عشق به انتظار باران نشسته زیباست.

3-در کدام گزینه کلمه دو تلفظی دیده نمی شود.

الف)یکی نغز بازی کند روزگار که نشاندت پیش آموزگار

ب)دانش تو را پاسبان است تو مارا نگهبان

ج)اگر دانشمند دانش خود را تباه سازد

4- از میان کلمات داخل پرانتز کدامیک برای متن داده شده مناسب است.

الف)همه فرزندان از ........... به پدر و مادر خود وابسته می باشند (خوردی،خُردی)

ب)کار نیک در نزد خداوند اجر و .......... اُخروی دارد. (صواب ، ثواب)

5- دو کلمۀ مقدّم و مقدم را در جای اصلی خود بنویسید.

دانش آموزان در صف ............... علم دانش اند.

............. شما را به سال دوم راهنمایی گرامی می داریم.

6-با توجه به متن زیر، صحیح غلط های املایی خط کشیده شده را بنویسید.

دوران حکومت پهلوی با خفغان و استبداد همراه بود و انقلاب اسلامی پرتو امیدی بود که به همّت مردم از درون عثر بیدادگری نمایان گشت و مردم توانستند از هر گونه وابستگی در فضای پر تراوت آزادی تکریم انسانی را تجربه کنند.

7-کدامیک از دو واژه مقابل معنای اصل و بنیان را می دهد. اثاث اساس

8- املای همه گزینه ها جز گزینه ............ با توجه به معنی درست است.

حیات: زندگی بدیع: تازه فراقت: آسایش زرّین: طلایی

9- واژه ی حصار با کدام کلمه هم خانواده نیست. محصول محصور محاصره

1- ارزشیابی تکوینی: 20نمره

آموزش تکوینی (مستمر): روخوانی متن با رعایت آهنگ و لحن مناسب. درک مطلب. خودارزیابی. دانش های زبانی و ادبی. کارگروهی. حفظ شعر. مطالعه . کتاب خوانی و پژوهش. توانایی سخنوری و فن بیان. پاسخ به فعالیت ها و تمرین ها. شعرخوانی و روان خوانی

یادآوری: نمره هر یک از ریز مواد بالا به تشخیص معلم و متناسب با شرایط کلاس و درس تعیین می شود.

ارزشیابی پایانی: 20نمره

خواندن: 10 نمره (رواخوانی 5+ درک مطلب5)

شناخت واژگان در جمله: 3نمره (مترادف . مخالف. شبکه معنایی «مراعات النظیر و ارتباط معنایی زنجیره واژگان» )

دانش های زبانی و ادبی : 5نمره (دانش زبانی 2+ دانش ادبی 2+ تاریخ ادبیات 1)

حفظ شعر : 2نمره

نمره نهایی : میانگین ارزشیابی تکوینی و پایانی (20=2:40=2×20)

یادآوری : در هر نوبت به دلخواه از دانش آموز فقط یک شعر حفظی خواسته شود.

2- املاء فارسی: کتبی 20 نمره

ارزشیابی تکوینی: 20نمره

20نمره املای تقریری تقسیم برد و+ 10 نمره فعالیت املایی نحشو نوشتن

ارزشیابی پایانی : 20نمره

20نمره املای تقریری تقسیم بر 2+ 10 نمره فعالیت املایی بخش نوشتن

نمره نهایی: میانگین ارزش یابی تکوینی و پایانی (20=2: 40= 20+20)

یادآوری: املای تکوینی (مستمر) همیشه ازدرس خوانده شده نیست می توان از درس های پیشین و حتی دیگر کتاب های درسی همان پایه نیز املاء گفت

3- انشاء فارسی 20 نمره

ارزشیابی تکوینی: 20 نمره

10 نمره انشاء + 10 نمره فعالیت های نگارشی بخش نوشتن

ارزشیابی پایانی : 20 نمره

10 نمره انشاء+ 10 نمره فعالیت های نگارشی بخش نوشتن

نمره نهایی: میانگین ارزش یابی تکوینی + پایانی (20= 2: 40 = 20+20)

لازم است در ارزشیابی انشاء به موارد زیر توجه شود.

1)رعایت نظم منطقی و پرورش موضوع

2) به کارگیری درست نکته های نگارشی، دستور و املایی

3)تاکید و توجه به استفاده از جمله های نو و خلاقانه در انشاء

4) بهره گیری از تخیل

5)توانایی بهره گیری از عنصر توصیف

6)به کار گیری واژگان مناسب و تعبیرها و ترکیب های خوش ساخت

7)استفاده از آیات و روایات مناسب با موضوع

8)به کارگیری امثال و حکم و اشعار مناسب

هدف های ارزشیابی را می توان در مقوله های زیر به طور کلی مورد بررسی قرار دارد:

1:ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای شناخت توانایی و زمینه های علمی دانش آموزان و تصمیم گیری برای انجام دادن فعالیت آموزشی است.

2-برای شناساندن هدف های آموزشی در فرایند تدریس است.

3-برای بهبود و اصلاح فعالیت آموزشی است.

4-برای شناخت نارسایی های آموزشی دانش آموزان و تلاش برای ترمیم و بهبود آن هاست.

5-برای ایجاد رغبت و کسب عادات صحیح آموزشی در دانش آموزان است نه صرفاً برای تهدید افراد قوی و ضعیف

نمونه سوالات درس املاء

پایه سوم راهنمایی

1- کدام واژه معنی «پادشاه» را می دهد. مُلک مَلِک مَلَک

2- کدام واژه معنی «قدرت داشتن» را می دهد: اغتدار اقتدار اقطدار

3-واژه ی (توقف) با کدامیک از کلمات زیر هم خانواده است.

اتفاق واقعه توقع متوقف

4- باتوجه به لغات داده شده معنی کدام گزینه غلط است.

قریحه : زوق تحلیل: بررسی سبک: روش غنی: بی نیاز

5- باتوجه به معنی، املای کدام گزینه غلط است.

انحطاط : فروافتادن قفلت: بی خبری سعادت: خوشبختی تنبیه: هوشیار کردن

6-املای صحیح واژه های مشخص شده را بنویسید.

نام تو رخصت رویش است و تراوت

کربلا قرارگاه اُشّاق است.

زخایر زیر زمینی روزی به پایان می رسند و تو از آن قافل هستی.

7-شکل درست املای واژه را با توجه به معنای جمله برای جای خالی انتخاب کنید:

الف)این عمل شما بسیار ......... و............ دارد (سواب/ اجر) (صواب/ عجر) (ثواب/ اجر)

ب)همه دانش آموزان به طرز زندگی و .......... جانوران علاقه دارند. (حیات، حیاط، حیات)

8-غلط های املایی را در متن زیر پیدا کنید و شکل صحیح آن ها را بنویسید.

جوان ایرانی نیاز دارد که در وحله اول تاریخ فرهنگ دینی و ملّی خود را بشناسد.

این ملاتفت بپزیر که عاقل در مهمّات توقّف جایظ نشمرد.

9-جمله بندی کدام گزینه درست است.

تمامی بندهای تومن می برم

می برم من تمام بندهای تو

من تمامی بندهای تو می برم

نمونه سوالات املای ونگارشی راهنمایی

 

 سوالات امتحانی پایه اول 

1- با توجه به معنی، املای کدام غلط است. (5/0)

حیات: زندگی رعفت: مهربانی بامک: بام کوچک اندرز: پند

2-غلط های املایی را در متن زیر پیدا کنید و درست آن را بنویسید. (5/1)

«امام خمینی یکی از مهم ترین حوضه های علمیّه ی اسلامی را در قوم تعسیس کرد»

3- دو واژه بنویسید که با ظ آغاز شود. (5/0)

4- معنی کدام گزینه «پاداش» است. (5/0) صواب ثواب

5- شکل درست املای واژه را با توجه به معنای جمله برای جای خالی انتخاب کنید. (1)

همه دانش آموزان سرگرم بازی در .............. مدرسه بودند. (حیات/ حیاط/ هیات)

مریم در ماه ................. به مسافرت می رود. (سفر/ صفر)

6- املاء صحیح واژه های مشخص شده را بنویسید.(4)

«اگر زبان فارسی از میان رفته بود ما امروز آسار گران بها و شاحکارهای اسلامی ارزنده ای هم چون مصنوی، گلستان، دیوان حافز و صدها اثر دیگر نداشتیم.

7- در کدام گزینه کلمه دو تلفظی وجود دارد.(1)

1)با هر یک از آن ها آشنایی دیرینه دارم

2)اندک اندک صحرا از نظرم ناپدید شد.

3) خود را بزرگ حس می کردم.

8- به کدام گزینه «گزار» اضافه می شود.(1)

قانون خدمت فرو پایه

نمونه سوالات املایی

پایه دوم راهنمایی

1-در کدام گزینه غلط املایی به کار رفته است.

الف) یا الهی و ربّی! همه را چشم امید به درگاه تو باز است.

ب)انقلاب کرامط انسانی را به جامعه بازگرداند.

ج)در ایران نشستن در مجالس آداب خاصّی دارد.

2- غلط املایی را در متن زیر پیدا کنید.

زیبایی طبیعت منحسر به سبزه و گل نیست. گاه شاید خوار بنی که در سینه ی کویر روییده و بوته ی یک گل وحشی که در عمق درهّ ای از دل سربرآورده و یا تک درختی که در بیابان برای رفع عشق به انتظار باران نشسته زیباست.

3-در کدام گزینه کلمه دو تلفظی دیده نمی شود.

الف)یکی نغز بازی کند روزگار که نشاندت پیش آموزگار

ب)دانش تو را پاسبان است تو مارا نگهبان

ج)اگر دانشمند دانش خود را تباه سازد

4- از میان کلمات داخل پرانتز کدامیک برای متن داده شده مناسب است.

الف)همه فرزندان از ........... به پدر و مادر خود وابسته می باشند (خوردی،خُردی)

ب)کار نیک در نزد خداوند اجر و .......... اُخروی دارد. (صواب ، ثواب)

5- دو کلمۀ مقدّم و مقدم را در جای اصلی خود بنویسید.

دانش آموزان در صف ............... علم دانش اند.

............. شما را به سال دوم راهنمایی گرامی می داریم.

6-با توجه به متن زیر، صحیح غلط های املایی خط کشیده شده را بنویسید.

دوران حکومت پهلوی با خفغان و استبداد همراه بود و انقلاب اسلامی پرتو امیدی بود که به همّت مردم از درون عثر بیدادگری نمایان گشت و مردم توانستند از هر گونه وابستگی در فضای پر تراوت آزادی تکریم انسانی را تجربه کنند.

7-کدامیک از دو واژه مقابل معنای اصل و بنیان را می دهد. اثاث اساس

8- املای همه گزینه ها جز گزینه ............ با توجه به معنی درست است.

حیات: زندگی بدیع: تازه فراقت: آسایش زرّین: طلایی

9- واژه ی حصار با کدام کلمه هم خانواده نیست. محصول محصور محاصره

1- ارزشیابی تکوینی: 20نمره

آموزش تکوینی (مستمر): روخوانی متن با رعایت آهنگ و لحن مناسب. درک مطلب. خودارزیابی. دانش های زبانی و ادبی. کارگروهی. حفظ شعر. مطالعه . کتاب خوانی و پژوهش. توانایی سخنوری و فن بیان. پاسخ به فعالیت ها و تمرین ها. شعرخوانی و روان خوانی

یادآوری: نمره هر یک از ریز مواد بالا به تشخیص معلم و متناسب با شرایط کلاس و درس تعیین می شود.

ارزشیابی پایانی: 20نمره

خواندن: 10 نمره (رواخوانی 5+ درک مطلب5)

شناخت واژگان در جمله: 3نمره (مترادف . مخالف. شبکه معنایی «مراعات النظیر و ارتباط معنایی زنجیره واژگان» )

دانش های زبانی و ادبی : 5نمره (دانش زبانی 2+ دانش ادبی 2+ تاریخ ادبیات 1)

حفظ شعر : 2نمره

نمره نهایی : میانگین ارزشیابی تکوینی و پایانی (20=2:40=2×20)

یادآوری : در هر نوبت به دلخواه از دانش آموز فقط یک شعر حفظی خواسته شود.

2- املاء فارسی: کتبی 20 نمره

ارزشیابی تکوینی: 20نمره

20نمره املای تقریری تقسیم برد و+ 10 نمره فعالیت املایی نحشو نوشتن

ارزشیابی پایانی : 20نمره

20نمره املای تقریری تقسیم بر 2+ 10 نمره فعالیت املایی بخش نوشتن

نمره نهایی: میانگین ارزش یابی تکوینی و پایانی (20=2: 40= 20+20)

یادآوری: املای تکوینی (مستمر) همیشه ازدرس خوانده شده نیست می توان از درس های پیشین و حتی دیگر کتاب های درسی همان پایه نیز املاء گفت

3- انشاء فارسی 20 نمره

ارزشیابی تکوینی: 20 نمره

10 نمره انشاء + 10 نمره فعالیت های نگارشی بخش نوشتن

ارزشیابی پایانی : 20 نمره

10 نمره انشاء+ 10 نمره فعالیت های نگارشی بخش نوشتن

نمره نهایی: میانگین ارزش یابی تکوینی + پایانی (20= 2: 40 = 20+20)

لازم است در ارزشیابی انشاء به موارد زیر توجه شود.

1)رعایت نظم منطقی و پرورش موضوع

2) به کارگیری درست نکته های نگارشی، دستور و املایی

3)تاکید و توجه به استفاده از جمله های نو و خلاقانه در انشاء

4) بهره گیری از تخیل

5)توانایی بهره گیری از عنصر توصیف

6)به کار گیری واژگان مناسب و تعبیرها و ترکیب های خوش ساخت

7)استفاده از آیات و روایات مناسب با موضوع

8)به کارگیری امثال و حکم و اشعار مناسب

هدف های ارزشیابی را می توان در مقوله های زیر به طور کلی مورد بررسی قرار دارد:

1:ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای شناخت توانایی و زمینه های علمی دانش آموزان و تصمیم گیری برای انجام دادن فعالیت آموزشی است.

2-برای شناساندن هدف های آموزشی در فرایند تدریس است.

3-برای بهبود و اصلاح فعالیت آموزشی است.

4-برای شناخت نارسایی های آموزشی دانش آموزان و تلاش برای ترمیم و بهبود آن هاست.

5-برای ایجاد رغبت و کسب عادات صحیح آموزشی در دانش آموزان است نه صرفاً برای تهدید افراد قوی و ضعیف

نمونه سوالات درس املاء

پایه سوم راهنمایی

1- کدام واژه معنی «پادشاه» را می دهد. مُلک مَلِک مَلَک

2- کدام واژه معنی «قدرت داشتن» را می دهد: اغتدار اقتدار اقطدار

3-واژه ی (توقف) با کدامیک از کلمات زیر هم خانواده است.

اتفاق واقعه توقع متوقف

4- باتوجه به لغات داده شده معنی کدام گزینه غلط است.

قریحه : زوق تحلیل: بررسی سبک: روش غنی: بی نیاز

5- باتوجه به معنی، املای کدام گزینه غلط است.

انحطاط : فروافتادن قفلت: بی خبری سعادت: خوشبختی تنبیه: هوشیار کردن

6-املای صحیح واژه های مشخص شده را بنویسید.

نام تو رخصت رویش است و تراوت

کربلا قرارگاه اُشّاق است.

زخایر زیر زمینی روزی به پایان می رسند و تو از آن قافل هستی.

7-شکل درست املای واژه را با توجه به معنای جمله برای جای خالی انتخاب کنید:

الف)این عمل شما بسیار ......... و............ دارد (سواب/ اجر) (صواب/ عجر) (ثواب/ اجر)

ب)همه دانش آموزان به طرز زندگی و .......... جانوران علاقه دارند. (حیات، حیاط، حیات)

8-غلط های املایی را در متن زیر پیدا کنید و شکل صحیح آن ها را بنویسید.

جوان ایرانی نیاز دارد که در وحله اول تاریخ فرهنگ دینی و ملّی خود را بشناسد.

این ملاتفت بپزیر که عاقل در مهمّات توقّف جایظ نشمرد.

9-جمله بندی کدام گزینه درست است.

تمامی بندهای تومن می برم

می برم من تمام بندهای تو

من تمامی بندهای تو می برم

سوالات تستی فارسی اول ودوم وسوم راهنمایی نوبت اول

 

سؤالات تستی فارسی اول نوبت اول

 

1- ماضی همان ............... است .

الف- حال ب- مضارع ج- گذشته د- آینده

2- هر جمله از ................ و ................... تشکیل می شود .

الف- نهاد و گزاره ب- فعل و فاعل ج- مفعول و قید د- نقطه و کلمه

3- کتاب « خدمات متقابل اسلام و ایران » نوشته ی کیست ؟

الف- حداد عادل ب- شهید مطهری ج- مرادی کرمانی د- جعفر شهیدی

4- مفرد کلمه ی « آثار » کدام گزینه است ؟

الف- تأثیر ب- اثر ج- تأثیرات د- مؤثر

5- معنی کدام کلمه ، غلط است ؟

الف- آل : خاندان ب- سیما : چهره ج- عالم : جهان د- اسوه : غمگین

6- وقتی می خواهیم مقصود خود را زیباتر بگوییم ، از ................ بهره می گیریم .

الف- زبان ب- نوشته ج- کلمه د- ادبیات

7- « مهر » و « عطوفت » چه نوع کلماتی هستند ؟

الف- مترادف ب- متضاد ج- مخالف د- هم خانواده

8- واژه ی « تجمّل » به چه معنی است ؟

الف- حرف بد ب- مهربان ج- خود آرایی د- خاندان

1- مترادف واژه ی « جذّاب » کدام گزینه است ؟

الف- زشت ب- زیبا ج- لاغر د- قد بلند

2- کتاب « گلستان » نوشته ی کیست ؟

الف- فردوسی ب- شهریار ج- نظامی د- سعدی

11- علامت جمله ی پرسشی چیست ؟ الف ) ، ب) 0 ج) ! د) ؟

12- جمله ای که درخواست انجام کاری را مطرح می کند ، چه نام دارد ؟

الف- امری ب- خبری ج- پرسشی د- عاطفی

13- متضاد واژه ی « جهل » کدام گزینه است ؟ الف- خوبی ب- علم ج- نادانی د- بدی

14- به واژه هایی مانند « توانگر » و « نگهبان » ................. می گویند .

الف- سجع ب- ساده ج- غیر ساده د- مُسَجّع

15- در جمله ی « مال با هزینه کردن کم آید » نهاد کدام کلمه است ؟

الف- هزینه ب- مال ج- کم د- آید

16- دانایی، .............. است . الف- آموزش ب- طاعت ج- آموختن د- توانایی

17- معنی کلمه ی « دیرباز » چیست ؟ الف- گذشته ب- گذشته ی دور ج- آینده د- آینده ی نزدیک

18- مترادف واژه ی « همواره » کدام گزینه است ؟ الف- هرگز ب- هر کس ج- هرجا د- همیشه

19- متضاد واژه ی « سودمند » کدام گزینه است ؟ الف- زیبا ب- پُرفایده ج- زشت د- بی فایده

20- معنی واژه ی « پرخوف » کدام کلمه است ؟ الف- باریک ب- ترسناک ج- تاریک د- پیچ و خم

21- کدام نهاد ، وظیفه ی حفظ و گسترش زبان فارسی را بر عهده دارد ؟

الف- شورای فرهنگی ب- وزارت علوم ج- فرهنگستان زبان و ادب د- مدرسه

22- معادل واژه ی « کلینیک » چیست ؟ الف- بیمارستان ب- داروخانه ج- درمانگاه د- دارو

23- بن مضارع فعل « می پرسد » چیست ؟ الف- پرسیدیم ب- می پرسید ج- پرسید د- پُرس

24- منظور از نظم در ادبیات ، همان ................ است . الف- نثر ب- شعر ج- نوشته د- داستان

25- شعر « زنگ آفرینش » سروده ی کیست ؟

الف- فردوسی ب- محمد جواد محبت ج- شهریار د- قیصر امین پور

26- به واژه هایی مانند « خواست و خاست » چه می گویند ؟ الف- غیر ساده ب- سجع ج- هم آوا د- ساده

27- نام دیگر « شخصیت بخشی » چیست ؟ الف – مراعات نظیر ب- تشبیه ج- تشخیص د- کنایه

28- در جمله ی « نسیم ، مانند مادری مهربان به کودکان خویش ، ادب می آموزد » از چه آرایه ی استفاده شده است ؟

الف- کنایه ب- شبکه ی معنایی ج- مراعات نظیر د- تشبیه

29- کلمه ی « آسمان » چه نوع واژه ای است ؟ الف- ساده ب- هم آوا ج- دو تلفظی د- سجع

30- کتاب « کویر » نوشته ی کیست ؟

الف- خواجه نصیر ب- مرادی کرمانی ج- جعفر شهیدی د- دکتر علی شریعتی

31- منظور از « در پوستین خلق افتادن » چیست ؟

الف- گران فروشی ب- دروغ گفتن ج- غیبت کردن د- دزدی کردن

32- در پایان جمله ی خبری از کدام علامت نگارشی استفاده می کنیم ؟

الف- ویرگول ب- ! ج- ؟ د- نقطه

33- هر فعل ..................... ساخت دارد . الف- چهار ب- هفت ج- پنج د- شش

34- معنی واژه ی « مقتدر » چیست ؟ الف- ضعیف ب- عاقل ج- قدرتمند د- احساسی

35- شناسه ی اول شخص مفرد در بن ماضی چیست ؟

الف- ــَـ م ب- یم ج- ید د- ــَـ ند

36- معنی واژه ی « تبسّم » چیست ؟ الف- لبخند ب- فریاد ج- ناراحتی د- اعتراض

37- بن مضارع فعل های « می گوید و بگوییم » چیست ؟

الف- گفتن ب- گوید ج- گوییم د- گوی

38- واژه های « فراز و فرود » چه نوع کلماتی هستند ؟

الف- هم آوا ب- متضاد ج- غیر ساده د- سجع

39- ارتباط میان واژه های « درخت ، گل ، شکوفه ، جوانه » را چه می نامند ؟

الف- تشبیه ب- سجع ج- هم آوا د- مراعات نظیر

40- در جمله ی « دهکده تازه از خواب بیدار شده بود » از چه آرایه ای استفاده شده است ؟

الف- تشخیص ب- تشبیه ج- کنایه د- مراعات نظیر

 

بسم الله الرّحمن الرّحیم

سؤالات تستی فارسی دوم نوبت اول

1- مهم ترین جزء گزاره .................. است ؟

الف- فعل ب- مفعول ج- نهاد د- قید

2- معنی کدام واژه ، غلط است ؟

الف- عفو : خطا ب- مونس : همدم ج- کُتُب : کتاب ها د- صانع : آفریننده

3- متضادّ کلمه ی « استوار » چیست ؟ الف- زنده ب- قوی ج- آرام د- سست

4- مترادف کلمه ی « استقلال » کدام واژه است ؟ الف- آزادی ب- خود کفایی ج- پیشرفت د- راهنمایی

5- اگر برای زیباتر ساختن ، از آیات ، روایات و داستان استفاده کنیم ، کدام یک از آرایه ها را به کار برده ایم ؟

الف- تشبیه ب- تلمیح ج- تکرار د- تشخیص

6- واژه های « مُسلِم و مُسَلّم » در تلفظ و معنا با یک دیگر ..................... .

الف- متفاوت اند ب- مشترک هستند ج-هم معنی هستند د- ارتباط دارند

7- « مردانه زیستن » یعنی ................ . ا لف- موفقیت ب- با افتخار زیستن ج- تلاش د- پشتکار داشتن

8- مفرد واژه ی « اسما » چیست ؟ الف- اسامی ب- اسم ها ج- اسم د- نام

9- متضاد کلمه ی « اندک » کدام گزینه است ؟ الف- مقداری ب- تا حدودی ج- کم د- زیاد

10- « اربعین » به معنی ................... است . الف- سی ام ب- چهلم ج- دهم د- پنجم

11- اثر عظیم فردوسی چه نام دارد ؟ الف- بوستان ب- گلستان ج- شاهنامه د- هفت پیکر

12- شعارها ، نشانه ی .................... مردم هستند .

الف- آزادی ب- آرامش ج- استقلال د- خشم و خروش

13- به بهترین بیت در غزل چه می گویند ؟ 1- بیت اصلی ب- بیت الغزل ج- شاه بیت د- مقصود

14- معنی کدام واژه ، غلط است ؟

الف- دانشور : زیبا ب- جهل : نادانی ج- مهتری : سروری د- جدل : جنگ

15- در واژه ی « با سوادی » پیشوند چیست ؟ الف- ی ب- سوا ج- د د- با

16- اگر وندها در آخر پایه بیایند ............... نامیده می شوند .

الف- پسوند ب- پیشوند ج- ساده د- مُرکّب

17- به برخی از کلمات قِصار ، ................... نیز می گویند . الف- تشبیه ب- نکته ج- پند د- امثال و حِکَم

18- جمع مکسّر « عنوان » کدام گزینه است ؟ الف- عنوان ها ب- اعلان ج- اعلام د- عناوین

19- معنی واژه ی « مستور » چیست ؟ الف- مهم ب- پوشیده ج- آشکار د- مغرور

20-« صبر تلخ است اما بَرَش .................. است » . الف- شیرین ب- زیاد ج- مفید د- همیشگی

21- معنی کدام واژه ، درست نیست ؟

الف- تقریر : بیان کردن ب- مقاصد : خوبی ها ج- فروغ : نور د- انیس : همدم

22- هر تشبیه ................ رکن دارد . الف- دو ب- چهار ج- پنج د- سه

23- در مصراع « درونش همچو غنچه از ورق پُر » از چه آرایه ای استفاده شده است ؟

الف- تکرار ب- سجع ج- تلمیح د- تشبیه

24- معنی واژه ی « طَبَق » چیست ؟

الف- مثل ب- روش ج- سینی د- شکل

25- معنی واژه ی « وداع » چیست ؟

الف- دوری ب- سلامتی ج- دعا د- خداحافظی

26- واژه ی « آتشین » چگونه صفتی است ؟

الف- نسبی ب- مفعولی ج- فاعلی د- کامل

27- « تجدید حیات » به چه معنی است ؟

الف- تلاش دوباره ب- رفتن دوباره ج- موفقیت دوباره د- زندگی دوباره

28- عبارت « دستی نامرئی با نخ سفید ، آسمان تیره را به زمین می دوزد » در مورد کدام فصل آمده است ؟

الف- زمستان ب- بهار ج- پاییز د- تابستان

29- معادل فارسی واژه ی « فاکس » چیست ؟

الف- دورگو ب- پایگاه ج- پیام د- دور نگار

30- واژه ی « منزّه » به چه معنی است ؟

الف- زیبا ب- طولانی ج- پاک د- قوی

31- « بزم وصال » از آثار کیست ؟

الف- قاآنی ب- وصال شیرازی ج- نسیم شمال د- هاتف اصفهانی

32- معمولاً تعداد ابیات قصیده از .................... بیت بیش تر است .

الف- ده ب- بیست ج- سی د- پانزده

33- مترادف واژه های درجه و مقام ، کدام گزینه است ؟

الف- اهمّیّت ب- هوش ج- منزلت د- عقل

34- کدام واژه با بقیه تفاوت دارد ؟

الف- شادی ب- طَرَب ج- خوشی د- تَعَب

35- « فیض » به معنی ................. است .

الف- نیکو ب- جاری ج- زیبا د- بخشش

36- به کلمه هایی که معنای ضدّ هم دارند ...................... می گویند .

الف- مترادف ب- هم معنی ج- متضاد د- هم خانواده

37- فعل « دوید » چه نوع فعلی است ؟

الف- لازم ب- متعدی ج- گذرا د- مضارع

38- افسوس که ............... نمی داند و .................. نمی تواند .

الف- بزرگ ، کوچک ب- جوان ، پیر ج- ضعیف ، قوی د- نادان ، دانا

39- معنی کدام واژه ، غلط است ؟

الف- نشیب : سرازیری ب- فراز : بلندی ج- اعتبار : ارزش د- نصیب : مساوی

40 – زندگی مانند یک .................... طولانی است .

الف- شادی ب- درد ج- روزگار د- سفر

 

بسم الله الرحمن الرحیم

سؤالات تستی فارسی سوم نوبت اول

 

1- موضوع کتاب « الابنیه عن حقایق الادویه » چیست ؟ الف- توحید پروردگار ب- دارو شناسی ج- معماری د- ادبیات

2- جمع کدام یک از گزینه های زیر نادرست است ؟

الف- حقیقت : حقایق ب- صاحب : اصحاب ج- ادب : ادیب د- لون : الوان

3- ققنوس رمز............... است . الف- جاودانگی ب- مقاومت ج- دفاع د- بلند پروازی

4- کدام گزینه جمع است ؟ الف- آیین ب- احکام ج- عامّه د- انحطاط

5- کلمات کدام گزینه متضاد هستند ؟

الف- رعد و برق ب- جواهر و معادن ج- برّ و بحر د- مدهوش و متحیّر

6- شاعر این بیت چه کسی است ؟ « بنی آدم اعضای یک پیکرند که در آفرینش ز یک گوهرند »

الف- نظامی ب- سعدی ج- فردوسی د- حافظ

7- در همه ی گزینه ها واژه ای آمده است با بیش از یک شکل تلفظ به جز گزینه ی ....

الف- مهمان ب- آسیا ج- اسباب د- جاوید

8- « سریر » یعنی ..... الف- تاج ب- آسمان ج- تخت د- صندلی

9- بیت « تو کز محنت دیگران بی غمی نشاید که نامت نهند آدمی » چه مفهومی را توصیه می کند ؟

الف- انسانیت ب- بردباری ج- نوع دوستی د- نیک نامی

10- آرایه ی معروف این مصراع چیست ؟ « مپیچ از ره ِ راست برراه کج »

الف- تلمیح ب- جناس ج- تضاد د- تشبیه

11- کدام ویژگی از ویژگی های نثر کهن فارسی نیست ؟

الف- کوتاهی جمله ها ب- فراوانی فعل ها ج- تکرار فعل ها د- کم بودن صفت

12- کدام جمع ، با بقیه فرق دارد ؟ الف- نباتات ب- معادن ج- جواهر د- انواع

13- کدام کلمه به معنی « ابر » است ؟ الف- صُنع ب- میغ ج- قندیل د- سریر

14- در کدام گزینه آرایه ی تشبیه نیست ؟

الف- خواب جهالت ب- چراغ دانش ج- خوشه ی زرین د- حقه ی یاقوت انار

15- مفرد کدام جمع ، غلط است ؟ الف- مواعظ : موعظه ب- الوان : لون ج- اسرار : سر د- مناظر : نظر

16- کدام یک صفت تفضیلی نیست ؟ الف- کبوتر ب- پاک تر ج- داغ تر ج- خوب تر

17- هم خانواده ی « متعال » در کدام گزینه آمده است ؟ الف- عالِم ب- معلم ج- عالی د- تعلم

18- در جمله ی « ما باید همیشه مظلوم را یاری کنیم » مفعول کدام است ؟

الف- ما ب- همیشه ج- مظلوم د- باید

19- جمع کدام کلمه ، غلط است ؟

الف- تجربه : تجارب ب- عاقل : عُقُول ج- فایده : فواید د- مصیبت: مصائب

20- کدام فعل ، ماضی بعید است ؟ الف- رفته بود ب- رفته باشد ج- رفته است د- رفته ایم

21- همه ی آثار زیر در قالب مثنوی سروده شده اند به غیر از ..

الف- گلستان سعدی ب- شاهنامه فردوسی ج- بوستان سعدی د- لیلی و مجنون نظامی

22 – کدام کلمه تنها یک شکل نوشتاری و گفتاری دارد ؟ الف- جاودان ب- خیابان ج- آیینه د- آشیانه

23- کتاب « کیمیای سعادت » از کیست ؟ الف- احمد غزّالی ب- محمد غزالی ج- خواجه نصیر د- ابن سینا

24- در عبارت « راسویی از جهت او کمین کرده بود » از جهت یعنی :

الف- در مسیر ب- به خاطر ج- در کنار د- از مقابل

25- در من آویزد یعنی ...

الف- به من آویزان شود ب- مرا نابود کند ج- به من حمله ور شود د- با من مهربانی کند

26- در عین بلا مانده است » یعنی ....

الف- چشم بلا او را گرفتار کرده ب- گرفتار چشم بد شده است

ج- یقیناً گرفتار بلا شده است د- در بلای محض گرفتار شده است

27- امروز شریک تو ام در بلا ، یعنی ..

الف- در غم و بلای تو شریکم ب- با تو ابراز همدردی می کنم

ج- مثل تو گرفتار بلا هستم د- در بلا به کمک تو می شتابم

28- همه ی گزینه ها در باره ی کتاب « کلیله و دمنه » درست است به غیر از ...

الف- اصل این کتاب هندی بوده است ب- قهرمان داستان های آن حیوانات اند

ج- در عهد سامانیان به پهلوی ترجمه شده است د- نصر الله منشی آن را به فارسی برگرداند

29- « ان » در کدام گزینه با بقیه فرق دارد ؟ ( جمع نیست ) الف- صیادان ب2- درختان ج- خندان د- ستارگان

30- معنای کدام کلمه نادرست است ؟

الف- غافل : بی خبر ب- فراست : مجال ج- جامه : لباس د- طریقت : روش

31- شکل کهن کدام یک از افعال زیر غلط است ؟

الف- می گفتم ( گفتمی ) ب- می نوشتی ( نوشته ای ) ج- می سپردند ( سپردندی ) د- می نهاد ( بنهادی )

32- در بیت « بامدادان که تفاوت نکند لیل و نهار / خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار » کدام آرایه ی وجود ندارد ؟

الف- تشبیه ب- تضاد ج- مراعات نظیر د- تشخیص

33- مفرد کدام گزینه نادرست است ؟ الف- خصال : خصلت ب- تصاویر : صورت ج- اخبار : خبر د- نقوش : نقش

34- کدام گزینه با دیگر گزینه ها متفاوت است ؟ ( مضاف و مضاف الیه است )

الف- خوشه ی زرین ب- تماشای بهار ج- کتاب خوب د- نقش عجیب

35- معنی کلمات : صنع ، میغ و قوس قزح به ترتیب در کدام گزینه آمده است ؟

الف- وسیله، سحاب ، رنگین کمان ب- احسان، ابر ، رنگین کمان

ج- ساختن، باران ، رعد و برق د- احسان ، باران ، رنگین کمان

36- در بیت « چو بفروختی از که خواهی خرید ؟ متاع جوانی به بازار نیست .» کدام آرایه ی ادبی وجود دارد ؟

الف- مراعات نظیر ب- تشبیه ج- تضاد د- همه ی موارد

37- همه ی کلمات با هم ، هم خانواده اند جز ... الف- مسجد ب- جسد ج- سجده د- سجّاد

38- هر یکی را آن چه به کار باید داد ، یعنی ..

الف- به هر کسی آن چه که لازم دارد باید داد ب- هر کس آن چه را که لازم داشت به دیگری داد

ج- به هر یک آن چه لازم داشت داد د- هر کس آن چه را لازم دارد باید به دیگری بدهد

39- « مُنجی » یعنی ... الف- نجات یافته ب- نجات دهنده ج- مناجات کننده د- نجیب

40- کدام کلمه ، فعل است ؟

الف- دیروز ب- رفتن ج- اصلاح د- گفتی

سوالات تستی فارسی اول ودوم وسوم راهنمایی نوبت اول

 

سؤالات تستی فارسی اول نوبت اول

 

1- ماضی همان ............... است .

الف- حال ب- مضارع ج- گذشته د- آینده

2- هر جمله از ................ و ................... تشکیل می شود .

الف- نهاد و گزاره ب- فعل و فاعل ج- مفعول و قید د- نقطه و کلمه

3- کتاب « خدمات متقابل اسلام و ایران » نوشته ی کیست ؟

الف- حداد عادل ب- شهید مطهری ج- مرادی کرمانی د- جعفر شهیدی

4- مفرد کلمه ی « آثار » کدام گزینه است ؟

الف- تأثیر ب- اثر ج- تأثیرات د- مؤثر

5- معنی کدام کلمه ، غلط است ؟

الف- آل : خاندان ب- سیما : چهره ج- عالم : جهان د- اسوه : غمگین

6- وقتی می خواهیم مقصود خود را زیباتر بگوییم ، از ................ بهره می گیریم .

الف- زبان ب- نوشته ج- کلمه د- ادبیات

7- « مهر » و « عطوفت » چه نوع کلماتی هستند ؟

الف- مترادف ب- متضاد ج- مخالف د- هم خانواده

8- واژه ی « تجمّل » به چه معنی است ؟

الف- حرف بد ب- مهربان ج- خود آرایی د- خاندان

1- مترادف واژه ی « جذّاب » کدام گزینه است ؟

الف- زشت ب- زیبا ج- لاغر د- قد بلند

2- کتاب « گلستان » نوشته ی کیست ؟

الف- فردوسی ب- شهریار ج- نظامی د- سعدی

11- علامت جمله ی پرسشی چیست ؟ الف ) ، ب) 0 ج) ! د) ؟

12- جمله ای که درخواست انجام کاری را مطرح می کند ، چه نام دارد ؟

الف- امری ب- خبری ج- پرسشی د- عاطفی

13- متضاد واژه ی « جهل » کدام گزینه است ؟ الف- خوبی ب- علم ج- نادانی د- بدی

14- به واژه هایی مانند « توانگر » و « نگهبان » ................. می گویند .

الف- سجع ب- ساده ج- غیر ساده د- مُسَجّع

15- در جمله ی « مال با هزینه کردن کم آید » نهاد کدام کلمه است ؟

الف- هزینه ب- مال ج- کم د- آید

16- دانایی، .............. است . الف- آموزش ب- طاعت ج- آموختن د- توانایی

17- معنی کلمه ی « دیرباز » چیست ؟ الف- گذشته ب- گذشته ی دور ج- آینده د- آینده ی نزدیک

18- مترادف واژه ی « همواره » کدام گزینه است ؟ الف- هرگز ب- هر کس ج- هرجا د- همیشه

19- متضاد واژه ی « سودمند » کدام گزینه است ؟ الف- زیبا ب- پُرفایده ج- زشت د- بی فایده

20- معنی واژه ی « پرخوف » کدام کلمه است ؟ الف- باریک ب- ترسناک ج- تاریک د- پیچ و خم

21- کدام نهاد ، وظیفه ی حفظ و گسترش زبان فارسی را بر عهده دارد ؟

الف- شورای فرهنگی ب- وزارت علوم ج- فرهنگستان زبان و ادب د- مدرسه

22- معادل واژه ی « کلینیک » چیست ؟ الف- بیمارستان ب- داروخانه ج- درمانگاه د- دارو

23- بن مضارع فعل « می پرسد » چیست ؟ الف- پرسیدیم ب- می پرسید ج- پرسید د- پُرس

24- منظور از نظم در ادبیات ، همان ................ است . الف- نثر ب- شعر ج- نوشته د- داستان

25- شعر « زنگ آفرینش » سروده ی کیست ؟

الف- فردوسی ب- محمد جواد محبت ج- شهریار د- قیصر امین پور

26- به واژه هایی مانند « خواست و خاست » چه می گویند ؟ الف- غیر ساده ب- سجع ج- هم آوا د- ساده

27- نام دیگر « شخصیت بخشی » چیست ؟ الف – مراعات نظیر ب- تشبیه ج- تشخیص د- کنایه

28- در جمله ی « نسیم ، مانند مادری مهربان به کودکان خویش ، ادب می آموزد » از چه آرایه ی استفاده شده است ؟

الف- کنایه ب- شبکه ی معنایی ج- مراعات نظیر د- تشبیه

29- کلمه ی « آسمان » چه نوع واژه ای است ؟ الف- ساده ب- هم آوا ج- دو تلفظی د- سجع

30- کتاب « کویر » نوشته ی کیست ؟

الف- خواجه نصیر ب- مرادی کرمانی ج- جعفر شهیدی د- دکتر علی شریعتی

31- منظور از « در پوستین خلق افتادن » چیست ؟

الف- گران فروشی ب- دروغ گفتن ج- غیبت کردن د- دزدی کردن

32- در پایان جمله ی خبری از کدام علامت نگارشی استفاده می کنیم ؟

الف- ویرگول ب- ! ج- ؟ د- نقطه

33- هر فعل ..................... ساخت دارد . الف- چهار ب- هفت ج- پنج د- شش

34- معنی واژه ی « مقتدر » چیست ؟ الف- ضعیف ب- عاقل ج- قدرتمند د- احساسی

35- شناسه ی اول شخص مفرد در بن ماضی چیست ؟

الف- ــَـ م ب- یم ج- ید د- ــَـ ند

36- معنی واژه ی « تبسّم » چیست ؟ الف- لبخند ب- فریاد ج- ناراحتی د- اعتراض

37- بن مضارع فعل های « می گوید و بگوییم » چیست ؟

الف- گفتن ب- گوید ج- گوییم د- گوی

38- واژه های « فراز و فرود » چه نوع کلماتی هستند ؟

الف- هم آوا ب- متضاد ج- غیر ساده د- سجع

39- ارتباط میان واژه های « درخت ، گل ، شکوفه ، جوانه » را چه می نامند ؟

الف- تشبیه ب- سجع ج- هم آوا د- مراعات نظیر

40- در جمله ی « دهکده تازه از خواب بیدار شده بود » از چه آرایه ای استفاده شده است ؟

الف- تشخیص ب- تشبیه ج- کنایه د- مراعات نظیر

 

بسم الله الرّحمن الرّحیم

سؤالات تستی فارسی دوم نوبت اول

1- مهم ترین جزء گزاره .................. است ؟

الف- فعل ب- مفعول ج- نهاد د- قید

2- معنی کدام واژه ، غلط است ؟

الف- عفو : خطا ب- مونس : همدم ج- کُتُب : کتاب ها د- صانع : آفریننده

3- متضادّ کلمه ی « استوار » چیست ؟ الف- زنده ب- قوی ج- آرام د- سست

4- مترادف کلمه ی « استقلال » کدام واژه است ؟ الف- آزادی ب- خود کفایی ج- پیشرفت د- راهنمایی

5- اگر برای زیباتر ساختن ، از آیات ، روایات و داستان استفاده کنیم ، کدام یک از آرایه ها را به کار برده ایم ؟

الف- تشبیه ب- تلمیح ج- تکرار د- تشخیص

6- واژه های « مُسلِم و مُسَلّم » در تلفظ و معنا با یک دیگر ..................... .

الف- متفاوت اند ب- مشترک هستند ج-هم معنی هستند د- ارتباط دارند

7- « مردانه زیستن » یعنی ................ . ا لف- موفقیت ب- با افتخار زیستن ج- تلاش د- پشتکار داشتن

8- مفرد واژه ی « اسما » چیست ؟ الف- اسامی ب- اسم ها ج- اسم د- نام

9- متضاد کلمه ی « اندک » کدام گزینه است ؟ الف- مقداری ب- تا حدودی ج- کم د- زیاد

10- « اربعین » به معنی ................... است . الف- سی ام ب- چهلم ج- دهم د- پنجم

11- اثر عظیم فردوسی چه نام دارد ؟ الف- بوستان ب- گلستان ج- شاهنامه د- هفت پیکر

12- شعارها ، نشانه ی .................... مردم هستند .

الف- آزادی ب- آرامش ج- استقلال د- خشم و خروش

13- به بهترین بیت در غزل چه می گویند ؟ 1- بیت اصلی ب- بیت الغزل ج- شاه بیت د- مقصود

14- معنی کدام واژه ، غلط است ؟

الف- دانشور : زیبا ب- جهل : نادانی ج- مهتری : سروری د- جدل : جنگ

15- در واژه ی « با سوادی » پیشوند چیست ؟ الف- ی ب- سوا ج- د د- با

16- اگر وندها در آخر پایه بیایند ............... نامیده می شوند .

الف- پسوند ب- پیشوند ج- ساده د- مُرکّب

17- به برخی از کلمات قِصار ، ................... نیز می گویند . الف- تشبیه ب- نکته ج- پند د- امثال و حِکَم

18- جمع مکسّر « عنوان » کدام گزینه است ؟ الف- عنوان ها ب- اعلان ج- اعلام د- عناوین

19- معنی واژه ی « مستور » چیست ؟ الف- مهم ب- پوشیده ج- آشکار د- مغرور

20-« صبر تلخ است اما بَرَش .................. است » . الف- شیرین ب- زیاد ج- مفید د- همیشگی

21- معنی کدام واژه ، درست نیست ؟

الف- تقریر : بیان کردن ب- مقاصد : خوبی ها ج- فروغ : نور د- انیس : همدم

22- هر تشبیه ................ رکن دارد . الف- دو ب- چهار ج- پنج د- سه

23- در مصراع « درونش همچو غنچه از ورق پُر » از چه آرایه ای استفاده شده است ؟

الف- تکرار ب- سجع ج- تلمیح د- تشبیه

24- معنی واژه ی « طَبَق » چیست ؟

الف- مثل ب- روش ج- سینی د- شکل

25- معنی واژه ی « وداع » چیست ؟

الف- دوری ب- سلامتی ج- دعا د- خداحافظی

26- واژه ی « آتشین » چگونه صفتی است ؟

الف- نسبی ب- مفعولی ج- فاعلی د- کامل

27- « تجدید حیات » به چه معنی است ؟

الف- تلاش دوباره ب- رفتن دوباره ج- موفقیت دوباره د- زندگی دوباره

28- عبارت « دستی نامرئی با نخ سفید ، آسمان تیره را به زمین می دوزد » در مورد کدام فصل آمده است ؟

الف- زمستان ب- بهار ج- پاییز د- تابستان

29- معادل فارسی واژه ی « فاکس » چیست ؟

الف- دورگو ب- پایگاه ج- پیام د- دور نگار

30- واژه ی « منزّه » به چه معنی است ؟

الف- زیبا ب- طولانی ج- پاک د- قوی

31- « بزم وصال » از آثار کیست ؟

الف- قاآنی ب- وصال شیرازی ج- نسیم شمال د- هاتف اصفهانی

32- معمولاً تعداد ابیات قصیده از .................... بیت بیش تر است .

الف- ده ب- بیست ج- سی د- پانزده

33- مترادف واژه های درجه و مقام ، کدام گزینه است ؟

الف- اهمّیّت ب- هوش ج- منزلت د- عقل

34- کدام واژه با بقیه تفاوت دارد ؟

الف- شادی ب- طَرَب ج- خوشی د- تَعَب

35- « فیض » به معنی ................. است .

الف- نیکو ب- جاری ج- زیبا د- بخشش

36- به کلمه هایی که معنای ضدّ هم دارند ...................... می گویند .

الف- مترادف ب- هم معنی ج- متضاد د- هم خانواده

37- فعل « دوید » چه نوع فعلی است ؟

الف- لازم ب- متعدی ج- گذرا د- مضارع

38- افسوس که ............... نمی داند و .................. نمی تواند .

الف- بزرگ ، کوچک ب- جوان ، پیر ج- ضعیف ، قوی د- نادان ، دانا

39- معنی کدام واژه ، غلط است ؟

الف- نشیب : سرازیری ب- فراز : بلندی ج- اعتبار : ارزش د- نصیب : مساوی

40 – زندگی مانند یک .................... طولانی است .

الف- شادی ب- درد ج- روزگار د- سفر

 

بسم الله الرحمن الرحیم

سؤالات تستی فارسی سوم نوبت اول

 

1- موضوع کتاب « الابنیه عن حقایق الادویه » چیست ؟ الف- توحید پروردگار ب- دارو شناسی ج- معماری د- ادبیات

2- جمع کدام یک از گزینه های زیر نادرست است ؟

الف- حقیقت : حقایق ب- صاحب : اصحاب ج- ادب : ادیب د- لون : الوان

3- ققنوس رمز............... است . الف- جاودانگی ب- مقاومت ج- دفاع د- بلند پروازی

4- کدام گزینه جمع است ؟ الف- آیین ب- احکام ج- عامّه د- انحطاط

5- کلمات کدام گزینه متضاد هستند ؟

الف- رعد و برق ب- جواهر و معادن ج- برّ و بحر د- مدهوش و متحیّر

6- شاعر این بیت چه کسی است ؟ « بنی آدم اعضای یک پیکرند که در آفرینش ز یک گوهرند »

الف- نظامی ب- سعدی ج- فردوسی د- حافظ

7- در همه ی گزینه ها واژه ای آمده است با بیش از یک شکل تلفظ به جز گزینه ی ....

الف- مهمان ب- آسیا ج- اسباب د- جاوید

8- « سریر » یعنی ..... الف- تاج ب- آسمان ج- تخت د- صندلی

9- بیت « تو کز محنت دیگران بی غمی نشاید که نامت نهند آدمی » چه مفهومی را توصیه می کند ؟

الف- انسانیت ب- بردباری ج- نوع دوستی د- نیک نامی

10- آرایه ی معروف این مصراع چیست ؟ « مپیچ از ره ِ راست برراه کج »

الف- تلمیح ب- جناس ج- تضاد د- تشبیه

11- کدام ویژگی از ویژگی های نثر کهن فارسی نیست ؟

الف- کوتاهی جمله ها ب- فراوانی فعل ها ج- تکرار فعل ها د- کم بودن صفت

12- کدام جمع ، با بقیه فرق دارد ؟ الف- نباتات ب- معادن ج- جواهر د- انواع

13- کدام کلمه به معنی « ابر » است ؟ الف- صُنع ب- میغ ج- قندیل د- سریر

14- در کدام گزینه آرایه ی تشبیه نیست ؟

الف- خواب جهالت ب- چراغ دانش ج- خوشه ی زرین د- حقه ی یاقوت انار

15- مفرد کدام جمع ، غلط است ؟ الف- مواعظ : موعظه ب- الوان : لون ج- اسرار : سر د- مناظر : نظر

16- کدام یک صفت تفضیلی نیست ؟ الف- کبوتر ب- پاک تر ج- داغ تر ج- خوب تر

17- هم خانواده ی « متعال » در کدام گزینه آمده است ؟ الف- عالِم ب- معلم ج- عالی د- تعلم

18- در جمله ی « ما باید همیشه مظلوم را یاری کنیم » مفعول کدام است ؟

الف- ما ب- همیشه ج- مظلوم د- باید

19- جمع کدام کلمه ، غلط است ؟

الف- تجربه : تجارب ب- عاقل : عُقُول ج- فایده : فواید د- مصیبت: مصائب

20- کدام فعل ، ماضی بعید است ؟ الف- رفته بود ب- رفته باشد ج- رفته است د- رفته ایم

21- همه ی آثار زیر در قالب مثنوی سروده شده اند به غیر از ..

الف- گلستان سعدی ب- شاهنامه فردوسی ج- بوستان سعدی د- لیلی و مجنون نظامی

22 – کدام کلمه تنها یک شکل نوشتاری و گفتاری دارد ؟ الف- جاودان ب- خیابان ج- آیینه د- آشیانه

23- کتاب « کیمیای سعادت » از کیست ؟ الف- احمد غزّالی ب- محمد غزالی ج- خواجه نصیر د- ابن سینا

24- در عبارت « راسویی از جهت او کمین کرده بود » از جهت یعنی :

الف- در مسیر ب- به خاطر ج- در کنار د- از مقابل

25- در من آویزد یعنی ...

الف- به من آویزان شود ب- مرا نابود کند ج- به من حمله ور شود د- با من مهربانی کند

26- در عین بلا مانده است » یعنی ....

الف- چشم بلا او را گرفتار کرده ب- گرفتار چشم بد شده است

ج- یقیناً گرفتار بلا شده است د- در بلای محض گرفتار شده است

27- امروز شریک تو ام در بلا ، یعنی ..

الف- در غم و بلای تو شریکم ب- با تو ابراز همدردی می کنم

ج- مثل تو گرفتار بلا هستم د- در بلا به کمک تو می شتابم

28- همه ی گزینه ها در باره ی کتاب « کلیله و دمنه » درست است به غیر از ...

الف- اصل این کتاب هندی بوده است ب- قهرمان داستان های آن حیوانات اند

ج- در عهد سامانیان به پهلوی ترجمه شده است د- نصر الله منشی آن را به فارسی برگرداند

29- « ان » در کدام گزینه با بقیه فرق دارد ؟ ( جمع نیست ) الف- صیادان ب2- درختان ج- خندان د- ستارگان

30- معنای کدام کلمه نادرست است ؟

الف- غافل : بی خبر ب- فراست : مجال ج- جامه : لباس د- طریقت : روش

31- شکل کهن کدام یک از افعال زیر غلط است ؟

الف- می گفتم ( گفتمی ) ب- می نوشتی ( نوشته ای ) ج- می سپردند ( سپردندی ) د- می نهاد ( بنهادی )

32- در بیت « بامدادان که تفاوت نکند لیل و نهار / خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار » کدام آرایه ی وجود ندارد ؟

الف- تشبیه ب- تضاد ج- مراعات نظیر د- تشخیص

33- مفرد کدام گزینه نادرست است ؟ الف- خصال : خصلت ب- تصاویر : صورت ج- اخبار : خبر د- نقوش : نقش

34- کدام گزینه با دیگر گزینه ها متفاوت است ؟ ( مضاف و مضاف الیه است )

الف- خوشه ی زرین ب- تماشای بهار ج- کتاب خوب د- نقش عجیب

35- معنی کلمات : صنع ، میغ و قوس قزح به ترتیب در کدام گزینه آمده است ؟

الف- وسیله، سحاب ، رنگین کمان ب- احسان، ابر ، رنگین کمان

ج- ساختن، باران ، رعد و برق د- احسان ، باران ، رنگین کمان

36- در بیت « چو بفروختی از که خواهی خرید ؟ متاع جوانی به بازار نیست .» کدام آرایه ی ادبی وجود دارد ؟

الف- مراعات نظیر ب- تشبیه ج- تضاد د- همه ی موارد

37- همه ی کلمات با هم ، هم خانواده اند جز ... الف- مسجد ب- جسد ج- سجده د- سجّاد

38- هر یکی را آن چه به کار باید داد ، یعنی ..

الف- به هر کسی آن چه که لازم دارد باید داد ب- هر کس آن چه را که لازم داشت به دیگری داد

ج- به هر یک آن چه لازم داشت داد د- هر کس آن چه را لازم دارد باید به دیگری بدهد

39- « مُنجی » یعنی ... الف- نجات یافته ب- نجات دهنده ج- مناجات کننده د- نجیب

40- کدام کلمه ، فعل است ؟

الف- دیروز ب- رفتن ج- اصلاح د- گفتی

سوالات تستی فارسی اول ودوم وسوم راهنمایی نوبت اول

 

سؤالات تستی فارسی اول نوبت اول

 

1- ماضی همان ............... است .

الف- حال ب- مضارع ج- گذشته د- آینده

2- هر جمله از ................ و ................... تشکیل می شود .

الف- نهاد و گزاره ب- فعل و فاعل ج- مفعول و قید د- نقطه و کلمه

3- کتاب « خدمات متقابل اسلام و ایران » نوشته ی کیست ؟

الف- حداد عادل ب- شهید مطهری ج- مرادی کرمانی د- جعفر شهیدی

4- مفرد کلمه ی « آثار » کدام گزینه است ؟

الف- تأثیر ب- اثر ج- تأثیرات د- مؤثر

5- معنی کدام کلمه ، غلط است ؟

الف- آل : خاندان ب- سیما : چهره ج- عالم : جهان د- اسوه : غمگین

6- وقتی می خواهیم مقصود خود را زیباتر بگوییم ، از ................ بهره می گیریم .

الف- زبان ب- نوشته ج- کلمه د- ادبیات

7- « مهر » و « عطوفت » چه نوع کلماتی هستند ؟

الف- مترادف ب- متضاد ج- مخالف د- هم خانواده

8- واژه ی « تجمّل » به چه معنی است ؟

الف- حرف بد ب- مهربان ج- خود آرایی د- خاندان

1- مترادف واژه ی « جذّاب » کدام گزینه است ؟

الف- زشت ب- زیبا ج- لاغر د- قد بلند

2- کتاب « گلستان » نوشته ی کیست ؟

الف- فردوسی ب- شهریار ج- نظامی د- سعدی

11- علامت جمله ی پرسشی چیست ؟ الف ) ، ب) 0 ج) ! د) ؟

12- جمله ای که درخواست انجام کاری را مطرح می کند ، چه نام دارد ؟

الف- امری ب- خبری ج- پرسشی د- عاطفی

13- متضاد واژه ی « جهل » کدام گزینه است ؟ الف- خوبی ب- علم ج- نادانی د- بدی

14- به واژه هایی مانند « توانگر » و « نگهبان » ................. می گویند .

الف- سجع ب- ساده ج- غیر ساده د- مُسَجّع

15- در جمله ی « مال با هزینه کردن کم آید » نهاد کدام کلمه است ؟

الف- هزینه ب- مال ج- کم د- آید

16- دانایی، .............. است . الف- آموزش ب- طاعت ج- آموختن د- توانایی

17- معنی کلمه ی « دیرباز » چیست ؟ الف- گذشته ب- گذشته ی دور ج- آینده د- آینده ی نزدیک

18- مترادف واژه ی « همواره » کدام گزینه است ؟ الف- هرگز ب- هر کس ج- هرجا د- همیشه

19- متضاد واژه ی « سودمند » کدام گزینه است ؟ الف- زیبا ب- پُرفایده ج- زشت د- بی فایده

20- معنی واژه ی « پرخوف » کدام کلمه است ؟ الف- باریک ب- ترسناک ج- تاریک د- پیچ و خم

21- کدام نهاد ، وظیفه ی حفظ و گسترش زبان فارسی را بر عهده دارد ؟

الف- شورای فرهنگی ب- وزارت علوم ج- فرهنگستان زبان و ادب د- مدرسه

22- معادل واژه ی « کلینیک » چیست ؟ الف- بیمارستان ب- داروخانه ج- درمانگاه د- دارو

23- بن مضارع فعل « می پرسد » چیست ؟ الف- پرسیدیم ب- می پرسید ج- پرسید د- پُرس

24- منظور از نظم در ادبیات ، همان ................ است . الف- نثر ب- شعر ج- نوشته د- داستان

25- شعر « زنگ آفرینش » سروده ی کیست ؟

الف- فردوسی ب- محمد جواد محبت ج- شهریار د- قیصر امین پور

26- به واژه هایی مانند « خواست و خاست » چه می گویند ؟ الف- غیر ساده ب- سجع ج- هم آوا د- ساده

27- نام دیگر « شخصیت بخشی » چیست ؟ الف – مراعات نظیر ب- تشبیه ج- تشخیص د- کنایه

28- در جمله ی « نسیم ، مانند مادری مهربان به کودکان خویش ، ادب می آموزد » از چه آرایه ی استفاده شده است ؟

الف- کنایه ب- شبکه ی معنایی ج- مراعات نظیر د- تشبیه

29- کلمه ی « آسمان » چه نوع واژه ای است ؟ الف- ساده ب- هم آوا ج- دو تلفظی د- سجع

30- کتاب « کویر » نوشته ی کیست ؟

الف- خواجه نصیر ب- مرادی کرمانی ج- جعفر شهیدی د- دکتر علی شریعتی

31- منظور از « در پوستین خلق افتادن » چیست ؟

الف- گران فروشی ب- دروغ گفتن ج- غیبت کردن د- دزدی کردن

32- در پایان جمله ی خبری از کدام علامت نگارشی استفاده می کنیم ؟

الف- ویرگول ب- ! ج- ؟ د- نقطه

33- هر فعل ..................... ساخت دارد . الف- چهار ب- هفت ج- پنج د- شش

34- معنی واژه ی « مقتدر » چیست ؟ الف- ضعیف ب- عاقل ج- قدرتمند د- احساسی

35- شناسه ی اول شخص مفرد در بن ماضی چیست ؟

الف- ــَـ م ب- یم ج- ید د- ــَـ ند

36- معنی واژه ی « تبسّم » چیست ؟ الف- لبخند ب- فریاد ج- ناراحتی د- اعتراض

37- بن مضارع فعل های « می گوید و بگوییم » چیست ؟

الف- گفتن ب- گوید ج- گوییم د- گوی

38- واژه های « فراز و فرود » چه نوع کلماتی هستند ؟

الف- هم آوا ب- متضاد ج- غیر ساده د- سجع

39- ارتباط میان واژه های « درخت ، گل ، شکوفه ، جوانه » را چه می نامند ؟

الف- تشبیه ب- سجع ج- هم آوا د- مراعات نظیر

40- در جمله ی « دهکده تازه از خواب بیدار شده بود » از چه آرایه ای استفاده شده است ؟

الف- تشخیص ب- تشبیه ج- کنایه د- مراعات نظیر

 

بسم الله الرّحمن الرّحیم

سؤالات تستی فارسی دوم نوبت اول

1- مهم ترین جزء گزاره .................. است ؟

الف- فعل ب- مفعول ج- نهاد د- قید

2- معنی کدام واژه ، غلط است ؟

الف- عفو : خطا ب- مونس : همدم ج- کُتُب : کتاب ها د- صانع : آفریننده

3- متضادّ کلمه ی « استوار » چیست ؟ الف- زنده ب- قوی ج- آرام د- سست

4- مترادف کلمه ی « استقلال » کدام واژه است ؟ الف- آزادی ب- خود کفایی ج- پیشرفت د- راهنمایی

5- اگر برای زیباتر ساختن ، از آیات ، روایات و داستان استفاده کنیم ، کدام یک از آرایه ها را به کار برده ایم ؟

الف- تشبیه ب- تلمیح ج- تکرار د- تشخیص

6- واژه های « مُسلِم و مُسَلّم » در تلفظ و معنا با یک دیگر ..................... .

الف- متفاوت اند ب- مشترک هستند ج-هم معنی هستند د- ارتباط دارند

7- « مردانه زیستن » یعنی ................ . ا لف- موفقیت ب- با افتخار زیستن ج- تلاش د- پشتکار داشتن

8- مفرد واژه ی « اسما » چیست ؟ الف- اسامی ب- اسم ها ج- اسم د- نام

9- متضاد کلمه ی « اندک » کدام گزینه است ؟ الف- مقداری ب- تا حدودی ج- کم د- زیاد

10- « اربعین » به معنی ................... است . الف- سی ام ب- چهلم ج- دهم د- پنجم

11- اثر عظیم فردوسی چه نام دارد ؟ الف- بوستان ب- گلستان ج- شاهنامه د- هفت پیکر

12- شعارها ، نشانه ی .................... مردم هستند .

الف- آزادی ب- آرامش ج- استقلال د- خشم و خروش

13- به بهترین بیت در غزل چه می گویند ؟ 1- بیت اصلی ب- بیت الغزل ج- شاه بیت د- مقصود

14- معنی کدام واژه ، غلط است ؟

الف- دانشور : زیبا ب- جهل : نادانی ج- مهتری : سروری د- جدل : جنگ

15- در واژه ی « با سوادی » پیشوند چیست ؟ الف- ی ب- سوا ج- د د- با

16- اگر وندها در آخر پایه بیایند ............... نامیده می شوند .

الف- پسوند ب- پیشوند ج- ساده د- مُرکّب

17- به برخی از کلمات قِصار ، ................... نیز می گویند . الف- تشبیه ب- نکته ج- پند د- امثال و حِکَم

18- جمع مکسّر « عنوان » کدام گزینه است ؟ الف- عنوان ها ب- اعلان ج- اعلام د- عناوین

19- معنی واژه ی « مستور » چیست ؟ الف- مهم ب- پوشیده ج- آشکار د- مغرور

20-« صبر تلخ است اما بَرَش .................. است » . الف- شیرین ب- زیاد ج- مفید د- همیشگی

21- معنی کدام واژه ، درست نیست ؟

الف- تقریر : بیان کردن ب- مقاصد : خوبی ها ج- فروغ : نور د- انیس : همدم

22- هر تشبیه ................ رکن دارد . الف- دو ب- چهار ج- پنج د- سه

23- در مصراع « درونش همچو غنچه از ورق پُر » از چه آرایه ای استفاده شده است ؟

الف- تکرار ب- سجع ج- تلمیح د- تشبیه

24- معنی واژه ی « طَبَق » چیست ؟

الف- مثل ب- روش ج- سینی د- شکل

25- معنی واژه ی « وداع » چیست ؟

الف- دوری ب- سلامتی ج- دعا د- خداحافظی

26- واژه ی « آتشین » چگونه صفتی است ؟

الف- نسبی ب- مفعولی ج- فاعلی د- کامل

27- « تجدید حیات » به چه معنی است ؟

الف- تلاش دوباره ب- رفتن دوباره ج- موفقیت دوباره د- زندگی دوباره

28- عبارت « دستی نامرئی با نخ سفید ، آسمان تیره را به زمین می دوزد » در مورد کدام فصل آمده است ؟

الف- زمستان ب- بهار ج- پاییز د- تابستان

29- معادل فارسی واژه ی « فاکس » چیست ؟

الف- دورگو ب- پایگاه ج- پیام د- دور نگار

30- واژه ی « منزّه » به چه معنی است ؟

الف- زیبا ب- طولانی ج- پاک د- قوی

31- « بزم وصال » از آثار کیست ؟

الف- قاآنی ب- وصال شیرازی ج- نسیم شمال د- هاتف اصفهانی

32- معمولاً تعداد ابیات قصیده از .................... بیت بیش تر است .

الف- ده ب- بیست ج- سی د- پانزده

33- مترادف واژه های درجه و مقام ، کدام گزینه است ؟

الف- اهمّیّت ب- هوش ج- منزلت د- عقل

34- کدام واژه با بقیه تفاوت دارد ؟

الف- شادی ب- طَرَب ج- خوشی د- تَعَب

35- « فیض » به معنی ................. است .

الف- نیکو ب- جاری ج- زیبا د- بخشش

36- به کلمه هایی که معنای ضدّ هم دارند ...................... می گویند .

الف- مترادف ب- هم معنی ج- متضاد د- هم خانواده

37- فعل « دوید » چه نوع فعلی است ؟

الف- لازم ب- متعدی ج- گذرا د- مضارع

38- افسوس که ............... نمی داند و .................. نمی تواند .

الف- بزرگ ، کوچک ب- جوان ، پیر ج- ضعیف ، قوی د- نادان ، دانا

39- معنی کدام واژه ، غلط است ؟

الف- نشیب : سرازیری ب- فراز : بلندی ج- اعتبار : ارزش د- نصیب : مساوی

40 – زندگی مانند یک .................... طولانی است .

الف- شادی ب- درد ج- روزگار د- سفر

 

بسم الله الرحمن الرحیم

سؤالات تستی فارسی سوم نوبت اول

 

1- موضوع کتاب « الابنیه عن حقایق الادویه » چیست ؟ الف- توحید پروردگار ب- دارو شناسی ج- معماری د- ادبیات

2- جمع کدام یک از گزینه های زیر نادرست است ؟

الف- حقیقت : حقایق ب- صاحب : اصحاب ج- ادب : ادیب د- لون : الوان

3- ققنوس رمز............... است . الف- جاودانگی ب- مقاومت ج- دفاع د- بلند پروازی

4- کدام گزینه جمع است ؟ الف- آیین ب- احکام ج- عامّه د- انحطاط

5- کلمات کدام گزینه متضاد هستند ؟

الف- رعد و برق ب- جواهر و معادن ج- برّ و بحر د- مدهوش و متحیّر

6- شاعر این بیت چه کسی است ؟ « بنی آدم اعضای یک پیکرند که در آفرینش ز یک گوهرند »

الف- نظامی ب- سعدی ج- فردوسی د- حافظ

7- در همه ی گزینه ها واژه ای آمده است با بیش از یک شکل تلفظ به جز گزینه ی ....

الف- مهمان ب- آسیا ج- اسباب د- جاوید

8- « سریر » یعنی ..... الف- تاج ب- آسمان ج- تخت د- صندلی

9- بیت « تو کز محنت دیگران بی غمی نشاید که نامت نهند آدمی » چه مفهومی را توصیه می کند ؟

الف- انسانیت ب- بردباری ج- نوع دوستی د- نیک نامی

10- آرایه ی معروف این مصراع چیست ؟ « مپیچ از ره ِ راست برراه کج »

الف- تلمیح ب- جناس ج- تضاد د- تشبیه

11- کدام ویژگی از ویژگی های نثر کهن فارسی نیست ؟

الف- کوتاهی جمله ها ب- فراوانی فعل ها ج- تکرار فعل ها د- کم بودن صفت

12- کدام جمع ، با بقیه فرق دارد ؟ الف- نباتات ب- معادن ج- جواهر د- انواع

13- کدام کلمه به معنی « ابر » است ؟ الف- صُنع ب- میغ ج- قندیل د- سریر

14- در کدام گزینه آرایه ی تشبیه نیست ؟

الف- خواب جهالت ب- چراغ دانش ج- خوشه ی زرین د- حقه ی یاقوت انار

15- مفرد کدام جمع ، غلط است ؟ الف- مواعظ : موعظه ب- الوان : لون ج- اسرار : سر د- مناظر : نظر

16- کدام یک صفت تفضیلی نیست ؟ الف- کبوتر ب- پاک تر ج- داغ تر ج- خوب تر

17- هم خانواده ی « متعال » در کدام گزینه آمده است ؟ الف- عالِم ب- معلم ج- عالی د- تعلم

18- در جمله ی « ما باید همیشه مظلوم را یاری کنیم » مفعول کدام است ؟

الف- ما ب- همیشه ج- مظلوم د- باید

19- جمع کدام کلمه ، غلط است ؟

الف- تجربه : تجارب ب- عاقل : عُقُول ج- فایده : فواید د- مصیبت: مصائب

20- کدام فعل ، ماضی بعید است ؟ الف- رفته بود ب- رفته باشد ج- رفته است د- رفته ایم

21- همه ی آثار زیر در قالب مثنوی سروده شده اند به غیر از ..

الف- گلستان سعدی ب- شاهنامه فردوسی ج- بوستان سعدی د- لیلی و مجنون نظامی

22 – کدام کلمه تنها یک شکل نوشتاری و گفتاری دارد ؟ الف- جاودان ب- خیابان ج- آیینه د- آشیانه

23- کتاب « کیمیای سعادت » از کیست ؟ الف- احمد غزّالی ب- محمد غزالی ج- خواجه نصیر د- ابن سینا

24- در عبارت « راسویی از جهت او کمین کرده بود » از جهت یعنی :

الف- در مسیر ب- به خاطر ج- در کنار د- از مقابل

25- در من آویزد یعنی ...

الف- به من آویزان شود ب- مرا نابود کند ج- به من حمله ور شود د- با من مهربانی کند

26- در عین بلا مانده است » یعنی ....

الف- چشم بلا او را گرفتار کرده ب- گرفتار چشم بد شده است

ج- یقیناً گرفتار بلا شده است د- در بلای محض گرفتار شده است

27- امروز شریک تو ام در بلا ، یعنی ..

الف- در غم و بلای تو شریکم ب- با تو ابراز همدردی می کنم

ج- مثل تو گرفتار بلا هستم د- در بلا به کمک تو می شتابم

28- همه ی گزینه ها در باره ی کتاب « کلیله و دمنه » درست است به غیر از ...

الف- اصل این کتاب هندی بوده است ب- قهرمان داستان های آن حیوانات اند

ج- در عهد سامانیان به پهلوی ترجمه شده است د- نصر الله منشی آن را به فارسی برگرداند

29- « ان » در کدام گزینه با بقیه فرق دارد ؟ ( جمع نیست ) الف- صیادان ب2- درختان ج- خندان د- ستارگان

30- معنای کدام کلمه نادرست است ؟

الف- غافل : بی خبر ب- فراست : مجال ج- جامه : لباس د- طریقت : روش

31- شکل کهن کدام یک از افعال زیر غلط است ؟

الف- می گفتم ( گفتمی ) ب- می نوشتی ( نوشته ای ) ج- می سپردند ( سپردندی ) د- می نهاد ( بنهادی )

32- در بیت « بامدادان که تفاوت نکند لیل و نهار / خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار » کدام آرایه ی وجود ندارد ؟

الف- تشبیه ب- تضاد ج- مراعات نظیر د- تشخیص

33- مفرد کدام گزینه نادرست است ؟ الف- خصال : خصلت ب- تصاویر : صورت ج- اخبار : خبر د- نقوش : نقش

34- کدام گزینه با دیگر گزینه ها متفاوت است ؟ ( مضاف و مضاف الیه است )

الف- خوشه ی زرین ب- تماشای بهار ج- کتاب خوب د- نقش عجیب

35- معنی کلمات : صنع ، میغ و قوس قزح به ترتیب در کدام گزینه آمده است ؟

الف- وسیله، سحاب ، رنگین کمان ب- احسان، ابر ، رنگین کمان

ج- ساختن، باران ، رعد و برق د- احسان ، باران ، رنگین کمان

36- در بیت « چو بفروختی از که خواهی خرید ؟ متاع جوانی به بازار نیست .» کدام آرایه ی ادبی وجود دارد ؟

الف- مراعات نظیر ب- تشبیه ج- تضاد د- همه ی موارد

37- همه ی کلمات با هم ، هم خانواده اند جز ... الف- مسجد ب- جسد ج- سجده د- سجّاد

38- هر یکی را آن چه به کار باید داد ، یعنی ..

الف- به هر کسی آن چه که لازم دارد باید داد ب- هر کس آن چه را که لازم داشت به دیگری داد

ج- به هر یک آن چه لازم داشت داد د- هر کس آن چه را لازم دارد باید به دیگری بدهد

39- « مُنجی » یعنی ... الف- نجات یافته ب- نجات دهنده ج- مناجات کننده د- نجیب

40- کدام کلمه ، فعل است ؟

الف- دیروز ب- رفتن ج- اصلاح د- گفتی

بخوانید -لذت ببرید -فکرکنید

 

 ایستگاه اندیشه

حرفی از آن هزاران

1- جبرئیل خدمت حضرت رسول (ص ) عرض نمود که هر کس از امت توشش چیز را شعار خود سازد رستگار می شود و از جهنم محفوظ می ماند :

اول : شروع در هر کاری ، بسم الله بگوید

دوم : در هر نعمتی ، الحمد للّه بگوید

سوم : در هر کاری که می خواهد بکند ، انشا ء الله بگوید

چهارم : در هر معصیتی ،استغفرالله بگوید

پنجم : در هر مصیبتی که بر او وارد می شود ، انّا لله و اناالیه راجعون بگوید

ششم : ذکر غالب آنها ، لااله الا الله باشد P>

2- سه گروه نتوان شناخت مگر در سه جای : حلیم را در وقت خشم ، شجاع را در روز حرب و دوست را در زمان حاجت

3- از حکیمی پرسیدند کدام وقت ضایع ترین اوقات زندگی است ؟ گفت وقتی که بتوانی در حق کسی نیکی کنی و نکنی ، خواه از خود و خواه به وساطت خود از غیر

4- دو چیز را فراموش مکن : خدا و مرگ را

دو چیز را فراموش کن : نیکی که به کسی می کنی و بدی که کسی به تو می کند

و چون در مجلسی داخل شوی ، زبان خود را نگاه دار

و چون به خانه مردم داخل شوی ، چشم خود را نگاه دار

و چون بر سر سفره مردم حاضر شوی ، شکم خود را نگاه دار

و چون به نماز مشغول گردی ، دل خود را نگاه دار

5- چهار چیز است که پشت مرد را می شکند: دشمن بسیار ؛ وام بی شمار ؛ فرزند بسیار و زن ناسازگار

6- رسول خدا ( ص ) فرمود که مردمان بر چهار قسمند :

سخی ، کریم ، بخیل و لئیم

سخی ، کسی است که می خورد و عطا می کند

کریم ، نمی خورد و عطا می کند

بخیل ، می خورد و عطا می کند

لئیم ، نه می خورد و نه عطا می کند

7- حکما گفته اند که طالب دنیا همیشه گرفتار اندوه و ملال است ؛ زیرا که تا نیافته است در آزار خواهش آن است و چون یافت در اندیشه محافظت آن ، و چون محافظت نمود غمگین است که به دیگری خواهد گذاشت .

8- ای جان گرامی تو چرا نادانی باید که بدانی چقدر می مانی

بر هستی موهوم عبث مغروری پیوسته نمانی ، دو سه دم مهمانی

9- پیغمبر ( ص ) فرمود که در روز قیامت مؤمن قدم از قدم بر نمی دارد مگر این که سؤال کرده می شود از چهار چیز :

اول از عمرش که در کجا فانی کرده است

دوم از بدنش که در کجا پوسیده ساخته است

سوم از علمش که در کجا عمل به آن کرده است

چهارم از مالش که از کجا کسب کرده و در کجا خرج کرده است

10- فرمود رسول خدا ( ص ) گریه نکردن چشم از سختی دل است و سختی دل از بسیاری گناه است و بسیاری گناه از بسیاری آرزوست و بسیاری آرزو از فراموشی مرگ است و فراموشی مرگ از محبت به مال دنیاست ، پس محبت دنیا ، سر تمام خطاهاست

11 – هر چه از روی رغبت و اشتها بخوری پس تو آن را خورده ای و آنچه بدون رغبت بخوری پس او تو را خورده است .

12- کاش می آورد مستی هر حرامی چون شراب آن زمان معلوم می شد در جهان هوشیار کیست

13- در بیابان اگر صد سال سرگردان شوی به از آن کاندر وطن محتاج نامردان شوی

14- منتظر این و آن مباش که ایزد کار تو بی رنج و انتظار بر آرد

طاعت او را بنده وار بسر بر تا همه کارت خدای وار بسازد

15- مردی روزی با عیالش مشغول غذا خوردن بود و در میان سینی ایشان مرغ بریان شده بود پس سائلی در خانه آمد او را مأیوس نمودند . اتفاق افتاد که آن مرد فقیر شد و زنش را طلاق داد و آن زن شوهر دیگر اختیار نمود . روزی شوهر با او غذا می خورد و مرغ بریانی نزد ایشان بود ناگاه سائلی در خانه سؤال کرد آن مرد به عیالش گفت این مرغ را به این سائل بده آن زن چون مرغ را نزد سائل برد دید شوهر اولش هست مرغ را به او داد و گریان برگشت . شوهر از سبب گریه اش سؤال نمود گفت سائل شوهر من بود و قصه محروم نمودن آن سائل را نقل کرد شوهرش گفت والله من بودم آن سائل اولی که محرومم نمودید .

16- موشی در خانه صاحب مزرعه تله موشی دید . به مرغ و گوسفند و گاو خبر داد . همه گفتند : تله موش مشکل توست به ما ربطی ندارد . ماری در تله افتاد و زن مزرعه دار را گزید از مرغ برایش سوپ درست کردند گوسفند را برای عیادت کنندگان سر بریدند گاو را برای مراسم ترحیم کشتند و در این مدت موش از سوراخ دیوار نگاه می کرد و به مشکلی که به دیگران ربط نداشت فکر می کرد .

پند نیکان

به نام آن که جان را فکرت آموخت

پند نیکان

1- برای کسی که آهسته و پیوسته می رود ، هیچ راهی دور نیست .

2- قلب کوچک تحقیر شده ، بمبی است که فردا منفجر می شود .

3- دوستان جدید پیدا کنید ؛ اما دوستان قدیمی را هم حفظ کنید ، اینها نقره و آنها طلا هستند .

4- اگر هر روز راهت را عوض کنی ، هرگز به مقصد نخواهی رسید .

5- هر تغییر ی موجب بهبود نمی شود ، اما هر بهبودی نیاز به تغییر دارد .

6- همه چیز در حال تغییر است ، به جز تغییر که همیشه ثابت است .

7- اگر صد نفر یک قدم بردارند ، بهتر از صد قدم است که یک نفر بردارد.

8- وای به حال مدیری که زیردستان از بیم شرش به او اظهار دوستی کنند.

9- نه پیروزی پایدار است و نه شکست پایان راه

10- میز ریاست مال ما نیست ، نوبت ماست .

11- اینکه یک زبان داری و دو گوش ، یعنی این که یکی بگویی و دو بشنوی .

12- تلخی برخورد صادقانه را به شیرینی کاذب منافقانه ترجیح دهید .

13- انسان ها آن گونه عمل می کنند که می اندیشند .

14- علت درست انجام نشدن بسیاری از کارها ، روش کهنه و غیر کارآمد است می خواهند مشکلات امروز را با روش دیروز حل کنند .

15- قدرت و نفوذ یک لبخند بر قلب ها ، بیشتر از مته های حفاری بر دیوارهاست

16- اگر بخواهید در همه ی کارها قوی باشید ، در هیچ کاری قوی نخواهید شد .

17- جزئیات را نادیده نگیرید . همه ی بهبود ها از گام های کوچک شروع می شوند

18- آنچه شما را به جایی که هستید رسانده است برای ماندن شما در همان جا کافی نیست .

19- آینده هرگز اتفاق نمی افتد ، بلکه ساخته می شود .

20-فرد آینده نگر ، فردی است که امروزش را برای داشتن فردا ئی بهتر ، نیکو سازد نه آنکه آنقدر به فکر فردا باشد که از امروزش غافل شود .

21-زندگی آن است که بمیرید و پیروز شوید و مُردن آن است که زنده باشید و محکوم دیگران.

22- هدف معلم باید بالاتر از این باشد که یک سلسله معلومات ، اطلاعات و فرمول در مغز متعلم بریزد . این است که نیروی فکری متعلم را پرورش و استقلال بدهد و قوه ی ابتکار او را زنده کند .

23- شباهت مغز و معده ، باید معده این قدر آزادی و جای خالی داشته باشد که به آسانی بتواند غذا را زیر و رو کند ، اسید ها و شیره هایی را ترشح نماید و بسازد ، ولی معده ای که مرتب به آن غذا تحمیل می کنند و تا آنجا که جا دارد به آن غذا می دهند دیگر فراغت ، فرصت و امکان برایش پیدا نمی شود که این غذا را درست حرکت بدهد و بسازد . آن وقت می بینید اعمال گوارشی اختلال پیدا می کند و عمل جذب هم در روده ها درست انجام نمی شود . مغز انسان هم قطعاً همین جور است . در تعلیم و تربیت باید مجال فکر کردن به دانش آموز داده شود و او به فکر کردن ترغیب گردد . در آموزش و پرورش هدف باید رشد فکری دادن به متعلم و به جامعه باشد .

24- دوستان آنهایی هستند که مانند دو دست که موقع شستن همدیگر را تمیز و نظیف می کنند آلودگی همدیگر را بر طرف کنند .( پیامبر اکرم ص )

25- میزان آرامش روحی هر کس متناسب است با ایمان و پیونند قلبی او با خدا ، هر چه ایمان قوی تر ، آرامش روحی نیز افزونتر

26- کسی که به زبان بگوید خدا بزرگتر است ؛ اما در دل قدرت دیگری را بزرگ بداند و از دیگری بترسد و یا به قدرت دیگری وابسته باشد و به او اتکا کند ، دروغگویی بیش نیست . ( امام صادق علیه السلام )

روزه

روزه

1- روزه دار و به دیگران بخوران نه مخور روز ، و شب شکم بدران

2- مُسَلّم کسی را بُوَد روزه داشت که درمانده ای را دهد نان و چاشت

وگر نه چه حاجت که زحمت بری ز خود باز داری و هم خود خوری

3- رمضان جلوه ی جان می دهد و صیقل جان وه کزو آینه دل ها چه جلا می گیرد

4- مژده یاران وقت مهمانی رسید بندگان را فیض ربانی رسید

نور قرآن ، ظلمت شب را شکافت نور و شادی ، جشن قرآنی رسید

5- بسا شخصا به روز آن روزه دار است به شب ها در نماز و ذکر و راز است

نماز و روزه اش چون طبق دستور نباشد ، از ثواب آمد بسی دور

6- رمضان ، ماه خداوند بود دیو ، این مه همه در بند بود

هست این ماه ، همه راز و نیاز بر جهان است در رحمت باز

ماه وحی است و نزول قرآن ماه عشق است و خلوص ایمان

موسم ناله و نجوا باشد فصل بیداری دل ها باشد

7- روزه سرمایه ی بهروزی ماست روح را روشنی و نور و صفاست

روزه باشد سپر آتش حق باب فضل و کرم دلکش حق

روزه مفتاح سعادت باشد رمز بهبودی و صحت باشد

روزه انگیزه ی احسان و عطاست روزه یاد آور حال فقراست

8- گنهکاران ، گنهکاران کجایید گشوده شد در رحمت بیایید

ضیافت خانه حق باز گشته خدا مهمانی اش آغاز گشته

همه را کرده دعوت حق تعالی ببخشد جمله ی جرم و خطایا

مشو نومید هرگز عبد عاصی که می بخشد خداوندت معاصی

بیا توبه نما امشب گنهکار اگر چه توبه بشکستی تو بسیار

بگو از سوز دل ، العفو یکبار ببخشد حق گناهانت دگر بار

بیایید ای گنهکاران که ایزد به حق حق ، شما را دوست دارد

9- ثواب روزه و حج قبول آنکس برد که خاک میکده ی عشق را زیارت کرد

10- اندرون از طعام خالی دار تا در او نور معرفت بینی

حسرت همیشگی

بسم الله الرحمن الرحیم

دور نمای زندگی

طی شد این عمر ، تو دانی چه سان ؟

پوچ و بس تند ، چنان بادِ دمان

همه تقصیر من این است که نکردم فکری

که چه سان می گذرد ، این عمر گران

هیچ کس نیز نگفت :

زندگی چیست ؟ چرا می آییم ؟

بعد از این چند صباح ، به کجا باید رفت ؟

باکدامین توشه ؟ به چه سان باید رفت ؟

نوجوانی سپری گشت به بازی ، به نشاط

فارغ از نیک و بد و مرگ و حیات

پس از آن نیز نفهمیدم هیچ

که چه سان باید زیست ؟ به کجا باید رفت ...

همه گفتند : جوان است هنوز ، بگذارید جوانی بکند ، بهره از عمر برد ، کامروایی بکند

بگذارید که خوش باشد و مست

بعد از این نیز ورا عمری هست !

یک نفر بانگ بر آورد که : او از هم اکنون باید ، فکر فردا بکند !

دیگری آوا داد ، که : چو فردا بشود ، فکر فردا بکند !

دیگری گفت : همان طور که دیروزش رفت ، بگذرد امروزش ، بگذرد فردایش !

کس مرا هیچ نگفت :

زندگی خوردن نیست ،

ثروت و قدرت نیست ،

زندگی غفلت نیست ..

من شدم خلق که با عزمی جزم

پای از بند هواها گسلم

فارغ از شهوت و از کینه و آز،

از جوانمردی و عزت سرشار ،

در ره کشف حقایق کوشم،

شربت جرئت و امید و شهامت نوشم،

آنچه آموخته ام بر دگران آموزم .

شمع راه دگران گردم و با شعله ی خویش

ره نمایم به همه ، گر چه سراپا سوزم ( مهدی دافعیان )

حسرت همیشگی

حرف های ما هنوز ناتمام ...

تا نگاه می کنی :

وقت ِ رفتن است

باز هم همان حکایت همیشگی !

پیش از آن که با خبر شوی

لحظه ی عزیمت تو ناگزیر می شود

آه...

ای دریغ و حسرت همیشگی!

ناگهان چقدر زود

دیر می شود ! ( قیصر امین پور )

در بسته باز کردن

همه روز روزه بودن ، همه شب نماز کردن همه ساله از پی حج سفر حجاز کردن

شب جمعه ها نخفتن به خدای راز گفتن ز وجود بی نیازش طلب نیاز کردن

پی طاعت و زیارت به نجف مقیم گشتن به مضاجع و مراقد سفر دراز کردن

به مساجد و معابد همه اعتکاف جستن ز ملاهی و مناهی همه احتراز کردن

به خدا قسم که کس را ثمر آن قدر نبخشد که به روی مستمندی در بسته باز کردن ( صادق بقایی )

تاریخ ادبیّات سال سوم ویژه ی ترم دوم

تاریخ ادبیّات سال سوم ویژه ی ترم دوم

1- استاد مرتضی مطهّری : روحانی بزرگ و از شاگردان امام خمینی ( ره ) آثار : خدمات متقابل اسلام و ایران ، داستان و راستان ، تماشاگه راز توجّه: کتای تماشاگه راز تحلیلی در باره ی افکار و آثار حافظ است.

---

2- ویکتور هوگو : از مشهور ترین شاعران قرن نوزده ی میلادی است. وی مردی آزادی بخش و طرفدار جدّی اصلاحات اجتماعی به نفع طبقات محروم و زحمت کش بود. آثار : مردی که می خندد ، بینوایان ، پیر مرد و دریا ، گوزپشت نتردام

---

3- سلمان هراتی : از شاعران عصر انقلاب اسلامی. سلمان با شعر ارزشی انقلاب، پیوندی ناگسستنی داشت. صمیمیّت ، سادگی و بی پیرایگی در اشعارش موج می زند. آثار : از آسمان سبز ، از این ستاره تا آن ستاره

دری به خانه ی خورشید.

---

4- نظامی عروضی : نویسنده و شاعر قرن ششم هجری قمری است. اثر معروف وی کتاب « مجمع النّوادر » یا « چهار مقاله» است. وی در این کتاب در باره ی دبیران ، شاعران ، منجّمان و طبیبان نوشته است.

---

5- ناصر خسرو : از شاعران و نویسندگان قرن پنجم است. وی در علوم و فنون متداول عصر خود استاد بود. آثار : وجه دین ، خوان اِخوان ، زاد المسافرین ، جامع الحکمتین ، سفر نامه و دیوان اشعار

---

6- ابوالفضل رشید الدّین میبدی : در نیمه ی دوم قرن ششم می زیست. اثر معروف وی « کشف الاسرار » نام دارد. این کتاب در حقیقت شرح کتاب و سخنان خواجه عبد اللّه انصاری در تفسیر قرآن کریم است.

---

7- مولانا جلال الدّین محمّد بلخی : از شاعران و عارفان بزرگ ایران در قرن هفتم است. آثار : 1- مثنوی معنوی ( دارای 26000 بیت است. مولانا مثنوی را به خواهش حسام الدّین چلپی سروده است. ) 2- دیوان شمس ، دیوان کبیر، در قالب غزا سروده شده است.

---

8- محمّد تقی بهار : شاعر و نویسنده ی توانای قرن معاصر است. وی نخستین اشعار سیاسی و اجتماعی خود را در روز نامه ی « خراسان » به چاپ رسانید. آثار وی عبارتند از : 1- سبک شناسی 2- تاریخ احزاب سیاسی

---

9- خواجه عبد اللّه انصاری : معروف به پیر هرات است. عارف قرن پنجم آثار وی عبارتند از : 1- مناجات نامه

2- الهی نامه 3- زاد العارفین 4- صد میدان

---

10-خواجه نصیر توسی : از علمای بزرگ ریاضی، نجوم و حکمت در قرن هفتم است. وی موسّس « رصد خانه» در مراغه است. آثار وی عبارتند از : 1- اساس الاقتباس 2- اخلاق ناصری

---

11-عطّار نیشابوری : شاعر و عارف بزرگ ایرانی در قرن ششم و اوایل قرن هفتم است. آثار وی عبارتند از :

1- تذکره الاولیا ( نثر ) 2- منطق الطیر ( نظم )

---

12- ابوریحان بیرونی : ریاضی دان و فیلسوف ایرانی قرن پنجم است. آثار : 1- تحقیق ماللهند2- التّفهیم 3- آثار الباقیّه و عین القرون خالیّه

---

13- مهدی اخوان ثالث : از شاعران بزرگ ادبیّات معاصراست. نخستین مجموعه ی شعری وی « ارغنون » نام دارد.

---

14- اقبال لاهوری : از شاعران پارسی زبان پاکستانی است. وی در بیداری مردم شبه قارّه ی هند نقش بسزایی داشته است. آثار وی عبارتند از : زبور عجم ، آواز پر جبرئیل ، ارمغان حجاز ، اسرار خودی و رموز بی خودی ،جاوید نامه

چند اثر ادبی مهم

1- کودکی از جنس نارنجک : نویسنده ( محمّد گودرزی ) 2- شازده کوچولو : اثر آنتوان دو سنت اگزو پری

3 داستان هایی برای فکر کردن : اثر رابرت فیشر 4- هشت کتاب : اثر سهراب سپهری

5- فرج بعد از شدّت : اثر محسّن تنوخی 6- قانون و شفا : آثار ابو علی سینا

7-تاریخ بیهقی : اثر ( ابوالفضل بیهقی ) 8- اسفار اربعه : اثر ملّا صدرا 9- روضه ی خلد : اثر مجد خوافی

10-احصاء العلوم : اثر فارابی 11- امداد های غیبی در زندگی بشر : اثر شهید مرتضی مطهّری 12- سوانح العشّاق : اثر احمد غزّالی 13- کیمای سعادت ، نصیحه الملوک و احیاء علوم الدّین : آثار امام محمّد غزّالی 14- قابوس نامه : اثر عنصر المعالی کیکاووس بن اسکندر 15- الحاوی : اثر زکریّای رازی 16- سیاست نامه : اثر خواجه نظام الملک 17- روز ها : اثر محمّد علی اسلامی ندوشن

---

بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران / کز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران

نکات نگارشی سال سوم

درس نگارش سال سوم

1- زبان هنری چیست ؟ هرگاه بخواهیم منظور خود زیباتر و دا نشین تر بیان کنیم؛ از ادبیّات بهره می گیریم. به همین دلیل ادبیّات را زبان هنری یا زبان برتر می نامند. در زبان هنری از تشبیه ، تشخیص ، کنایه ، تلمیح ، مراعات نظیر ، امثال و حکم ، تضمین و ... استفاده می کنیم.

توجّه : از زبان هنری دو نوع سوال می آید. الف- تشخیص آرایه های ادبی در یک متن یا در یک عبارت ب- کاربرد آرایه ها در یک نوشته ی ادبی یا توصیفات ادبی

---

2- در نگارش انشا به چه مواردی باید توجّه کرد ؟ 1- استفاده از آرایه های ادبی ( تشبیه ، تشخیص ، تکرار حروف ( واج آرایی یا نغمه ی حروف )تلمیح ، جناس ، سجع و ... 2- دقّت در انتخاب نام و عنوانی زیبا و کوتاه و مناسب.

---

3- « مونولوگ » چیست ؟ با خود سخن گفتن یا به گفت و گوی های درونی مونولوگ گویند. اغلب نمایش ها، مناجات ها و مرثیه ها از این نوع هستند.

« دیالوگ » چیست ؟ گفت و گو با دیگران را دیا لوگ گویند. از مونولوگ و دیالوگ به ویژه در داستان ها ، نمایش نامه ها و فیلم نامه ها استفاده می کنند. در یک متن می توان از گفت و گو درونی ( منولوگ ) و گفت و گو با دیگری ( دیالوگ ) بهره برد.

توجّه : امکان دارد در نگارش فارسی طرّاح سوال دو تصویر به ما بدهند و از ما بخواهند بین آن دو گفت و گو ایجاد کنیم و احسا سات آنان را بیان کنیم.

---

4- بازگردانی چیست ؟ هرگاه بخواهیم یک بیت شعر یا یک نثر کهن را به زبان امروزی بنویسیم ، به آن باز گردانی گویند. باز گردانی ؛ یعنی امروزی کردن کلام گذشتگان. در باز گردانی نه چیزی از متن کم می کنیم نه چیزی اضافی به آن می افزاییم. در باز گردانی می توان بعضی از واژه های دشواز و دور از ذهن را معنی کرد.

توجّه : طراح سوال حتماً بیتی یا جمله ای از گذشته می دهد که آن را به زبان امروزی بنویسیم.

---

5- پس از نوشتن انشا برای اصلاح متن لازم است آن را یک بار با صدای بلند و یک بار به آرامی امّا دقیق بخوانیم.

---

6-مناسب ترین مسیر درست و علمی برای یافتن پاسخ پرسش ها چیست ؟ بهره گیری از پژوهش و تحقیق

---

7- نخستین گام در پژوهش چیست ؟ آن است که سوال یا مسئله ی خود را درست و روشن مطرح کنیم؛ یعنی بدانیم چه چیزی هستیم و سپس با دانستن و شناخت مسئله به جست و جو منایع مفید بپر دازیم.

---

8- منابع اطّلاعاتی برای پژوهش را به چند دسته تقسیم می کنند ؟

به دو دسته تقسم می کنند : 1- منایع مکتوب مانند منابع کتابخانه ای و منایع رایانه ای 2- منا بع غیر کتابخانه ای مانند پرسیدن از دیگران ، مشاهده ی فیلم های مستند و سینمایی و عکس

توجّه : برخی نیز منایع را به سه دسته ی شنیداری ، دیداری و رایانه ای تقسیم می کنند.

---

9- برای استفاده از هریک منابع پژوهشی چه باید کرد ؟ باید روش استفاده از آن را یاد گرفت. مثلاً برای استفاده از کتاب و کتاب خانه باید نحوه ی تقسیم بندی کتاب ها و شیوه ی استفاده از آنان را یاد بگیریم.

---

10-انشا را می توان به شیوه ی داستان نوشت. پس از اصلاح متن انشا ، مناسب است یک بار دیگر آن را باز نویسی کنیم، در این کار ممکن است چیزی را کم و زیاد کنیم.

---

11-مراحل مختلف پژوهش و تحقیق را نام ببرید ؟

1- طرح ریزی اوّلیّه 2 - نکات مهم در نوشتن 3- تنظیم و پاک نویس نوشته

---

12- طرح چیست ؟ به سئوال های پیشنهادی برای یک موضوع را طرح گویند. مثلاً اگر بخواهیم در باره ی هر یک شخصیّت های مذهبی ، علمی و ... مطلبی بنویسیم اوّل باید بپرسیم به کدام بخش از زندگی این بزرگان می خواهیم اشاره کنیم. چه خصوصیّات و ویژگی هایی را می خواهیم توصیف کنیم و ...

---

13- در طرح از چه منابع ای می توان بهره گرفت ؟1- منابع مکتوب ( منابع کتابخانه ای ، منابع رایانه ای ) 2- مصاحبه

---

14- در مرحله ی دوم تحقیق و پژوهش ( نوشتن ) به چه نکاتی باید توجّه کرد ؟ 1- یاد داشت برداری از منابع 2- شیوه ی نگارش 3- رعایت قواعد نشانه گذاری

---

15-بهره گیری از شبکه ی معنایی متناسب با موضوع انشا، بر زیبایی متن می افزاید. متن انشا می تواند گزارشی از شنیده ها ، دیده ها ، مطالعات یا حاصل گردش علمی و دقّت در طبیعت باشد.

---

16-نقد چیست ؟ بررسی میزان درستی یا نادرستی چیزی را نقد گویند.

---

17- منظور از جمله ی « نقد باید سنجیده و درست باشد» چیست ؟ یعنی اگررفتار کسی را نقد می کنیم، برای آن، دلیل قانع کننده داشته باشیم. اگر متن یا اثری را نقد می کنیم ، برای زیبایی یا نارسایی آن دلایل منطقی داشته باشیم.

---

18- آیا در نقد فقط عیب ها و کاستی ها مورد توجّه قرار می گیرد ؟ خیر ، کار نقد، یافتن قوّت ها و زیبایی ها هم هست.

---

19- هدف از نقد چیست ؟ بهبود و اصلاح رفتار ، گفتار و نوشتار است.

---

20- نقد ادبی چیست ؟ اگر یک اثر ادبی را بررسی ، نقد و تحلیل کنیم، به این عمل « نقد ادبی » گویند.

---

21- انسجام متن چیست ؟ به پیوستگی و یک پارچگی در یک متن « انسجام متن " گویند. نوشته ها و آثار بزرگ ، همیشه از این ویژگی ( وحدت و هماهنگی ) بر خور دارند. نکته ی مهمّ دیگر در متن های برجسته ، آغاز و پایان دل انگیز و زیباست.

---

22- یک متن جذّاب دارای چه ویژگی هایی است ؟ 1- آغاز نیکو 2- پیوستگی و انسجام محتوا 3- پایان بندی مناسب

---

23- برگه یا فیش چیست ؟ پژوهشگران برای مطالعه ی دقیق و نوشتن مقاله و کتاب ، حتماً نکته های مهمّ منابع را در برگه هایی یاد داشت می کنند. به این یاد داشت ها برگه یا فیش گویند.

---

23- برای یاد داشت برداری بر روی برگه ها به چه نکاتی باید توجّه کرد ؟

1- نام منبع را ذکر کنیم. اگر کتاب یا مجلّه یا مقاله است حتماً عنوان آن را بنویسیم. اگر کتاب چند جلد است، شماره ی جلد آن را بنویسیم.

2- نام نویسنده را ذکر کنیم.

3- شماره ی صفحات را یاد داشت کنیم.

4- خوب است به تاریخی که آن برگه را می نویسیم نیز اشاره کنیم.

نکته : پژوهشگران پس از نوشتن بر گه ها آن ها را تنظیم و دسته بندی می کنند و با استفاده از آن ها ، مقاله یا کتاب می نویسند.

---

24- متن انشا می تواند نقد رفتار، گفتار، نوشتار و آثار خود یا دیگران باشد.

---

25- انشای زیبا، آغاز و پایانی دارد و میان بخش های آن هماهنگی و انسجام دیده می شود.

---

نمونه سوالات آزمون درس زبان و ادبیّات فارسی 3

نمونه سوالات آزمون درس زبان و ادبیّات فارسی 3

الف – بخش معنی و مفهوم ( 5 نمره )

* اشعار و جملات زیر را به زبان ساده و روان معنی نمایید.

1- داننده ی آشکار و نهان است و راننده ی چرخ و زمان است. 75/0 نمره

2- بدان کوش تا زود دانا شوی / چو دانا شوی زود والا شوی 1 نمره

3- هرکس که در وفای تو سوگند بشکند ، پشت و دلش به زخم حوادث شکسته باد 1 نمره

4- این همه نقش و عجب بر در و دیوار وجود / هرکه فکرت نکند، نقش بود بر دیوار 75 /0 نمره

5- چشم باز کن تا عجایب بینی که مدهوش و متحیّر شوی. 5/0 نمره

6- که باری است فرصت، دگر بار نیست. 5/0نمره

7- انسان بر دین و آیین دوست و هم نشین خود است. 5/0 نمره

ب – بخش دانش های ادبی ( 4 نمره )

1- کدام یک از قالب های شعری زیر برای منظومه های بلند داستانی مناسب است ؟ 5/0 نمره

1- غزل ( ) 2- شعر نو ( شعر نیمایی ) 3- مثنوی ( ) 4-قصیده ( )

2- نوع زیبایی سخن را در اشعار زیر مشخّص نمایید. ( آرایه های اضافی و تکراری نمره ی منفی دارد ؟ 1 نمره

گرچه من خود ز عدم دلخوش و خندان زادم / عشق آموخت مرا شکل دگر خندیدن ( 2 مورد )

آسمان تعطیل است، باد ها بیکارند، ابرها خشک و خسیس هق هق گریه ی خود را خوردند. ( 2 مورد )

3- هرگاه بخواهیم منظور نظر خود را زیباتر و دل نشین تر بیان کنیم؛ از............... بهره می گیریم. 5/0 نمره

4- آثا ر زیر از چه کسانی است ؟ 1 نمره

الابنیه عن حقایق الادویه آینه های ناگهان کیمیای سعادت تاریخ بیهقی

5- کدام یک از آثار زیر مثنوی اخلاقی است ؟ 5/0 نمره

الف - شاهنامه ( ) ب – حدیقه الحقیقه ( ) ج - لیلی و مجنون ( ) د- بوستان ( )

6- نخستین مجموعه ی شعری سهراب چه نام دارد ؟ 5/0 نمره

پ – بخش لغات و اصطلاحات ( 2 نمره )

* واژه ها و اصطلاحات زیر را معنی کنید. ارزش هر واژه 25/0 نمره

محنت : ملول : ملاطفت : مسخّر:

میغ: سریر : زنگار : نیکو خصال :

ت – بخش درک مطلب ( 3 نمره )

1- منظور از سخن زیر چیست ؟ 5/0 نمره

« المرءُ عَلی دینِ خلیلهِ و قریِنه »

2- با توجّه به بیت « پرسش تشنگی را تو آبی، جوابی / ریگ های بیابان تو را می شناسند » 5/0 نمره

منظور شاعر از « ریگ های بیابان » چه کسانی هستند ؟

3- در عبارت « حقیقی مردان خدا، ققنوس وار از میان خاکستر نخل های نیم سوخته، خانه های ویران، اتومبیل های آتش گرفته و کشتی های به گِل نشسته سر بر آورد. ؟ 1 نمره

با توجّه به متن « ققنوس » نماد چیست ؟

4- با توجّه به بیت حافظ « قدر وقت ار نشناسد دل و کاری نکند / بس خجالت که از این حاصل ایّام بریم »

شاعر به چه چیزی اشاره دارد ؟ 5/0 نمره

5- با توجّه به ابیات زیر به پرسش های آن پاسخ گویید.؟ 5/0 نمره

دیشب دو چشم پنجره در خواب می خزید / امشب سکوتِ پنجره پایان گرفته است

امشب فضای خانه ی دل ، سبز و دیدنی است / درفصل زرد، رنگ بهاران گرفته است

الف - پنجره نماد چیست ؟ ب – کدام واژه نماینده ی یاس و نا امیدی است ؟

ث – بخش دستور زبان فارسی ( 5 نمره )

1- با توجّه به عبارت زیر به پرسش های آن پاسخ گویید.

آورده اند که در اطراف فلان شهر ، درختی بود و زیر درخت، سوراخ موش و نزدیک آن گربه ای خانه داشت و صیّادان ، آن جا بسیار آمدندی.

1- عبارت چند جمله دارد ؟ 25/0 نمره 2- نوع و زمان فعل «آمدندی » چیست ؟ 25/0 نمره

3- در این عبارت یک صفت پیشین و یک فعل ناگذر معلوم سازید. 1 نمره

2- جمله ی « همه کارِ ایّام درس است و پند» چند تکواژ و چند واژه دارد ؟ 5/0 نمره

3- ساختار کدام گزینه با سه گزینه ی دیگر فرق دارد ؟ 5/0 نمره

1- نمک پاش ( ) 2- دستاورد ( ) 3- گِل گیر( ) 4-هوا پیما ( )

4- هسته ی کدام از گزینه های زیر نادرست است ؟ 5/0 نمره

1- ارزش های دوستی ( ارزش ها)( ) 2- باغ زیبای شهر من (باغ ) ( )

3- این خانه ی قدیمیِ ویلایی ( خانه ) ( ) 4- دو پرنده ی زیبای قفس تنهایی (پرنده) ( )

5- ساختار هر یک از واژه های زیر را بنویسید. 1 نمره

حاکمیّت: خود پسندی : شایستگی : بصیرت:

6- نقش دستوری واژه های زیر را بنویسید. 1 نمره

نصیحت گوش کن جانا که از جان دوست تر دارند / جوانانِ سعادتمند پند پیر دانا را

« میازار مور ی که دانه کش است / که جان دارد و جان شیرین خوش است »

ج – بخش حفظ ( 1 نمره )

* در جای خالی واژه های مناسب قرار دهید.

................................................. / اینک صفای لاله و ریحان گرفته است

بدوم تا ته دشت ، بروم تا سر کوه / ...................................................

نکات کلیدی درس دهم/ سال سوم

نکات کلیدی درس دهم/ سال سوم

هم نشین

الف – بخش لغات ، اصطلاحات ، مفاهیم و نکات دستوری

1- مهم ترین نیاز های انسان : مهم ترین وابسته ی پیشین ( صفت عالی ) 2- هم راهی ، هم دلی : پسوند ( ی ) مصدری و واژه ها مشتق هستند. 3- خوش حالی : مشتق مرکّب 4- خرسندی : پسوند ( ی ) مصدری 5- مصاحبت : هم نشینی 6- شکیبا : از مصدر شکیبیدن ، صفت فاعلی است. 7- دل انگیز : صفت فاعلی مرکّب مرخّم 8- آرامش : اسم مصدر 9- دیدار : اسم مصدر از مصدر دیدن * دیدار یار غایب ، دانی چه ذوقی دارد ؟ / ابری که در بیابان بر تشنه ای ببارد معنی و مفهوم : همان طور که بارش باعث شادابی و تازگی بیابان می شود ، دیدن یک دوستی که سال ها از او دور مانده ایم باعث شادی و طراوت دل می گردد. 10- تو : نهاد محذوف 11- دیدار : مفعول 12- یار : متمّم با حذف حرف اضافه ی ( با )، غا یب صفت یار 13- دانی : مضارع اخباری 14- چه : صفت پرسشی 15- ذوق : مفعول 16- ابری : نهاد 17- بیابان : متمّم قیدی 18 - تشنه : صفت جانشین اسم ، نقش متمّم 19- ببارد : مضارع التزامی ، بیت دارای آرایه های تناسب ، تشبیه دارد. 20- شبکه ی ارتباطی : ترکیب وصفی 21- گسترده : صفت مفعولی 22- سلامت روانی و جسمانی : ترکیب وصفی ، صفت نسبی هستند. 23- انسان بی دوست همواره غمگین است. انسان بی دوست : نهاد همواره : قید غمگین : مسند24- معلّمان دل سوز : ترکیب وصفی ، صفت فاعلی مرکّب مرخّم 25- لاف ِ دوستی : ادّعای دوستی 26- مصائب : جمع مصیبت ، مشکلات

* تا توانی می گریز از یار بد / یار بد بدتر بود از مار بد

مار بد تنها تو را بر جان زند / یار بد بر جان و بر ایمان زند

27- تا توانی : تا زمانی که فرصت داری 28- می گریز : فعل امر ، در قدیم به جای ( ب ) امر از (می ) استفاده می شد. 29- یار بد : دوست نادان ، متمّم جمله است. 30- یار بد : نهاد 31- بدتر : مسند 32- مار بد : متمّم ، منظور دشمن دانا است. 33- برجان زند : به جسم آسیب می رساند

معنی و مفهوم : تا فرصت داری از دوست نادان دوری گزین. دوست نادان از دشمن هم بدتر است. دشمن فقط به جسم تو آسب می رساند امّا دوست نادان به جسم وروح و ایمانت آسیب می رساند. با بیت " دشمن دانا که غم جان بود / بهتر از آن دوست که نادان بُوَد " تناسب معنایی دارد.35- هرکس صحبت و دوستی را نشاید : هرکسی برای دوستی و هم نشینی شایسته نیست.36- سه خصلت : ترکیب وصفی 37- در صحبت احمق هیچ فایده نبود : هم نشینی با دوستان نادان و احمق هیچ فایده ای ندارد. 38- بد خُلق : بد اخلاق 39- در بد خو سلامت نبود : بد اخلاق سلامت روح و روان ندارد. 40- معصیت : گناه با معاصی هم خانواده است. 41- مصر : ا صرار کننده 4۲- هرکه بر معصیت مصر بود از خدای نترسد و هرکه که از خدای نترسد، بر وی اعتماد نبود. :هرکسی که بر انجام کار های بد و ناشایست اصرار ورزید، از خدا نمی ترسد و هرکسی که از خدا نترسد ، دیگر نمی توان به او اعتماد کرد. 43- انسان بر دین و آیین دوست و هم نشین خود است. : هر انسانی از هم نشین خود تاثیر می پذیرد.

نکته : جمله ی شماره ی 43 با ابیات زیر تناسب معنایی دارد.

گِلی خوش بوی در حمّام روزی / رسید از دست محبوبی به دستم

بدو گفتم که مشکی یا عبیری/ که از بوی دلاویز تو مستم

بگفتا ، من گِلی نا چیز بودم / و لیکن مدّتی با گُل نشستم

کمال هم نشین در من اثر کرد / ولیکن من همان خاکم که هستم

* با بدان کم نشین که صحبت بد / گر چه پاکی ، تو را پلید کند

آفتابی بدین بزرگی را / لکّه ای ابر نا پدید کند.

معنی و مفهوم : با افراد بد نشست و برخاست نکن که هم نشینی با افراد بد ، اگر چه پاک باشی ، تو را آلوده می کند. یک تکّه ابر نا چیز می تواند یک خورشید را نا پدید کند.

نکته : منظور از آفتاب : دوست پاک و منظور از لکّه ابر : دوست نا باب است.

44- بدان : صفت جانشین اسم ، متمّم 45- پاکی : ( ی ) فعل اسنادی است. پاک مسند جمله است. 46- تو را پلید کند : تو را آلوده کند. 47- لکّه ابر : نهاد 48- نا پدید : مسند 49- آفتابی بدین بزرگی را : گروه مفعولی 50- هر که با بدان نشیند اگر نیز طبیعت ایشان در او اثر نکند ، به طریقت ایشان متّهم گردد. : هرکسی با دوستان ناباب نشست و بر خاست کند، اگر چه خصوصیّت او را نگیرد ولی دیگران به او بد گمان می شوند و او را شریک کار های بدش می دانند. عبارت سجع دارد. نکته : با بیت زیر تناسب معنایی دارد

مکن با فرمایه مردم نشست / چو کردی ز هیبت فرو شوی دست.

* پسر نوح با بدان بنشست / خاندان نبوّتش گم شد

سگ اصحاب کهف روزی چند / پی نیکان گرفت و مردم شد.

51- پسر نوح : نهاد 52- بدان : متمّم 53- خاندان نبوّتش : نهاد 54- گم : مسند 55- سگ اصحاب کهف : گروه نهادی 56- اصحاب : یاران جمع صاحب یا صحابه 57- پی نیکان گرفت : به دنبال انسان های پاک رفت 58- مردم شد : منزلت یافت ، به مقام رسید.

معنی و مفهوم : پسر حضرت نوح با انسان های ناشایست ، نشت و بر خاست کرد و پیامبری از او گرفته شد ولی سگ اصحاب کهف با هم نشینی با مردان خدا به مقام و منزلت رسید.

59- جامه نسوزد : جامه : مفعول ، نسوزد : فعل دو وجهی در معنا گذرا به مفعول 60- مُشک : بوی خوش ، رایحه 61 – نیکو خصال : خصلت های پاک و نیکو 62- رفتار و کردار : اسم مصدر و مشتق 63- شکل گیری : حاصل مصدر 64- پرورش : اسم مصدر

* هم نشین تو از از تو بِه باید / تا تورا عقل و دین بیفزاید

65- بِه : صفت برتر ، مسند جمله است. 66- تا تورا عقل و دین : تا عقل و دین تورا ، ( را ) تا تورا فکّ اضافه است. 67- بیفزاید : مضارع التزامی

معنی و مفهوم : هم نشین تو باید بهتر از تو باشدتا عقل و دین تو را افزایش دهد.

ب – بخش دانش های ادبی

* مولوی : مولانا جلال الدّین محمّد بلخی از شاعران و عارفان بزرگ در قرن هفتم است. کتاب عظیم وی " مثنوی معنوی " نام دارد. این کتاب دارای 6 دفتر و 26 هزار بیت دارد. مولانا مثنوی را در طیّ 14 سال به تشویق حسام الدّین چلپی سروده است. دیگر اثر ارزشمند وی " دیوان شمس یا دیوان کبیر " است. وی این کتاب را را در قالب غزل سروده است.

* سنایی غزنوی : شاعر و عارف قرن ششم است. در آغاز شاعری مدّاح بود ولی تغییر حال داد و به عرفان روی آورد. سنایی اوّلین کسی است که اصطلاحات عرفانی را واترد غزل فارسی نمود. اثر معروف وی مثنوی عرفانی حدیقه الحقیقه است.

دیگر آثار وی عبارتند از : طریق التحیق ، سیر العباد الی المعاد، کارنامه ی بلخ و دیوان اشعار است.

نکته : نام دیگر کار نامه ی بلخ مطایبه نامه است.

پ - بخش دستور زبان فارسی

وابسته ههای پیشین و پسین اسم:

چنان که می دانیم وابسته های پیشین اسم عبارتند از :

1- صفت اشاره 2- صفت شمارشی 3- صفت عا لی 4- صفت تعجّبی 5- صفت پرسشی 6- صفت مبهم این خانه سومین خانه چه خانه ای ! بهترین خانه کدام خانه ؟ هر خانه

وابسته های پسین عبارتند از :

1- نشانه های جمع ( ها ، ان ، ون ، ین ، ات ) 2- پسوند ( ی ) ناشناس 3- صفت شمارشی

4- مضاف الیه 5- صفت بیانی ( فاعلی ، مفعولی ، نسبی ، لیاقت و بیانی ساده )

مردان مردی آمد. کتاب سوم کتاب ادبیّات کتاب خواندنی ( صفت بیانی )

نکته ی طلایی : به اسمی که یکی از وابسته ها ی پیشین و پسین به آن وابسته شود ، هسته گویند.

این شهر بزرگ ( این : وابسته ی پیشین ، صفت اشاره شهر : هسته بزرگ : وابسته ی پسین ، صفت بیانی ساده ) نکته طلایی :کار وابسته ها شناساندن بیش تر هسته است.

نکته طلایی : به هسته ویا به مجموعه ی هسته و وابسته گروه اسمی گویند.

بنابراین هر واژه چه به صورت تنها و چه به صورت گروهی اگر در جمله در نقش نهاد ، مفعول ، مسند و متمّم بیاید ، جزءِ گروه اسمی به شمار می روند.

سیل این اشک روان صبر ِدلِ حافظ برد. ( دارای سه گروه است. دو گروه اسمی و یک گروه فعلی )

سیلِ این اشک روان ( نهاد ) صبرِ دلِ حافظ ( مفعول ) برد ( فعل گذرا به مفعول ) این ( وابسته ی پیشین اشک ) روان ( وابسته ی پسین اشک ) این اشک روان ( وابسته ی پسین سیل )حافظ ( وابسته ی پسین دل ) دلِ حافظ ( وابسته ی پسین صبر )

نکته طلایی : هر جمله می تواند از سه گروه ( اسمی ، فعلی و قیدی ) تشکیل شود. از میان سه گروه ( گروه قیدی ) قابل حذف است.

جمله ی مرکّب : جمله ای است که از نظر معنا وابسته به هم باشند.

اگر درس بخوانی موفّق می شوی. به کتابخانه رفتم تا مطالعه کنم.

تا تو را دیدم دلم آرام گرفت. چون تو را نوح هست کشتیبان ز طوفان غم مخور

نکته طلایی : جملات مرکّب معمولاً دارای حرف پیوند وابسته ساز است. مانند : ( اگر ، گرچه ، اگر چه ، تا ، ار ، گر ، که ، چون ، چو ، با این که ، همین که ، با آن که ، زیرا ، زیرا که و ... )

نکته طلایی : گاهی حرف پیوند وابسته ساز حذف می شود. ترسیدم به اتوبوس نرسم ( که )

نکته طلایی : هر جمله ی مرکّب سه قسمت دارد.

1- جمله ی وابسته ( پیرو ) 2- جمله ی هسته ( پایه ) 3- حرف پیوند وابسته ساز

درس بخوان تا موفّق شوی تا ( حرف پیوند ) موفّق شوی ( پیرو ) درس بخوان ( هسته )

گر صبر کنی زغوره حلوا سازی گر ( حرف پیوند ) صبر کنی ( پیرو ) ز غوره حلوا سازی ( پایه )

نکته طلایی : همیشه جمله ی پیرو ( وابسته ) بعد از حرف پیوند وابسته ساز می آید.

نکته طلایی : حروفی مانند ( و ، یا ، ولی ، امّا ) به هیچ وجه جمله را مرکّب نمی سازند. این حروف تنها دو جمله ی ساده را به هم پیوند می دهند که از نظر معنا وابسته نیستند. به این حروف حرف پیوند هم پایه ساز گویند. معلّم وارد کلاس نشد امّا بچّه ها در س خواندند.

نمونه سوالات آزمون درس زبان و ادبیّات فارسی 3

نمونه سوالات آزمون درس زبان و ادبیّات فارسی 3

 

الف – بخش معنی و مفهوم ( 5 نمره )

* اشعار و جملات زیر را به زبان ساده و روان معنی نمایید.

1- نه ثنای تو را زبان ، نه دریای جلال و کبریای تو را کران ، پس تو مدح و ثنا چون تو ان ؟ 75/0 نمره

۲- قدر وقت ار نشناسد دل و کاری نکند / بس خجالت که از این حاصل ایّام بریم 1 نمره

3- نگهبان گنجی تو از دشمنان / وُ دانش نگهبان توجاودان 1 نمره

4- در بلاها و انواع آفت ، باز است و هیچ پناهی مرا بِه از سایه ی عقل و هیچ کس دستگیر تر از سالار خرد نیست75/0 نمره

5- در زمین نگاه کن که چگونه بساطِ تو ساخته است. 5/0 نمره

6- مردمان را چندان زیان کرد که در حساب هیچ شمار گیر در نیاید. 5/0نمره

7- دوم آن که نیکو خُلق بَُوَد که در بد خو سلامت نَبُوَد. 5/0 نمره

ب – بخش دانش های ادبی ( 4 نمره )

1- کدام یک از قالب های شعری زیر در ادبیّات تعلیمی کاربرد ندارد ؟ 5/0 نمره

1- غزل ( ) 2- شعر نو ( شعر نیمایی ) 3- مثنوی ( ) 4-قصیده ( )

2- نوع زیبایی سخن را در اشعار زیر مشخّص نمایید. ( آرایه های اضافی و تکراری نمره ی منفی دارد ؟ 1 نمره

بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران / کز سنگ ناله خیزد روز ِ وداع یاران ( 2 مورد )

شرف مرد به جُود است و کرامت به سجود / هر که این هر دو ندارد عدمش بِه ز وجود ( 2 مورد )

3- نثر علمی با کدام کتاب آغاز می شود ؟ ودر چه موضوعی است ؟ 5/0 نمره

4- آثا ر زیر از چه کسانی است ؟ 1 نمره

مرگ رنگ کشف الاسرار آفرین نامه فرج بعد از شدّت

5- مرزبان نامه به شیوه ی کدام کتاب نوشته شده و اصل آن به چه زبانی بوده است ؟ 5/0 نمره

6- کدام قالب شعری برای داستان های بلند عاشقانه و عارفانه مناسب است ؟ 5/0 نمره

پ – بخش لغات و اصطلاحات ( 2 نمره )

* واژه ها و اصطلاحات زیر را معنی کنید.

خِرقه : قندیل : مقهور : آبشخور :

خلعت : ضَمان : مُشک : مَتاع :

ت – بخش درک مطلب ( 3 نمره )

1- منظور از سخن زیر چیست ؟ 5/0 نمره

« برادر خویش را نصرت کن اگر ظالم بُوَد یا مظلوم »

2- منظور امام خمینی از مصراع اوّل بیت زیر چیست ؟ 5/0 نمره

خاموش مباش زیر این خِرقه / بر جان جهان دو باره جان آمد.

3- در عبارت « کربلا، قرار گاه عشّاق است و شهید سیّد محمّد علی جهان آرا چنین کرد تا جز شایستگان ، کسی در کربلای خرّمشهر استقرار نیاید. » به عقیده ی شهید جهان آرا « شایستگان » چه کسانی هستند ؟ 1 نمره

4- با توجّه به ابیات سعدی « چو دخلت نیست ، خرج آهسته تر کن / که می خوانند ملّاحان سرودی :

اگر باران به کوهستان نبارد / به سالی دجله گردد خشک رودی »

کدام گزینه دریافت نمی شود ؟ 5/0 نمره

1- هدر ندا دن ثروت های کشور ( ) 2- اهمّیّت دادن به ذخایر ملّی ( )

3- حفظ منابع اقتصادی برای آیندگان ( ) 4- خشکسالی باعث از بین رفتن منابع می شود. ( )

5- مفهوم حدیت « مَن عَرَفَ نَفسَه فَقَد عَرَفَ رَبَّه » با کدام بیت ارتباط معنایی دارد ؟ 5/0 نمره

الف - دل شود گر به علم ، بیننده / راه جوید به آفرییننده ( )

ب - دل بی علم، چشم بی نورست / مرد نادان ز مردمی دور است ( )

ج - آن چه در علم بیش می باید / دانش ذات خویش می باید ( )

د - نیست آبِ حیات جز دانش / نیست باب نجات جز دانش ( )

ث – بخش دستور زبان فارسی ( 5 نمره )

1- با توجّه به عبارت زیر به پرسش های آن پاسخ گویید.

موش گفت : « من همیشه به غم تو شاد بودمی و ناکامی تو را عین شادکامی خود شمردمی. لکن امروز شریک توام در بلا، بدان سبب مهربان گشته ام.

2- نوع و زمان فعل شمردمی چیست ؟ 25/0 نمره

3- در این عبارت یک مسند ، یک متمّم ، یک قید ، و یک واژه ی مشتق مرکّب معلوم سازید. 1 نمره

2- جمله ی « ارزش وقت را بدان» چند تکواژ و چند واژه دارد ؟ 5/0 نمره

3- ساختار کدام گزینه با سه گزینه ی دیگر فرق دارد ؟ 5/0 نمره

1- کودکانه ( ) 2- مردانه ( ) 3- زنانه ( ) 4- محرمانه ( )

4- هسته ی کدام از گزینه های زیر درست است ؟ 5/0 نمره

1- انسان خردمند باهوش (انسان خردمند )( ) 2- اطّلاعات مفید سودمند علمی (اطّلاعات ) ( )

3- رود خانه ی خرّمشهر زیبا ( خرّمشهر ) ( ) 4- این زندگی پر شور جوانان ( زندگی ) ( )

5- ساختار هر یک از واژه های زیر را بنویسید. 1 نمره

دخالت: خرسندی : هفت رنگ : سهل انگاری

6- نقش دستوری واژه های زیر را بنویسید. 1 نمره

آینه ، چون نقش تو بنمود راست / خود شکن آیینه شکستن خطاست

دیده ای نیست نبیند رخ زیبای تو را / نیست گوشی که همی نشنود آوای تو را

ج – بخش حفظ ( 1 نمره )

* در جای خالی واژه های مناسب قرار دهید.

................................................. / صحرای دل بهانه ی باران گرفته است.

پای نی زاری ماندم ، باد می آمد ، .............

............. ، حرف می زد ؟ راه افتادم

نکات کلیدی درس هفتم/ سال سوم

نکات کلیدی درس هفتم/ سال سوم

الف – بخش لغات ، اصطلاحات ، مفاهیم و نکات ادبی و دستوری

روان خوانی ( ثَمرِ علم )

1- ثَمر: نتیجه ، بهره ، میوه ، با ر 2- تعلّم : یاد گرفتن 3- تعلیم : یاد دادن 4- به غایت دست تنگ بودم : در نهایت فقر زندگی می کردم 5- بقّالی : از واژه ی بَقَل می آید. به معنی بُن شن ، حبوبات 6- شبانگاه : به هنگام شب ، ( گاه ) پسوند زمان است. 7- نفع آن به تو عاید گردد : بهره ای از آن به تو برسد. 8- گرِده نان : یک قرص نان 9- ملامت : سرزنش 10- دل تنگ شدم : ناراحت شدم 11- به جان آمدم : در نهایت رنج و سختی بودم. 12- هیئت ژولیده : پریشان و آشفته 13- اعزار کرد : گرامی داشت. 14- رسول حاکم : پیک ، پیام آور 15- مرتّب کرده بودند. : آماده کرده بودند.. 16- تحفه : هدیه ، پیش کشی 17- خلعت : لباسی گرانبها که بزرگی به کسی ببخشد. 18- صواب : درست 19- تفرّج : تماشاکردن ، تفریح کردن 20- به خرسندی تمام : با رضایت کامل 21- ناز و نعمت : راحتی و آسودگی 22- مقامات رفیع : مرتبه های بلند ، درجات بالا

تماشای بهار

* بامدادی که تفاوت نکند لیل و نهار / خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار

1- بامداد : صبح زود 2- لیل : شب 3- نهار : روز مصراع اوّل اشاره به صبح کاذب دارد. قسمتی از سپیده دم که حدّ فاصل بین روشنی و تاریکی است. در اصطلاح می گویند: " هوا گرگ و میش است. " 4- خوش : مسند

دیدن دامن صحرا و تماشای بهار خوش بود. یک جمله ی اِ سنادی است.

معنی و مفهوم : به هنگام سپیده دم ، دیدن فصل بهار چه زیباست !

* آفرینش همه تنبیه خداوندِ دل است / دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار

1- آفرینش : پدیده های خلقت ، این واژه اسم مصدر است. ( بن مضارع + ِ ش ) 2- ( همه ) در مصراع اوّل به معنی تماماً در مفهوم قید است. 3- تنبیه : آگاهی 4- خداوند ِدل : صاحب دل ، عاشق ، دوست دار حقیقت

5- دل ندارد : عاشق نیست ، بصیرت و آگاهی ندارد. 6- اقرار : بیان کردن

معنی و مفهوم : پدیده های خلقت ، آگاه کننده ی انسان های عاشق و خردمند است. هرکسی که زبان ستایشگری خداوند را نداشته باشد، عاشق نیست.

* این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود / هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار

1- این : صفت اشاره 2- همه : صفت مبهم 3- نقشِ عجب : شگفتی های آفرینش 4- در و دیوار وجود : منظور هستی و روزگار است. 5- هر که فکرت نکند : به دو صورت می توان معنی کرد. 1لف - هرکسی که اندیشه نکند ب – هرکسی که به فکر تو نباشد. به نظر می رسد معنی اوّل درست تر باشد. 6- نقش بود بر دیوار : کنایه از نابود شدن 7- در مصراع اوّل حذف فعل به قرینه ی معنوی وجود دارد. معنی و مفهوم : کسی که با دیدن این همه شگفتی های آفرینش ، اندیشه و تفکّر نکند شایسته ی نابودی است.

* کوه و دریا و درختان همه در تسبیح اند / نه همه مستمعی فهم کند این اسرار

1- کوه و دریا و درختان : گروه نهادی 2- همه : به معنی تماماً در مفهوم قید است. در تسبیح : در ستایش مسند جمله است. در مصراع اوّل مسند به شکل متمّم آمده است. 3- َ ند : هستند ، فعل اسنادی 4- نه : منفی - سازفعل است. نه همه مستمعی فهم کند : هر مستمعی فهم نکند. 5- همه در مصراع دوم به معنی ( هر ) است و صفت مبهم است. 6- این : صفت اشاره 7- اسرار : جمع سِر ، به معنی راز ها

معنی و مفهوم : همه ی پدیده های خلقت خدا را ستایش می کنند و انسان های نادان این راز ها را درک نمی کنند.

* خبرت هست که مرغان سحر می گویند / آخر ای خفته سر از خواب جهالت بردار

1- خبرت هست : آگاهی داری ؟ 2- مرغان سحر : بلبلان 3- می گویند : مضارع اخباری 4- خفته : صفت جانشین اسم ، به معنی انسان های بی خبر و نادان 5- سر از خواب جهالت بردار : آگاه باش، دانایی پیشه کن.6- بین واژه های خفته و خواب تناسب وجود دارد. 7- خواب جهالت : تشبیه بلیغ اضافی است. جهالت به خواب تشبیه شده است. 8- این بیت حسن تعلیل دارد. معنی و مفهوم : آواز بلبلان و پرندگان به خاطر این است که تو از خواب جهالت دست بر داری.

نکته طلایی : ابیات زیر با بیت های چهارم و پنجم تناسب معنایی دارد.

1- توحید گوی او نه بنی آدمند و بس / هر بلبلی که زمزمه بر شاخسار کرد

2- سحر گنجشکان در جیک جیکنند / به تسبیح خدای لاشریکنند

3- گفتم : این شرط آدمیّت نیست / مرغ تسبیح گوی و ما خاموش

4- هنگام سپیده دم خروس سحری / دانی که چرا همی کند نوحه گری

یعنی که نمودند در آیینه ی صبح / از عمر شبی گذشت و تو بی خبری

* تا کی آخر چو بنفشه ، سر غفلت در پیش / حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار

1- تا کی آخر : گروه قیدی است. تا چه وقت ؟ 2- چو : حرف اضافه ، به معنی مثل و مانند 3- بنفشه : متمّم 4- بنفشه : نماد انسان غفلت زده است. 5- سر غفلت در پیش : در نادانی به سر بردن 6- حیف باشد. جمله اسنادی است. حیف ، مسند جمله است. 7- تو در خوابی : جمله اسنادی است. در خوای : مسند به شکل متمّم 8- نر گس بیدار. حذف فعل دارد. نرگس نماد انسان های آگاه و دانا 9- بین واژه های بنفشه و نرگس تناسب وجود دارد. 10- بین واژه های خواب و غفلت تناسب وجود دارد.

نکته طلایی : از میان گیاهان ، بنفشه در مقابل نور بی تفاوت است و هیچ احساسی ندارد. شاعر این گل را نماد انسان غفلت زده می داند. امّا گلِ نرگس در مقابل نور حسّاس است و نماد انسان آگاه و بینا است. منظور از نور : حقیقت و آگاهی است. معنی و مفهوم : مثل بنفشه در جست و جوی حقیقت بی تفاوت نباش و مثل گل نرگس بینا و حقیقت جو باش.

* که تواند که دهد میوه ی الوان از چوب ؟ / یا که داند که برآرد گل صد برگ از خار ؟

۱- در مصراع اوّل ( که ) تواند؟ ضمیر پرسشی است. ( که ) دهد . حرف پیوند وابسته ساز است.2- الوان : رنگارنگ 3- چوب : مجازاً به معنی شاخه است. گل صد برگ : گل های فراوان رنگی 4- بین واژه های گل و خار تناسب و تضاد معنایی وجود دارد. بیت استفهام انکاری دارد.

معنی و مفهوم : کسی غیر خدا نمی تواند میوه های رنگارنگ و گل های فروان به وجود آورد.

* عقل ،حیران شود از خوشه ی زرّین عنب / فهم ، عاجز شود از حقّه ی یا قوت انار

1- عقل : نهاد 2- حیران : مسند 3- شود : فعل اسنادی است. 4- زرّین : صفت نسبی است. 5- عنب : انگور 6- فهم : نهاد 7- عاجز : مسند 8- حقّه : ظرفی کوچک که در آن جواهر یا چیز های دیگر نگه می دارند. یاقوت انار: منظور دانه های قرمز انار است.

معنی و مفهوم : عقل و فهم از این همه شگفتی های خلقت حیران و سر گشته می شوند و درک رسیدن به حقیقت را ندارند

* پاک و بی عیب خدایی که به تقدیر عزیز / ماه و خورشید مسخّر کند و لیل و نهار

1- پاک و بی عیب : بدون نقص 2- تقدیر : حکم الهی 3- مسخّر : رام و مطیع ، به خدمت گرفته شده

معنی و مفهوم : خداوندی که به حکم و تقدیر خود بدون عیب و نقص ماه و خورشید و شب و روز را مطیع و رام خود کرده و در خدمت انسان قرار داده است.

* تا قیامت سخن اندر کرم و رحمت او / همه گویند و یکی گفته نیاید ز هزا ر

1- تا : حرف اضافه چون به معنی فاصله است. قیامت : متمّم قیدی 2- در مصراع اوّل حذف فعل به قرینه ی معنوی دیده می شود. 3- اندر : حرف اضافه 4- کرم و رحمت : گروه متمّمی 5- همه : ضمیر مبهم ، نقش دستوری آن نهاد است. 6- یکی گفته : گروه مفعو لی 7- بین واژه های یکی و هزار : تضاد وجود دارد.

معنی و مفهوم : لطف و محبّت خداوند همیشگی و جاودانه است و نمی توان یکی از هزاران نعمت های خداوند را سپاس گفت.

* نعمتت بار خدایا، ز عدد بیرون است / شکر اِنعام تو هر گز نکند شکر گزار

1- نعمت : نهاد 2- ( ت ) ضمیر پیوسته نقش دستوری آن مضاف الیه است. 3- ز عد بیرون است : فراوان است ، بی شمار است. 4- بار خدایا ، شبه جمله است. 5- شکر گزار : نهاد 6- شکر : مفعول 7- اِنعام : نعمت دادن 8- تو : مضاف الیه 9- هرگز : قید

نکته طلایی : اَنعام : به معنی چهار پایان است. این واژه را با اِنعام اشتباه نگیریم.

معنی و مفهوم : خداوندا ! نعمت هایت بسیار فراوان است و هیچ کسی زبان شکر گزاری از آن را ندارد.

نکته طلایی : ابیات زیر با بیت های ده و یازده تناسب معنایی دارد.

1- فضل خدای را کِه تواند شمار کرد / یا کیست آن که شکر یکی از هزار کرد ؟

2- از دست و زبان کِه برآید / کز عهده ی شکرش به در آید ؟

* سعدیا، راست رُوان گوی سعادت بردند / راستی کن که به منزل نرسد کج رفتار

1- سعدیا ، : شبه جمله ، سعدی : منادا 2- راست رُوان : انسان های صادق و حقیقت گو ، نهاد جمله است 3- گوی سعادت بردند : سعادت مند شدند. به موفّقیّت رسیدند. 4- راستی کن : صادق باش ، درستکار باش 5- منزل : مقصد ، هدف 6- کج رفتار : گمراه ، کسی که راه نادرست می رود.

معنی و مفهوم : انسان های صادق ، راه درست و سعادت را می یابند و انسان گمراه هیچ گاه به مقصد و هدف خود نخواهد رسید. ترسم نرسی به کعبه، ای اعرابی / این ره که تو می روی به ترکستان است.

نکته طلایی : کعبه : نماد سعادت و ترکستان : نماد گمراهی و بدبختی است.

ب - بخش دانش های ادبی

آیا می دانید که ؟

1- یکی از گسترده ترین و دامنه ترین اقسام شعر در ادبیّات فارسی ، شعر تعلیمی است ؟

2- مادّه ی اصلی شعر تعلیمی علم ، اخلاق و هنر است ؟

3- شعر تعلیمی در ادب فارسی از ادبیّات غرب وسیع تر است ؟

4- قالب های شعری مثنوی ، قصید ه ، غزل و قطعه دارای ادبیّات تعلیمی است ؟

5- شعر های تعلیمی در قدیم بیش تر شامل سروده های اخلاقی ، مذهبی و عرفانی بوده است ولی از انقلاب مشروطیّت به بعد ، اشعار ی با درون مایه های سیاسی و اجتماعی و روان شناسی نیز در ردیف اشعار تعلیمی قرار گرفته اند؟

پ – بخش دستور زبان فارسی

تکواژ چیست ؟ به جزءِ معنی دار و بی معنی یک واژه "تکواژ " گویند.

کتابخانه ( کتاب + خانه ) دو چرخه ( دو + چرخ + ه ) رنگارنگ ( رنگ + ا + رنگ )

دانش ( دان + ِ ش )

گلسار ( گل + سار ) هنرمند ( هنر + مند ) بیمارستان ( بیمار + ستان ) قلم دان ( قلم + دان )

نکته طلایی : به جزءِ معنی دار ، تکواژ آزاد یا تکو اژ مستقل گویند. دردمند ( درد : تکواژ آزاد )

گلاب ( گل : تکواژ آزاد / آب : تکواژ آزاد ) بیمارستان ( بیمار : تکواژ آزاد )

نکته طلایی : به جزءِ بی معنی تکواژ وابسته یا وند گویند. پوشه ( ه : تکواژ وابسته )

خوراک ( اک : تکواژ وابسته ) نا مرد : ( نا : تکواژ وابسته ) گریان ( ان : تکواژ وابسته )

نکته طلایی: جایگاه تکواژ وابسته ( وند ) متغیّر است. *گاهی به اوّلِ یک تکواژ آزاد می آید که به آن – "پیش وند" گویند. مانند : هم درد ( هم ) بی ادب ( بی ) ناکس ( نا )

* گاهی به آخرِ تکواژ آزاد می آید که به آن" پسوند " گویند. مانند : خورنده ( نده ) دیدن ( ن ) رفتار ( ار ) سازمان ( مان )

*گاهی بین دو تکواژِ آزاد می آید که به آن " میان وند " گویند. مانند : رفت و آمد ( و ) سراسر ( ا )

نکات کلیدی درس هشتم / سال سوم

نکات کلیدی درس هشتم / سال سوم

الف – بخش لغات ، اصطلاحات ، مفاهیم و نکات دستوری

1- بدان : آگاه باش 2- هرچه در وجود است. : است به معنی وجود داشت ، فعل نا گذر است. هرچه : نهاد / وجود : متمّم قیدی 3- صنع : آفرینش ، احسان 4- تعالی : بلند پایه ، بلند مرتبه 5- وی : ضمیر شخصی جدا سوم شخص مفرد( او ) در متن درس برای غیر عاقل آمده است و مرجع ضمیر زمین است. 6- چون کوه : مثل کوه ، چون حرف اضافه است. 7- جواهر ( جوهر ) و معادن ( معدن ): جمع مکسّر عربی هستند. 8- نباتات : گیاهان ، جمع مونّث عربی 9- برّو بحر : خشکی و دریا 10- میغ : ابر 11- تگرگ : گلوله های یخی آب 12- رعد : غرّش آسمان 13- قوسِ قُزَح : رنگین کمان 14- عجایب : شگفتی ها ، جمع مکسّر عربی 15- تو را فرموده : ( را ) در دستور تاریخی به معنی ( به ) است. 16- نظر کنی ؟ بیندیشی، فکر کنی. 17- بساط : فرش ، گستردگی ،هر چیز گستردنی مانند سفره و فرش. 18- بساط تو ساخته است زمین را هم چون فرشی بر زیر پایت گسترده است. 19- فراخ : گشادگی ، وسعت ، گسترده 20- جوانب جمع جانب ، اطراف ، کناره ها 21- جوانب وی فراخ گسترانیده : به اطراف زمین وسعت بخشیده22- آب های لطیف : آب های پاک و زلال 23- روان کرده : جاری کرده 24- دیبا : پارچه ی ابریشمی رنگین 25- دیبای هفت رنگ : پارچه ی رنگارنگ ، منظور گل های رنگین بهاری است. 26- همه از یک دیگر نیکوتر : هر یک زیباتر از دیگری است. 27- هر یکی را آن چه به کار باید، داد. :به هریک از حیوانات آن چه را که لازم بوده ، داده است. 28- هر یکی را بیاموخته که غذای خویش چون به دست آورد : چون به معنی چگونه؟ قید پرسشی است. 29- اگر به خانه شوی : شوی به معنی ( بروی ) فعل نا گذر است. 30- به نقش و گچ کنده کرده باشند : گچ بُری زیبا شده باشد. 31- روز گار دراز صفت آن گویی : مدّت زیادی در باره ی ویژگی آن سخن می گویی 32- این عالم ، خانه ی خداست : تشبیه دارد.33- قندیل : مشعلی که از سقف آویزان کنند. چراغ آویز ، چراغدان

۳۴- خانه بس بزرگ است. خانه :استعاره مصرّحه از دنیا است. 35- تو از عجایب آن غافل : تو از شگفتی های آن بی خبر هستی 36- چشم تو بس مختصر : کوته فکر هستی ، ظاهر بین هستی 37- در وی نمی گنجد : درک نمی کنی 38- جمال صورت قصر : زیبایی ظاهر کاخ 39- سریر : تخت پاد شاهی 40- می باش : فعل امر است.( می ) به جای ( ب ) امر آمده است. می کوش ( بکوش )41- بستان معرفت : تشبیه بلیغ اضافی 42- مدهوش : حیران ، سر گشته ، سرگردان

---

ب – بخش دانش های ادبی

* ابو حامد امام محمّد بن محمّد بن غزّالی : از دانشمندان معروف دوره ی سلجوقی است. وی در قرن پنجم و اوایل قرن ششم می زیست. وی در فقه و حکمت و کلام سرآمد روز گار خویش بود

پدرش مردی بافنده بود و برخی لقب غزّا لی را به مناسبت پیشه ی او می دانند. آثار وی عبارتند از :

1- کیمیای سعادت 2- نصیحه الملوک 3- احیا ء علوم الدّین

* احمد غزّا لی : برادر امام محمّد غزّ ا لی ، عارف و فقیه ایرانی. اثر معروف وی " سوانح العشّاق " نام دارد.

* ویژ گی های نثر کهن فارسی:

1- جمله ها بسیار کوتاه است. 2- فعل ها در متن فراوان است. 3- تکرار واژه ها به خصوص افعال

عیب شمرده نمی شود بلکه بر زیبایی و خوش آهنگی متن می افزاید.

4- متن نثر های کهن دل نشین ، قابل فهم ، ماندگار و در ذهن تاثیر گذار هستند. همین ویژگی ها سبب جاودانه شدن آثار بزرگ نثر فارسی شده است.

---

پ:بخش دستور زبان فارسی

* وند ها ( تکواژ وابسته ) از نظر کاربرد به دو دسته تقسیم می شوند.

1- وند های اشتقاقی 2- وند های تصریفی

* وند های اشتقاقی : نقش اصلی این وندها ، واژه سازی به منظور غنی تر کردن واژگان زبان و رفعِ کمبود های واژگانی ِآن است. وند های اشتقاقی دو کاربرد دارند :

1- ساخت واژه ی جدید بدون تغییر ماهیّت کلمه

مثال : لب ( اسم ) لبه ( اسم ) گوش ( اسم ) گوشه ( اسم ) تیغ ( اسم ) تیغه ( اسم )

2- ساخت واژه ی جدید با تغییر ماهیّت کلمه

مثال : خوب ( صفت ) خوبی ( اسم ) خورد ( بن فعل ماضی ) خورده ( صفت مفعولی ) سفال ( اسم ) سفا لی ( صفت نسبی ) خوردن ( مصدر ، اسم ) خوردنی ( صفت لیاقت )

نمونه سوالات امتحانی درس های هفتم و هشتم سال سوم

نمونه سوالات امتحانی درس های هفتم و هشتم سال سوم

1- ابیات و جملات زیر را به زبان ساده و روان باز گردانی کنید.

الف - این همه نقش و عجب بر در و دیوار وجود / هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار

ب - در زمین نگاه کن که چگونه بساط تو ساخته است و جوانب وی فراخ گسترانیده.

2- در بیت " تاکی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش / حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار"

با توجّه به شعر چرا بنفشه نماد غفلت و بی احساسی است ؟

3- در بیت " مزرع سبز فلک دیدم و داس مه نو / یادم از کِشته خویش آمد و هنگام درو " چهار زیبایی سخن با ذکر دلیل معلوم سازید.

4- کدام یک از وند های زیر به وجهی نمی تواند ، مشتق ساز باشد؟

1- انه ( ) 2- ی ( ) 3- مند ( ) 4- ی ( )

5- با توجّه به بیت زیر به پرسش های آن پاسخ گویید.

نیکنامی خواهی ای دل، با بدان صحبت مدار / خود پسندی جان من ، بُرهان نادانی بود

1- کلّ بیت چند جمله دارد ؟ 2- خود پسندی از نظر ساختار چه نوع واژه ای است ؟

3- نقش دستوری واژه های نیکنامی و برهان را بنویسید 4- واژه ی نیکنامی چند تکواژ دارد ؟

5- ( دل ) شناس است یا ناشناس ؟ 6- واژه ی خود پسندی عام است یا خاص ؟

6- مادّه ی اصلی شعر های تعلیمی چیست ؟

7- پسوند ( ه ) در کدام یک از گزینه های زیر ضمن مشتق سازی ، می تواند ماهیّت کلمه را تغییر دهد ؟

1- ساق ( ) 2- گوش ( ) 3- خورد ( ) 4- تیغ ( )

8- امام محمّد غزّ ا لی در چه دوره ای می زیست ؟ ودر چه موضوعاتی سر آمد روز گار خویش بود ؟

9- با توجّه به بیت " برو این دام بر مرغ دگر نِه / که عنقا را( = نام پرند ه ) بلند است آشیانه " به پرسش های زیر پاسخ دهید.

1- کدام جمله دو جزئی است ؟ 2- نقش دستوری عَنقا و آشیانه چیست ؟

3- در مصراع اوّل چه صفتی دیده می شود ؟ 4- فعل ( نِه ) از چه مصدری است ؟

10- واژه ها و اصطلاحات زیر را معنی کنید.

قندیل : گران مایه : تفرّج : به غایت تنگ دست بودم.

نکات کلیدی درس ششم / سال سوم

نکات کلیدی درس ششم / سال سوم

الف – بخش لغت ، مفاهیم ، اصطلاحات و نکات دستوری

1- در اطراف فلان شهر ، درختی بود : فلان ( صفت مبهم ) بود ( فعل غیر اسنادی ؛ به معنی وجود داشت. )

2- بسیار آمدندی : زیاد رفت و آمد می کردند. پسوند ( ی ) در فعل آمدندی نشانه ی استمرار است.

3- صیّاد دام نهاد:دام پهن کرد، دام گذاشت.4- به هر جانب برای احتیاط چشم می انداخت : جهت مراقبتِ خود به هر طرف نگاه می کرد. 5- ناگاه نظر به گربه افکند : ناگهان به گربه نگاه کرد. 6- سوی درخت التفاتی نمود : به درخت توجّه کرد. 7- بترسید : ماضی ساده ی تاکیدی ، در قدیم این فعل به معنی اندیشه کردن بود8- باز گردم : از مصدر باز گشتن ، فعل پیش وندی است. 9- در بلا ها و انواع آفت، باز است. :مشکلات و سختی ها زیاد است. 10- هیچ پناهی مرا بِه از سایه ی عقل و هیچ کس دستگیر تر از سالار خرد نیست. : هیچ پناه دهنده و کمک رسانی جزء عقل برای من نیست.11- مقرون به ابواب بلا : سختی ها و مشکلات زیادی است

مقرون : نزدیک به هم ،به هم پیوسته 12- بر خرد و فراست تو پوشیده نیست : زیرک و خردمند هستی. 13- براثر من : به دنبال من 14- این ملاطفت بپذیر : این لطف و محبّتم را قبول کن. 15- فرج یابی : آزاد شوی 16- عاقل در مهمّات، توقّف جایز نشمرد : شخص خردمند در انجام کار های مهم درنگ نمی کند. 17- سخن تو، به حق می ماند . : گفتار تو درست و منطقی است. 18- امید دارم که هر دو را به یُمن آن ، خلاص پیدا آید. : امیدوارم که هر دو ی ما به برکت این دوستی نجات پیدا کنیم. 19- یُمن : برکت ، مبارکی خیر ، خجستگی 20- گربه او را گرم بپرسید : گربه صمیمانه با او احوال پرسی کرد. 21- بنده ها بریدن گرفت : بند ها را پاره کرد. 22- زود ملول شدی : خسته شدی 23- مگر نیّت بدل کردی ؟ آیا قصد و هدفت را عوض کردی ؟ 24- سوگند دروغ ، عمر و اساس زندگی ، زود با خلل کند :قسم دروغ اساس و پایه ی زندگی را باطل می کند. ( ازبین می برد ) 25- باید شناخت : باید دانست 26- بر حاجت خویش پیروز آمدی : به هدفت رسیدی ،نیازت را برطرف کردی. 27- خلاص : رهایی ، آزاد ی 28- با خلل : فساد و تباهی

* هرکس که در وفای تو سوگند بشکند / پشت و دلش به زخم حوادث شکسته باد

هرکسی که پیمان شکنی کند، از تنبیه حوادث روزگار درامان نخواهد ماند. 29- عقده : گره ، بند

30- عمده بود : مهم بود، اساسی بود. 31- قیام می نمایم : انجام می دهم ، می پذیرم 32- ضمان : عهد پیمان 33- پای کشان : لنگ لنگان 34- آن عقده ببرید : آن گره را پاره کرد.

ب – بخش دانش های ادبی

* فابل چیست ؟ در ادبیّات همه ی ملّت ها ، داستان هایی وجود دارد که قهرمان آن ها، حیوانات هستند. دراین داستان ، حیوانات ، رفتار ، گفتار و شخصیّت های هم چون انسان دارند و در حقیقت نماینده ی شخصیّت های انسانی در داستان ها هستند؛ به این گونه داستان ها، داستان حیوانات یا فابل گفته می گویند.

کلیله و دمنه ، مرزبان نامه و موش و گربه عبید زاکانی مشهور ترین فابل های ادبیّات- فارسی هستند.

* کلیله و دمنه : اصل کتاب هندی است. نویسنده ی اصلی آن " دابشلیم هندی " است. به دستور انوشیروان توسّط " برزویه ی طبیب " به ایران آورده شد. در قرن دوم " ابن مقفّع " آن را به عربی ترجمه کرد . در قرن ششم ، " ابو المعالی نصراللّه منشی" ، دبیر بهرام شاه غزنوی، کلیله ی ابن مقفّع را با نثری زیبا و فصیح به فارسی ترجمه کرد. وی از خود هم چیز هایی برآن افزود و آن را کلیله و دمنه ی بهرام شاهی گذاشت. موضوع کتاب تمثیل ها و داستان هایی است از زبان حیوانات . چون دو فصل این کتاب در باره ی ماجرای دو شغال به نام های "کلیله و دمنه " است به همین نام ، نقل می شود. اسم اصلی این کتا ب " پنج تنتره " است. کتاب کلیله و دمنه در قرن چهارم توسّط " رودکی سمر قندی " به نظم کشیده شد.

مرز بان نامه : در اواخر قرن چهارم شخصی به نام " مرزبان بن رستم "کتابی به شیوه ی کلیله و دمنه فراهم آورد که مشتمل بر داستان ها و تمثیل های پند آموز از زبان جانوران بود. اصل این کتاب به زبان طبری ( گویش مازندران قدیم ) نوشته شده بود و بعد ها یکی از دانشوران عراق عجم به نام"سعد الدّین وراوینی " آن را به فارسی ترجمه کرد. این کتاب مشتمل بر نُه ( 9 ) باب و یک مقدمه است. نثر آن « بسیار مصنوع ( پیچیده و فنی ) است.

* مثنوی ( دو گانی ) : به قالب شعری گفته می شود که هر بیت آن قافیه ی جدا گانه داشته باشد.

---------------- * ---------------- *

--------------- + ------------ --- +

--------------- × --------------- ×

--------------- # ---------------- #

نکته طلایی : چون امکان نو یا تازه کردن قافیه در این قالب وجود دارد، بنا براین مثنوی مناسب ترین قالب

برای سرودن منظومه های بلند است. مثنوی یک قالب ایرانی است و در همه ی دوره ها وجود داشته است.

نکته طلایی : مثنوی از نظر درون مایه ( موضوع ) به انواع زیر تقسیم می شود.

1- حماسی : شاهنامه فردوسی 2- اخلاقی : بوستان سعدی 3- عرفانی : مثنوی معنوی مولوی ، حدیقه ی سنایی ، منطق الطیر عطّار نیشابوری 4- عاشقانه : لیلی و مجنون و خسرو شیرین نظامی گنجوی 5 - تاریخی : اسکندر نامه ی نظامی

نکته طلایی : فردوسی ، اسدی تو سی ، نظامی ، عطّار ، سنایی ، سعدی ، مولوی و جامی از مثنوی سرایان مشهور ادبیّات ِ گذشته ( سنّتی ) هستند.

نکته طلایی : پروین اعتصامی و شهریار از مثنوی گویان معاصرند.

نکته طلایی : " کلیله و دمنه ی منظوم رودکی " و " آفرین نامه " بو شکور بلخی از اوّلین مثنوی های شعر فارسی است.

* ادبیّات تعلیمی : ادبیّاتی است که درون مایه ی آن موعظه ، پند و اندرز است. هدف این نوع ادبیّات

رسیدن به سعادت و زندگی بهتر است. نام دیگر این ادبیّات ، ادبیّات اندرزی است.

نکته طلایی : مواعظ و اندرزها در شعر ، گاه به شیوه ی غیر مستقیم در قالب داستان و حکایت ها

در قالب مثنوی نمودار می شود امّا مفاهیم تعلیمی به طور مستقیم در قالب های شعری قطعه ، قصیده و غزل خود را نشان می دهد.

پ – بخش دستور زبان فارسی

نکته طلایی : نشانه های استمرار در ماضی استمراری عبارتند از :

1- می + فعل : می زدم ، می شنیدم

2- همی + فعل : همی زدم ، همی خوردم

3- فعل ( اوّل شخص مفرد و سوم شخص جمع ) + ی : زرمی ( می زدم ) آمدندی ( می آمدند )

نکته طلایی : گاهی فعل ماضی استمراری در گذشته با دو نشانه ی استمرار می آمد.

می خوردمی همی زدمی

نکته طلایی : فعل های مانند : زدی ، خوردی ، دیدی ، بردی ، شنیدی و ... اگر با نهاد ( تو ) بیاید، ماضی ساده است. مثال : تو درس خواندی. در صورتی که با نهاد ( او ) بیاید، ماضی استمراری است.

او نامه نوشتی ( می نوشت ) او درس خواندی ( می خواند )

نمونه سوالات زبان و ادبیّات فارسی 3 ( 5 و6 )

از خدا جوییم توفیق ادب نمونه سوالات زبان و ادبیّات فارسی 3 ( 5 و6 )

الف – بخش معنا و مفهوم

* جملات و ابیات زیر را به زبان ساده و روان معنی نمایید.

1- به هر جانب برای احتیاط چشم می انداخت. 2- باقی ضمان خود را به ادا رسانم.

3- نه دانا تر آن کس که والا تر است / که والا تر است آن که دانا تر است.

4- نگهبان گنجی تو از دشمنان / وُدانش نگهبان تو جاودان

---

ب – بخش درک مطلب

1- در بیت : آن چه در علم بیش می باید / دانش ذات خویش می باید

تاکید شاعر بر چیست ؟

2- در بیت : که دانش ز تنگی پناه آورد / چو بیراه گردی به راه آورد

الف – منظور شاعر از ( تنگی ) چیست ؟ ب – " به راه آورد " کنایه از چیست ؟

3- در بیت " قدر وقت ار نشناسد دل و کاری نکند / بس خجالت که از این حاصل ایّام بریم " تاکید شاعر بر چیست ؟ بیتی بیاورید که با بیت داده شده تناسب معنایی داشته باشد

---

پ – بخش لغت

* لغات و واژه های زیر را معنی نمایید.

سر یر : صورت نبندد : بر اثر من : فراست :

---

ت – بخش لغات و اصطلاحات

1- مناسب تر ین قالب شعری برای سرودن منظومه های بلند چیست ؟

2- یک اثر ادبی نام ببرید که شیوه ی بیان آن فابل است ؟ ( با ذکر نویسنده )

3- چه کسی و در چه قرنی کلیله و دمنه را به نظم کشید ؟

4- مثنوی های زیر از چه کسانی است ؟

جام جم : آفرین نامه :

5- در بیت : " یار مردان ِ خدا باش که در کشتیِ نوح / هست خاکی که به آبی نخرد طوفان را "

دو زیبایی سخن معلوم سازید.

---

ث – بخش دستور زبان فارسی

* با توجّه به ابیات زیر به پرسش های آن پاسخ دهید.

همه شب در این امیدم که نسیمِ صبحگاهی / به پیام ِ آشنایان بنوازد آشنا را

هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق / ثبت است بر جریده ی عالم دوام ما

دل شود گر به علم، بیننده / راه جوید به آفریننده

1- بیت اوّل چند جمله دارد ؟ 2- نسیمِ صبحگاهی چه نوع ترکیبی است ؟ ( اضافی یا وصفی )

3- ( آشنا ) از نظر ساختار چه نوع واژه ای است ؟ 4- در بیت دوم مصراع اوّل نوع متمّم را معلوم سازید.

5- از فعل ( جوید ) صفت فاعلی ، اسم مصدر و صفت لیاقت بنا سازید.

6- با توجّه به ابیات مورد نظر نقش دستوری واژه های راه ، نسیم صبحگاهی ، ثبت و آشنا را بنویسید.

7- عشق عام است یا خاص ؟ 8- آشنا شناس است یا ناشناس ؟ 9- نوع پسوند ( ی ) در واژه ی-

( صبحگاهی) چیست ؟

10- نوع کلمات زیر را بنویسید. ( هفت قسم کلمات فارسی )

هرگز : بیننده : این : گر :

11- بیت سوم مصراع اوّل چند جزئی است ؟ 12- واژه ی ( صبحگاهی ) چند تکواژ دارد ؟ ( جزءِ معنی دار و بی معنی )

---

ج - حفظ شعر

* ابیات زیر را کامل کنید.

نبینی ز شاهان ............................ / ................................. راه ؟

------------------- دانا شوی ؟ / ----------------- چو دانا شوی ---------

زبان فارسی 3 / قسمت دو م

زبان فارسی 3 /  قسمت دو م

* اسم شناس : اسمی است که در نزد شنونده مشخص و معلوم باشد .

نکته طلایی 1 : تمامی اسم خاص ها ذاتاً شناس هستند. مثال : البرز ، سپیدرود ، شیراز ، رشت ، سبلان و ...

نکته طلایی 2 : اگر قبل از اسم ( این ، آن ، همین و همان ) بیاید ، آن اسم شناس می شود. مثال 1 : این ره که تو می روی به ترکستان است. ( ره ) اسم شناس مثال 2 : این خانه دور است. ( خانه ) اسم شناس

نکته طلایی 3 : اگر بعد از اسم نشانه ی مفعول ( را ) بیاید ، آن اسم شناس می شود. مثال : آب را گِل نکنیم.

مثال 2 : خاک را به هنر کیمیا کنیم. مثال 3 : ای خدا، این وصل را هجران مکن.

نکته طلایی 4 : اگر یک ترکیب اضافی داشته باشیم ، مضاف اسم عام باشد و مضاف الیه اسم خاص ، مضاف به پیروی از مضاف الیه ی خود شناس می شود.

شهر رشت ( شهر : خاص ، شناس ) شهر ( عام ، شناس ) کتاب گلستان ( گلستان : خاص و شناس )

کتاب ( عام ، شناس ) استان گیلان ( گیلان : خاص و شناس ) استان ( عام و شناس )

* اسم ناشناس : اسمی است که در نزد شنونده مشخّص و معلوم نباشد. من به شهری رفتم .

نکته طلایی 5 : اسم ناشناس دارای فرمول های زیر است.

1- اسم + ی : از دوستی کتابی در شهری خواستم. (دوست ، کتاب و شهر ) نا شناس هستند. )

2- یک + اسم : یک سخن تازه بگو، تا دو جهان تازه شود. یک چیز به دوستم هدیه دادم.

3- اسم + ی را : کتابی را به امانت گرفتم. سوا لی را از معلّمی پرسیدم.

نکته طلایی 6 : پسوند ( ی ) در مفاهیم مختلفی دیده می شود.

1- در مفهوم مصدری : خوبی ، بدی ، زشتی ، خود خواهی ، بد بینی ، جوانمردی و ...

2- در مفهوم نسبت : ابریشمی ، سفالی ، گِلی ، نخی ، گیلانی و ...

3- در مفهوم لیاقت : خوردنی ، دیدنی ، مردنی ، گرفتنی و ...

4- در مفهوم فعل اسنادی : تو عاقلی ( عاقل هستی ) تو مردی ( مرد هستی ) تو دیوانه ای ( دیوانه هستی )

5- در مفهوم استمرار : این پسوند مر بوط به دستور تاریخی است. خوردمی ( می خوردم ) زدندی ( می زدند ) کاشتمی ( می کاشتم ) خوردمی ( می خوردم )

نکته طلایی 7 : گاهی پسوند ( ی ) در معنای مفعولی است.

هدیه ی تقدیمی ( تقدیم شده ) نامه ی ارسالی ( ارسال شده ) راز پنهانی ( پنهان شده )

تیر پرتابی ( پرتاب شده )

نکته طلایی 8 : بعضی از اسم ها نه شناس هستند،نه ناشناس و هیچ یک از نشانه های آنان را ندارند به این گونه اسم ها اسم جنس گویند. من کتاب خواندم. ( کتاب ) او روزنامه گرفت. ( روز نامه ) تارا لباس پوشید. ( لباس )

نکته طلایی 9 : بعضی از اسم ها ، قابل لمس ، اندازه گیری و قابل تصویر سازی در ذهن نیستند. به این گونه اسم ها مفاهیم انتزاعی گویند. مثال : محبّت ، دوستی ، دوستی ، زیبایی ، مردانگی و ...

نکته طلایی 10 : در دستور تاریخی به مفاهیم انتزاعی اسم ( معنی ) می گفتند.

نکته طلایی 11 : بعضی از اسم ها قابل لمس ، اندازه گیری و قابل تصویر سازی در ذهن هستند، به این گونه اسم ها ( مفاهیم عام ) می گویند. مثال : کتاب ، دفتر ، فرش ، میز ، پدر ، پنجره و ...

* اسم از نظر ساختار : اسم از نظر ساختار یا ساده است یا غیر ساده. اسم ساده فقط یک جزء دارد و همان یک جزء معنی می دهد. مثال : کتاب ، شهر ، دفتر ، میز ، تابلو ، پرده و ...

نکته طلایی 12 : اسم هایی ماننند : سهراب ، اسفندیار ، دشوار ، دشمن ، بنگاه ، رادار ،تهمینه ، رستم ، مژه ، کوچه ، کلوچه و ... بر اساس زبان شناسی جدید ساده به شمار می روند.

نکته طلایی 13- اسم غیر ساده به سه قسمت تقسیم می شو.د : 1- اسم 2 - اسم مرکّّب 3- اسم مشتق – مرکّّب

* اسم مشتق : اسمی است که فقط یک جزءِ آن معنی می دهدو یک یا چند جزءِ آن بی معنی است.

دانش ، لبه ، عروسک ، رفتار ، گریه، سازمان و ...

نکته طلایی 14: اسم مشتق به یکی از شیوه های زیر درست می شود :

1 - مشتق به کمک بن فعل ماضی : رفتار ، دیدار ، کردار ، ساختمان ، راندمان ، گفتمان و ...

2- مشتق به کمک بن فعل مضارع : سازمان ، اندیشه ، گریه ، ناله ، گیره ، ورزش ، دانش و ...

3- مشتق به کمک صفت : خوبی ، بدی ، دانایی ، بینایی ، درازا ، پهنا ، فراخا و ...

4- مشتق به کمک اسم : عروسک ، نمکزار ، بیمارستان ، گیلان ، قلمدان ، دانشگاه ، گلکده ، بیمارستان و ...

نکته طلایی 15 : وند هایی که اسم مشتق ساز هستند ، عبارتند از : ِش ، ار ، ه ، گاه ، زار ، سار ، گاه ، ستان ، دان ، ک ، مان ، الف و ...

* اسم مرکّب : اسمی است که از چند جزء ساخته می شود و تمام اجزای آن معنی مستقل می دهند. مانند : گلاب ، مدا د تراش ، خود کار ، سپید رود ، گلنوش ، گلشهد و ...

نکته طلایی 16 : اسم مرکّّب دارای یکی از فرمول های زیر است.

1- اسم + اسم : مهمان سرا ، مادر زن ، گلاب ، لاک پشت ، کتابخانه ، کباب سرا و ...

2- اسم + بن ماضی : کار کرد ، دست برد ، رهاورد و ...

3- اسم + بن مضارع : گِل گیر ، مداد تراش ، هوا پیما ، خط کش ، دزد گیر ، خاک انداز ، آب کش ، سرعت گیر

4- صفت + اسم : سیاه سرفه ، زرد کوه ، سپید رود ، پنج شنبه ، نوروز ، چهار راه و ... ( چهار : صفت شمارشی )

5- ضمیر مشترک ( خود ) + بن فعل مضارع : خود کار ، خود تراش ، خود نویس ، خود رو و ...

6- صفت + بن مضارع : روان نویس ، تند پز ، آرام پز

نکته طلایی 17 : به جزءِ معنی دار ، تکواژ آزاد و به جزءِ بی معنی تکواژه وابسته یا ( وند ) گویند.

نکته طلایی 18 : وند هایی که مشتق ساز هستند ، به آن وند اشتقاقی گویند.

نکته طلایی 19 : وند هایی که در ساختار واژه هیچ تاثیری ندارند ، به آ ن وندتصریفی گویند.

نکته طلایی20 : وند های تصریفی عبارتند از:1- نشانه های جمع ( ها ، ان ، ین ، ون ، ات ) 2- تر و ترین 3- ی نکره

زبان و ادبیّات فارسی سال سوم / درس سوم

زبان و ادبیّات فارسی سال سوم / درس سوم

الف - بخش لغات ، اصطلاحات ، مفاهیم و نکات دستوری

1- دروازه ای به آسمان : آسمان نماد معنویّت و روحانی است. 2- دروازه ی آسمانی : ترکیب وصفی ، آسمانی : صفت نسبی است. 3- خونین شهر : وصفی مغلوب است. ( شهر خونین ) ولی خونین شهر دیگر صفت نیست ، بلکه اسم مشتق مرکّب است. 4- جست و جو : مشتق – مرکّب و اسم مصدر است. 5- ملحق : با الحاق هم خانواده است.6- مردانِ مرد : اضافه ی ترجیحی است. در این اضافه مضاف ، بر مضاف ٌ علیه برتری دارد. مانند : شاهان ِشاه ، پهلوانانِ پهلوان۷- قا فله ای که به سوی عاشورا می رفت : به استقبال شهادت می رفت. 8- پندار ما این است که ما مانده ایم و شهدا رفته اند امّا حقیقت آن است که زمان ، ما را با خود برده است و شهدا مانده اند : اشاره به آیه ی قرآنی دارد که شهدا زنده اند و در نزد خدایشان روزی می خورند. 9- محفوظ : حفظ شده ، با حفاظ ، حفاظت و حافظ هم خانواده است. 10- قافله : اسم جمع است. چه در صلح و چه در جنگ : حرف ( چه ) حرف پیوند مزدوج مرکّب است. 11- می انگارند : مضارع اخباری۱۲- سر چشمه ی جاودانگی : پسوند ( ی ) در جاودانگی مصدر ی است. 13- از آسمان آتش بارید : آتش اشاره به بمب با را ن دشمن دارد.. 14- حیا ت معمول شهر متوقّف شد . حیات معمول شهر : گروه نهادی / متوقّف : مسند. 15- کشتی ها به گِل نشستند : کنایه از این دارد که اقتصاد شهر از رونق افتاد. قفنوس وار : مثل ققنوس، پسوند ( وار ) پسوند شباهت است. ققنوس پرنده ای افسانه ی که به هنگام مرگ خود را به آتش می زند واز خاکسترش پرنده ای دیگر به دنیا می آید. در ادبیّات فارسی معادل پرنده ی سیمرغ است. این مرغ نماد فرهنگ و هویّت ملّی است.۱۶- نخل های نیم سوخته : ترکیب وصفی ، نیم سوخته صفت مفعولی است. 17- عجب از این عقل باژ گونه که ما را در جست و جوی شهدا به قبرستان می کشانَد : اشاره به این دارد که شهدا را باید در دل جست و جو کرد نه در گوشه ی قبرستان. 18- خرّمشهر شقایقی خون رنگ است که داغ جنگ در سینه دارد. : تشبیه و استعاره مکنیّه از نوع تشخیص دارد. ابتدا نویسنده خرّمشهر را به شقایق تشبیه کرده است. سپس خرّمشهر را به مادر مصیبت زده تشبیه کرده که داغ فرزند در دل د ارد. 19- تداعی : به یاد آوردن ، از یک معنی به معنی دیگر پی بردن 20- مقرّ : قرار گاه۲۱-جمله ی : هرکس می تواند، بایستد و هرکس نمی تواند ، برود : این سخنِ شهید محمّد جهان آرا است. در این سخن شهید " جهان آرا " اشاره به سخن امام حسین ( ع ) دارد که در شب عاشورا خطاب به یاران خود فرمودند. 22- معارج : جمع معراج ، نردبان ها 23- امام عشق یا امام عاشقان : تعبیری مناسب از امام حسین ( ع ) است.

ب – بخش دانش های ادبی

۱- مونولوگ چیست ؟ در نخستین جملات درس سوم ( دروا زه ای به آسمان ) نویسنده با خویش سخن می گوید.به این گفتار درونی " مونولوگ " گویند. از مونولوگ می توان در منا جات نامه ها، نیایش ها و مرثیه ها بهره گرفت.

نکته طلایی : اگر گفت و گو با دیگران باشد، به آن "دیالوگ " گویند از دیالوگ می توان در داستان ها ، نمایش نامه ها و فیلم نامه ها بهره گرفت.

۲- شهید سیّد مرتضی آوینی : شهید مرتضی آوینی در سال 1326 متولّد شد. او نویسنده ، فیلم ساز و سر دبیر مجلّه ی سوره بود. از فیلم های او می توان به خان گزیده ها ، حقیقت ، و روایت فتح و سراب اشاره کرد. وی در سال 1372 در منطقه ی فکّه به شهادت رسید.

پ – دستور زبان فارسی

انوع واژه ی چون : ۱- (چون ) اگر به معنی مثل و مانند باشد، حرف اضافه است.

مثال : چون شیر به خود سپه شکن باش / فرزند خصال خویشتن باش.

۲- ( چون ) اگر به معنی چگونه ؟ و چرا ؟ باشد، قید پرسشی است.

مثال : چون نپرسی این تماثیل از کجا آید پدید؟

۳- ( چو ن ) اگر به معنی وقتی که ، هنگامی که و زیرا باشد، حرف پیوند است.

مثال : اینک ای خوب ، فصل غریبی سرآمد / چون تمام غریبان تو را می شناسند

نکات کلیدی درس چهارم / سال سوم

نکات کلیدی درس چهارم / سال سوم

الف – بخش لغات ، اصطلاحات ، مفاهیم ، آرایه ها و نکات دستوری

رنگ بهاران ( صفحه های20 و 21 )

* درسینه ام دو باره غمی جان گرفته است / " امشب دلم به یاد شهیدان گرفته است "

1- سینه : مجازاً به معنی قلب است. فرق مجاز با استعاره در این است ، مجاز را نمی توان به تشبیه تبدیل کرد ولی استعاره را می توان به صورت تشبیه آورد.

مثال : ایران در جام ملّت های آسیا شرکت می کند. ایران مجازاً به معنی تیم فوتبال است و نمی توان گفت ایران مانند تیم فوتبال است.

مثال : گل زندگی ام به من قدرت ماندن می دهد. گل زندگی استعاره از فرزند است و می توان گفت، فرزند مانند گل به زندگی طراوت می دهد. 2- دوباره : قید تکرار 3- غمی : نهاد 4- جان : مفعول است زیرا قابل گسترش پذیری است . جانی تازه گرفته است. 5- امشب : قید زمان 6- یاد : متمّم و شهیدان وابسته به متمّم و مضاف علیه است. 7- گرفته است : ماضی نقلی است. در مصراع دوم به معنی اندوهگین و ناراحت شدن است. در بیت جناس تام وجود دارد زیرا فعل گرفته است در دو معنا آمده است.

* تا لحظه های پیش دلم گور سرد بود / اینک به یمنِ یادِ شما جان گرفته است.

1- تا : حرف اضافه است زیرا معنای فاصله ی زمانی می دهد. 2- لحظه ها : متمّم 3- دلم گور سرد بود : کنایه دارد. به معنی بی احساس بودن، حسّی نداشتن. 4- دلم : گروه نهادی 5- گور سرد : گروه مسندی 6- یمن : برکت7- اینک : قید زمان

* در آسمان سینه ی من ابرِ بغض خفت / صحرای دل بهانه ی باران گرفته است

1- آسمان سینه : تشبیه بلیغ اضافی است. سینه مانند آسمان فراخ است. 2- سینه مجازاً به معنی قلب است.

3- ابر بغض خفت : استعاره مکنیّه دارد. در مصراع اوّل اشاره به غصّه دار بودن شاعر دارد که هر لحظه می خواهد خود را از این غم و اندوه رها سازد. 4- در مصراع دوم استعاره مکنیّه وجود دارد. شاعر صحرای دل را به کودکی لجباز تشبیه کرده ، سپس یکی از لوازم کودک لجباز را که همان بهانه گیری است به همراه مشبّه آورده است. 5- صحرای دل : تشبیه بلیغ اضافی است. 6- بین واژه های ابر، باران ، آسمان تناسب یا مراعات نظیر دیده می شود. 7- مصراع دوم کنایه از گریه کردن است.

* از هر چه بوی عشق ، تهی بود خانه ام / اینک صفای لاله و ریحان گرفته است.

1- بوی عشق : حسّامیزی دارد. بو : حسّ بویایی عشق : حسّ درونی 2- خانه : استعاره مصرّحه از دل است. 3- بین واژه های بو، لاله و ریحان تناسب وجود دارد. 4- صفا : مفعول 5- لاله و ریحان : وابسته به صفا و مضاف علیه است.

* دیشب دو چشم پنجره در خواب می خزید / امشب سکوت پنجره پایان گرفته است.

۱- پنجره : دریچه ای از درون به برون و نشانگر احساس و ارتباط و حقیقت است. 2- دو چشم پنجره در خواب می خزید : به دنبال حقیقت بودن 3- سکوت پنجره پایان گرفته است : کنایه از : به آگاهی و به حقیقت رسیدن 4- بین واژه های دیشب ، امشب ، خواب تناسب وجود دارد. 5- در بیت آرایه ی تکرار دیده می شود. ( پنجره ) 6- بین واژه های چشم و پنجره تناسب دیده می شود. 7- سکوت پنجره : استعاره مکنیّه از نوع تشخیص دارد.شاعر ابتدا پنجره را به انسان عاقل تشبیه کرده و یکی از لوازم انسان عاقل را که همان سکوت است با پنجره همراه کرده است.

* امشب فضای خانه ی دل ، سبز و دیدنی است / در فصل زرد، رنگ بهاران گرفته است.

1- فضای خانه ی دل : گروه نهادی 2- سبز و دیدنی : گروه مسندی است. 3- سبز : صفت بیانی ساده 4- دیدنی : صفت لیاقت 5- فصل زرد : هنگام یاس و نا امیدی 6- در فصل زرد ، رنگ بهاران گرفته است : یاس و نا امیدی تبدیل به امید شد. 7- بین واژه های زرد ، سبز ، فصل و بهاران تناسب دیده می شود. 8- بین واژه های زرد و سبز : تضاد معنایی وجود دارد. زرد : نا امیدی سبز : امید 9- پسوند ( ان ) در بهاران پسوند زمان است.

" از آسمان سبز ، سلمان هراتی "

سیرت سلمان

1- بر لشکری امیر بود : فرمانده ی لشکر بود. 2- رعایا : جمع رعیت ، عموم مردم، مردم فرمان بردار 3- توبره : کیسه ی بزرگ 4- در قدمِ او افتاد : به زیر پای سلمان افتاد 5- به سه وجه : به سه علّت ، به سه دلیل ، واژه ی سه صفت شمارشی است. 6- از بهرِ : حرف اضافه است. 7- هیچ اندیشه مدار : هیچ ، صفت مبهم است. اندیشه مدار : نترس . در قدیم اندیشیدن به معنی ترسیدن بوده است.

سلمان فارسی علّت خدمت به عموم مردم را در سه چیز می داند : 1- ترک غرور و خود خواهی 2- خشنود کردن دل ها 3- انجام وظیفه در خدمت به مردم

" روضه ی خلد ، مجدخوافی"

* به دانش فزای و به یزدان گرای / که او باد جان تورا رهنمای

1- دانش : اسم مصدر 2- به دانش و به یزدان : متمّم 3- رهنمای : در بیت به معنای نگهبان و مراقب

دانش و دین داری نگبهان و مراقب جان تو است.

جوانان و فرهنگ ( 23 تا 27 )

1- تر بیت : مصدر عربی است و بدون تشدید می آید. 2- فضیلت : با فضل ، فاضل ، فضول هم خانواده است. 3- خواندن و نوشتن : مصدر هستند ( بن ماضی + ن ) 4- قوانین : جمع مکسّر عربی 5- کوشش : اسم مصدر ( بن مضارع + ِش ) 6- دست یازیدن : قصد کردن ، دست انداختن به چیزی 7- کار های ننگین و شرارت آمیز : ترکیب وصفی است. 8- شرارت آمیز : بد کرداری ، آمیخته به فتنه و بدی 9- آموزش : اسم مصدر از مصدر آموختن 10- پسوند ( ی) در دادگری در معنای مصدری است. 11- خو گرفتن : عادت کردن ، انس گرفتن

12- پرورش : اسم مصدر 13- قناعت : صرفه جویی 14- انحطاط : پست شدن ، فرو افتاد ن 15- مقهور : شکست خورده در معنا صفت مفعولی است. 16- اقتدار : قدرت داشتن ، توان مندی 17- واژه های : کشش ، کوشش ، آموزش و ... اسم مصدر هستند. 18- توقّع : انتظار داشتن 19- خصوصیّت طبیعی و اقلیمی : ترکیب وصفی هستند. 20- منابع زیر زمینی و داده های طبیعی : ترکیب وصفی هستند. 21- نیرو ی انسانی : ترکیب وصفی ، انسانی : صفت نسبی 22- پرسیده شود : فعل مجهول است. در این فعل عمل انجام کار به مفعول جمله نسبت داده می شود و کننده ی کار ندارد.

مثال 1 : معلّم درس می پرسد ( می پرسد : فعل معلوم ) درس پرسیده می شود. ( پرسیده می شود : فعل مجهول )

23- ذخایر زیر زمینی : ترکیب وصفی ، ذخایر : جمع مکسّر و مفرد آن ذخیره است. 24- منابع : جمع منبع 25- هدر : از بین بردن ، هرز رفتن 26- مراقبت خاصّی : ترکیب وصفی 27- مقدور : آن چه در قدرت شخص باشد، امکان پذیر

*چو دخلت نیست ، خرج آهسته تر کن / که می خوانند ملّاحان سرودی :

اگر باران به کوهستان نبارد / به سالی دجله گردد خشک رودی " سعدی "

1- دخل : درآمد ، روزی 2- خرج آهسته تر کن : به اندازه خرج کن ، قناعت را پیشه ی خود ساز 3- ملّاحان : ملوانان ، کشتیبانان 4- سرود : مفعول 5- باران : نهاد 6- کوهستان : متمّم قیدی ، ستان در واژه ی کوستان پسوند مکان است. 7- نبارد : از مصدر باریدن است. 8- به سال : در یک سال ، قید زمان است. 9- خشک رودی : ترکیب وصفی مقلوب است. ( رود خشک ) در جمله نقش مسندی دارد. 10- دجله : مجازاً به معنای رود است و نقش دستوری نهاد دارد.

* پیام شعر : با توجّه به متن درس می خواهد بگوید ، اگر از ثروت و منابع خدا دادی خود مراقبت نکنیم و بدون فکر و اندیشه آن را مصرف نماییم ،در آینده ی نزدیک همه ی ثروت خود را از دست خواهیم داد.

28- آشفتگی ذهنی : ترکیب وصفی 29- مایه می گیرد : زاده می شود، به وجود می آید، بارور می شود. 30- وهله : مرحله، دفعه و بار 31- قریحه : ذوق و استعداد 32- برنامه ریزی : مشتق مرکّب ( اسم ) 33- آموزه : اسم مصدر به معنی آموزش و یاد گرفتن 34- آموزه های اخلاقی : ترکیب وصفی 35- توقّع : انتظار داشتن

* گهر، بی هنر زار و خوار است و سست / به فرهنگ باشد روان ، تندرست " فردوسی "

1- گهر : مجازاً به معنی ثروت و دارایی است. 2- خوار : کوچک و بی ارزش 3- زار : ناتوان، رنجور ، ضعیف 4- سست : لرزان 5- فرهنگ : دانش ، تربیت ،مجموعه ای از آداب و سنن دینی و ملّی یک سر زمین 6- روان : روح 7- تندرست : سالم .

* ثروتِ بدون دانش اندوزی بی فایده و بی ارزش است / روح و روان با تربیت و دانش اندوزی سالم می ماند.

* قدر وقت ار نشناسد دل و کاری نکند / بس خجالت که از این حاصل ایّام بریم " حافظ "

1- قدر وقت : ارزش وقت 2- ار : به معنی اگر ، حرف پیوند وابسته ساز است. 3- خجالت : شرمندگی 4- ایّام : جمع مکسّر یوم به معنی روز ها

معنی و مفهوم : اگر انسان از لحظه های عمر خود به درستی بهره نبرد ، جزء شرمندگی و حسر ت حاصلی برایش نخواهد داشت. این بیت با ابیات زیر تناسب معنایی دارد :

هر وقت خوش که دست دهد مغتنم شمار / کس را وقوف نیست که انجام کار چیست ؟

" حافظ "

پنج روزی که در این مرحله فرصت داری / خوش بیاسای زمانی که زمان این همه نیست. " حافظ "

ب – بخش دانش های ادبی

* محمّد علی اسلامی ندوشن : در سال (304 1 ) در ندوشن یزد دیده به جهان گشود. وی با انتشار دو مجموعه شعر گناه و چشمه به عنوان شاعر شناخته شد. بعد از مدّتی از شعر کناره گرفت و به نویسندگی رو آورد. نثرش زیبا ، روان و جذّاب است. وی در عرصه ی نویسندگی و در فنّ ترجمه موفّق بود. آثار وی عبارت اند از : 1- در کشور شورا ها 2- کارنامه ی سفر چین 3- آزادی مجسّمه 4- صفیر سیمرغ ( = فریاد ). وی کتابی در موضوع حسب ِحال دارد به نام " روز ها "

* تضمین : هرگاه شاعر یا نویسنده ، مصراع یا چند بیت یا سخن شاعر یا نویسنده ی دیگر ی را در ضمن شعر یا نوشته ی خود بیاورد، به آن " تضمین " گویند. تضمین بر دو گونه است: 1- تضمین آشکار 2- تضمین پنهان

در تضمین آشکار، شاعر و نویسنده به نامِ شاعر یا نویسنده ای که از او مصرع یا بیت یا سخنی آورده، اشاره می کند ولی در تضمین پنهان به این دلیل که شعر یا نوشته بسیار مشهود ( = واضح ) است به نام شاعر یا نویسنده اشاره نمی شود.

پ – بخش نکات دستوری

فعل مضارع در معنای فعل ماضی : گاهی برای سخن کسی که در زمان گذشته زندگی می کند ، فعل را در زمان حال می آوریم و این به این معنا است که آن شعر یا سخن هم چنان زنده و اثر گذار است.

حضرت علی ( ع ) می فرماید : " فرصت ها چون ابر برما می گذرند، آن ها را در یابید" .

اضافه ی ترجیحی : هرگاه مضاف بر مضافٌ علیه برتری داشته باشد، به آن اضافه ی ترجیحی گویند.

مردانِ مرد پهلوانانِ پهلوان حاکمانِ حاکم

نکته : گاهی جای مضاف با مضاف علیه عوض می شود. حاکمِ حاکمان مردِ مردان پهلوانِ پهلوانان

صفت فاعلی مرکّب مرخّم : صفت های فاعلی که با فرمول ( بن مضارع + نده ) درست می شوند ، هرگاه واژه ای به اوّل آن آید پسوند ( نده ) از آخر حذف می گردد به این نوع صفت ، صفت فاعلی مرکّب مرخّم گویند.

دادن ( دهنده ) روزی ده کوشیدن ( کوشنده ) سخت کوش دیدن ( بیننده ) تیز بین

صفت مفعولی مرکّب مرخّم : هرگاه به اوّل صفت مفعولی واژه ای آورده شود، پسوند ( ه ) از آخر حذف می گر دد. به این نوع صفت ، صفت مفعولی مرکّب مرخّم گویند.

بافتن ( بافته ) زر بافت ؛ یعنی، با زر بافته شده ساختن ( ساخته ) نو ساخت ؛ یعنی، نو ساخته شده

آلودن ( آلوده ) خون آلود ؛ یعنی، آمیخته به خون

نمونه سوالات زبان و ادبیّات فارسی سال سوم / درس های 3 و 4

نمونه سوالات زبان و ادبیّات فارسی سال سوم / درس های 3 و 4

ا ز خدا جوییم توفیق ادب

الف – بخش مفاهیم و درک مطلب

۱- منظور شاعر از مصراع " در آسمان سینه ی من ابرِ بغض خفت " چیست ؟

۲- در عبارت " خرّمشهر شقایق خون رنگ است که داغ جنگ بر سینه دارد. "

الف – چرا شاعر خرّمشهر را به شقایق تشبیه کرده است ؟

ب - چه رابطه ای بین شقایق و داغ وجود دارد ؟

۳- در بیت " به دانش فزای و به یزدان گرای / که او باد جان تورا راهنمای "

دانش آموز ارجمندم ! واژه ی راهنما امروزه به معنای هدایت گر و نشان دهنده ی راه است.

در قدیم این واژه به چه معنا بوده است ؟

۴- دربیت " درسینه ام دو باره غمی جان گرفته است / " امشب دلم به یاد شهیدان گرفته است "

معنای دو گانه فعل " گرفته است " را بنویسید.

ب – بخش لغات و اصطلاحات

* لغات و اصطلاحات زیر را معنی کنید.

مقرّ : جزع : چشم روشن کردن: اَحزان :

پ – بخش دانش های ادبی

۱- سه ویژگی از ویژگی های شعری سلمان هراتی را بنویسید.

۲- آثار زیر از چا کسانی است ؟

روضه ی خلد: آز آسمان سبز : حقیقت : تنفّس صبح :

۳- در متن زیر آرایه های استعاره مصرّحه، تشبیه ، تناسب ، مجاز ، حسّامیزی ، تشبیه و کنایه را مشخّص نمایید.

الف - خرّمشهر مادری بود که فرزندان خویش را زیر بال و پر گرفته بود.

ب - از هر چه بوی عشق ، تهی بود خانه ام / اینک صفای لاله و ریحان گرفته است.

ج – درسینه ام دو باره غمی جان گرفته است.

ت – بخش دستور زبان فارسی

۱- با توجّه به ابیات : پرسش تشنگی را تو آبی ، جوابی / ریگ های بیابان تو را می شناسند

نصیحت گوش کن جانا، که از جان دوست تر دارند / جوانان سعادتمند پند پیر دانا را

۱- کلّ دو بیت چند جمله دارد ؟ ۲- پسوند ( ی ) در تشنگی چه نوع پسوندی است ؟

۳- سعادتمند و جوانان از نظر ساختار چه نوع واژه ایی هستند؟ ۴- واژه ی پند شناس است یا ناشناس ؟

۵- نوع دستوری کلمات ( پرسش و که ) را بنویسید. ( اسم ، صفت ، قید ، ضمیر و ... )

۶- از فعل ( می شناسند ) صفت لیاقت و صفت فاعلی مرکّب مرخّم بنا سازید.

۷- نقش دستوری واژه های مشخّص شده را بنویسید. ( نهاد، مفعول ، مسند ، متمّم و ... )

نکات کلیدی درس دوم سال سوم

نکات کلیدی درس دوم سال سوم

الف – بخش لغات ، اصطلاحات و نکات دستوری و ادبی

* چشمه های خروشان تو را می شناسند / موج های پریشان تو را می شناسند

۱- چشمه های خروشان : ترکیب وصفی ، خروشان : صفت فاعلی حالیّه است.۲- موج های پریشان : ترکیب وصفی ۳ - بین واژه های خروشان و موج تناسب وجود دارد. ۴- تو را می شناسند : ردیف است. می شناسند : مضارع اخباری است. ۵- منظور از چشمه های خروشان وموج های جوشان انسان آزاده ، پاک و صادق هستند.

* پرسش تشنگی را تو آبی ، جوابی / ریگ های بیابان تو را می شناسند

۱- پرسش : اسم مصدر از مصدر پرسیدن ۲- تشنگی : تشنه بودن ، واژه معنی مصدری می دهد، پسوند ( ی ) مصدری است. پرسش تشنگی : استعاره مکنیّه دارد. ۳- ریگ های بیابان : ترکیب اضافی است. منظور شاعر از ریگ های بیابان همان انسان های درد مند هستند. ۴- بین واژه های تشنگی و آب و بیابان و آب تناسب دیده می شود.

* نام تو رخصت رویش است و طراوت / زین سبب برگ و باران تو را می شناسند.

۱- رخصت : اجازه ، دستور ۲- رویش : از مصدر روییدن ، اسم مصدر است. ۳- طراوت : تازگی ، نشاط ، شادابی ۴- بین واژه های باران و رویش تناسب دیده می شود. باران نماد پاکی است. ۵- زین سبب : از این سبب

نکته طلایی : در این بیت آرایه ی حُسن تعلیل دیده می شود. در مصراع دوم آرایه ی تشخیص دیده می شود.

* هم تو گل های این باغ را می شناسی / هم تمام شهیدان تو را می شناسند

۱- ( هم )به معنی هم چنین قید تاکید است. ۲- این باغ : یک ترکیب وصفی است. ( این ) صفت اشاره است. ۳- می شناسی : مضارع اخباری ۴- تمام شهیدان : گروه نهادی ۵- تو : ضمیر شخصی جدا ، مفعول جمله است.

* اینک ای خوب ، فصل غریبی سر آمد / چون تمام غریبان تو را می شناسند

۱- اینک : قید زمان ۲- ای خوب : شبه جمله ، خوب، صفت جانشین اسم ، منظور امام رضا ( ع ) ۳- سرآمد : به پایان رسید ۴- چون : به معنی ( زیرا ) حرف پیوند است. ۵- بین واژه های غریب و می شناسند ، تناسب دیده می شود.

* کاش من هم عبور تورا دیده بودم / کوچه های خراسان تو را می شناسند

۱- کاش : قید افسوس و آرزو ۲- هم : به معنی هم چنین یا نیز : قید تاکید است. ۳- دیده بودم : ماضی بعید ۴- بین واژه های عبور و کوچه تناسب وجود دارد.

قیصر امین پور

---

* میلاد گل و بهار جان آمد / بر خیز که عیدِ می کِشان آمد

۱- میلاد گل : اشاره به حضرت مهدی ( عج ) میلاد گل و بهار جان : گروه نهادی ۲- عید می کِشان : عید عاشقان ، دلدادگان به امام زمان ( عج ) ۳- بر خیز : فعل امر از مصدر برخاستن

* خاموش مباش زیر این خِرقه /بر جان جهان ؛ دو باره جان آمد

۱- خرقه : لباس ، جامه ی عارفان و عاشقان ۲- جان جهان : جناس ناقص افزایشی ۳-مصراع اوّل یک طنز لطیف دارد ، شاعر ( امام خمینی ره ) معتقد است که باید از لباس ریا خود را بیرون آورد. در ادب عرفانی بعضی از واژه ها معنای عکس می دهد. به عنوان مثال : خرقه که یک لباس درویشی و عارفانه است ولی در عرفان لباس ریا کارانه است ۴- جان ، جان :.به نظرمی رسد در مصراع دوم بین دو واژه ی ( جان ) آرایه ی جناس تام دیده می شود. ۵- بیت دارای واج آرایی حرف ( ج ) است.

* گلزار عیش ، لاله باران شد / سلطان زمین و آسمان آمد.

۱- گلزار : نهاد ۲- عیش : خوشی در جمله نقش متمّی دارد. ۳- لاله باران : مسند ۴- لاله باران : بارانی از لاله ، تشبیه دارد. ۵- سلطان زمین و آسمان : گروه نهادی ۶- در مصراع دوم آرایه ی تضاد یا طباق دیده می شود.

* آماده ی امر و نهی و فرمان باش / هشدار، که مَنجی جهان آمد

۱- آماده ی امر و نهی و فرمان : گروه مسندی است ؛ زیرا جمله اسنادی است. ۲- هشدار : آگاه باش ، جمله ی یک جزئی بی فعل است. ۳- منجی : نجات بخش ۴- منجی جهان : منظور حضرت مهدی ( عج ) است.

امام خمینی (ره)

---

ب - بخش دانش های ادبی

* قیصر امین پور: از شاعران برجسته ی انقلاب اسلامی ، مجموعه ی شعر های او عبارتند از :به قول پرستو ، در کوچه ی آفتاب ، تنفّس صبح ، آینه های ناگهان

قیصر امین پور درسال 1386 در گذشت.

* غزل : به قالب شعری گفته می شود که دو مصراع اوّل بیت با مصراع های زوج شعر هم قافیه باشد.

--------------- + / --------------+

---------------- / --------------+

---------------- / ------------- +

----------------- / --------------+

----------------- / -------------+

نکته ی طلایی : غزل بیش تر به بیان احساس و عاطفه، فراق و جدایی و عشق و عرفان می پردازد.

نکته ی طلایی : غزل از نظر شکل ترسیمی با قصیده برابر است؛ یعنی طرز قرار گرفتن قافیه در غزل و قصیده مانند هم است ولی از دو جهت با هم فرق دارند. ۱- از نظر تعداد ابیات ۲- از نظر موضوع یا درون مایه

نکته ی طلایی : قصیده بیش تر به مدح و ستایش و توصیف طبیعت می پردازد.

نکته ی طلایی : غزل عاشقانه را سعدی و غزل عارفانه را مولانا جلال الدین به اوج رسانید. امّا با ظهور حافظ غزل محتوایی نو می یابد . او غزل های عارفانه را با هنرمندی با مضامین عاشقانه آمیخت.

نکته ی طلایی : از مشروطه به بعد غزل جنبه ی اجتماعی نیز به خود می گیرد و کسانی چون فرّخی یزدی به سرایش غزل اجتماعی می پردازند.

نکته ی طلایی : مولوی ، سعدی ، حافظ ، صائب تبریزی غزل سرایان برتر گذشته و رهی معیّری و شهریار از غزل سرایان مشهور معاصرند.

* حسن تعلیل : هر گاه شاعر برای موضوعی دلیل غیر منطقی ولی ادیبانه بیاورد، به این زیبایی سخن حسن تعلیل گویند. دربیت سوم شعر ( آب و آیینه ) شاعر دلیل رشد و طراوت گیاهان را از نام مقدّس حضرت علی(ع) می داند درصورتی که می دانیم دلیل واقعی این این رشد چیز دیگری است.

مثال : تا چشم بشر نبیندت روی / بنهفته به ابر چهردل بند

شاعر در این بیت معتقد است برای این که چشم انسان های حسود چهره دماوند را نبینند ، او خود را در پشت ابر پنهان نموده است. حال می دانیم پنهان شدن کوه دماوند در پشت ابر به خاطر بلندی کوه است نه چشم حسادت دیگران!

---

پ – بخش نکات دستوری

صفت ها یا پیشین هستند یا پسین. صفت های پیشین عبارتند از : ۱- صفت اشاره : این زندگی ۲- صفت شمارشی: هفتمین امام ، هفت دانش آموز ۳- صفت پرسشی : کدام شهر؟ ۴- صفت عالی : بهترین خاطره ۵- صفت مبهم : هرگلی ۶- صفت تعجّبی : چه باغ زیبایی دیدم !

صفت های پسین عبارتند از : ۱- صفت فاعلی : نلان ، دانا ، خریدار ، آموزگار ، آفریدگار ۲- صفت مفعولی : زده ، خورده شده ۳- صفت نسبی : گنجینه ، ابریشمی ،کودکانه ، سفالین ۴- صفت شمارشی : پنجم ، هفتم ۵- صفت لیاقت : خواندنی ، دیدنی

نکته ی طلایی : صفت تفضیلی ( صفت برتر ) نه جزءِ وابسته های پیشین است نه جزءِ وابسته های پسین است.

نکته ی طلایی : گاهی صفت تفضیلی در معنای صفت عالی است.

مثال : او از همه عاقل تر است. ( عاقل ترین فرد )

نمونه سولات امتحانی سال سوم درس های 1و2

نمونه سولات امتحانی سال سوم درس های 1و2

1- با توجّه به بیت " ملکا، ذکر تو گویم که تو پاکی و خدایی / نروم جز به همان ره که توام راه نمایی"

به پرسش های زیر پاسخ دهید.

1- کلّ بیت چند جمله دارد ؟ 2- از فعل (گویم ) یک اسم و یک صفت مشتق بنا سازید.

3- پسوند ( ی ) در پاکی چه نوع پسوندی است ؟ 4- واژه ی ( ره ) عام است یا خاص ؟

5- کدام یک از واژه های زیربه وجهی می تواند دردونقش دستوری دیده شود ؟

الف – ذکر ( ) ب - خدا ( ) ج – همان ره ( ) د – راه نما ( )

2- با توجّه به عبارت " خدایا، نه شناخت تو را توان، نه ثنای تو را زبان ، نه دریای جلال و کبریای تو را کران ، پس تو را مدح و ثنا چون توان ؟ " به پرسش های آن پاسخ دهید .

1- در متن مورد نظر یک مصدر مرخّم و یک تشبیه بلیغ اضافی معلوم سازید.

2- کدام زیبایی سخن در این عبارت مشهود ( آشکار ) است ؟

3- واژه ی ( چو ن ) از نظر نوع کلمه چه نوع واژه ای است ؟ 4- یک تشبیه در بیت مورد نظر معلوم سازید.

3- جملات زیر را به زبان ساده و روان معنی نمایید.

1- بساط حق بگستردند. 2- به کرامت تو نازانیم، به عزّ تو عزیزانیم.

4- معنی واژه های زیر را بنویسید.

آبشخور: حاجت: نصرت : اَحزان :

5- با توجّه به ابیات زیر به پرسش های آن پاسخ دهید.

پرسش تشنگی را تو آبی ، جوابی / ریگ های بیابان تو را می شناسند

نام تو رخصت رویش است و طراوت / زین سبب برگ و باران تو را می شنا سند

1- در کدام بیت حسن تعلیل دیده می شود ؟ 2 - منظور شاعر از ( ریگ های بیابان ) چیست ؟

3- در بیت دوم چند اسم دیده می شود؟ 4- نقش دستوری واژه های رویش ، برگ و باران و آب را بنویسید.

6- اوّلین کتاب نثر علمی در عصر سامانی چه نام دارد ؟

7- آثار زیر از چه کسانی است ؟

کشف الا سرار به قول پرستو کارنامه ی بلخ

8- استاد غزل های عاشقانه چه کسی است ؟ کدام شاعر اصطلاحات عرفانی را وارد غزل فارسی نمود ؟

نمونه سولات امتحانی سال سوم درس های 1و2

نمونه سولات امتحانی سال سوم درس های 1و2

1- با توجّه به بیت " ملکا، ذکر تو گویم که تو پاکی و خدایی / نروم جز به همان ره که توام راه نمایی"

به پرسش های زیر پاسخ دهید.

1- کلّ بیت چند جمله دارد ؟ 2- از فعل (گویم ) یک اسم و یک صفت مشتق بنا سازید.

3- پسوند ( ی ) در پاکی چه نوع پسوندی است ؟ 4- واژه ی ( ره ) عام است یا خاص ؟

5- کدام یک از واژه های زیربه وجهی می تواند دردونقش دستوری دیده شود ؟

الف – ذکر ( ) ب - خدا ( ) ج – همان ره ( ) د – راه نما ( )

2- با توجّه به عبارت " خدایا، نه شناخت تو را توان، نه ثنای تو را زبان ، نه دریای جلال و کبریای تو را کران ، پس تو را مدح و ثنا چون توان ؟ " به پرسش های آن پاسخ دهید .

1- در متن مورد نظر یک مصدر مرخّم و یک تشبیه بلیغ اضافی معلوم سازید.

2- کدام زیبایی سخن در این عبارت مشهود ( آشکار ) است ؟

3- واژه ی ( چو ن ) از نظر نوع کلمه چه نوع واژه ای است ؟ 4- یک تشبیه در بیت مورد نظر معلوم سازید.

3- جملات زیر را به زبان ساده و روان معنی نمایید.

1- بساط حق بگستردند. 2- به کرامت تو نازانیم، به عزّ تو عزیزانیم.

4- معنی واژه های زیر را بنویسید.

آبشخور: حاجت: نصرت : اَحزان :

5- با توجّه به ابیات زیر به پرسش های آن پاسخ دهید.

پرسش تشنگی را تو آبی ، جوابی / ریگ های بیابان تو را می شناسند

نام تو رخصت رویش است و طراوت / زین سبب برگ و باران تو را می شنا سند

1- در کدام بیت حسن تعلیل دیده می شود ؟ 2 - منظور شاعر از ( ریگ های بیابان ) چیست ؟

3- در بیت دوم چند اسم دیده می شود؟ 4- نقش دستوری واژه های رویش ، برگ و باران و آب را بنویسید.

6- اوّلین کتاب نثر علمی در عصر سامانی چه نام دارد ؟

7- آثار زیر از چه کسانی است ؟

کشف الا سرار به قول پرستو کارنامه ی بلخ

8- استاد غزل های عاشقانه چه کسی است ؟ کدام شاعر اصطلاحات عرفانی را وارد غزل فارسی نمود ؟

نکات کلیدی درس پنجم / سال سوم

 

 

نکات کلیدی درس پنجم / سال سوم

الف – بخش لغات ، اصطلاحات ، مفاهیم و نکات دستوری

دانایی ( صفحه ی 30 )

* بدان کوش تا زود دانا شوی / چو دانا شوی زود والا شوی

۱- بدان کوش : تلاش زیادی کن ۲- زود : قید زمان۳- دانا : صفت فاعلی ( بن مضارع + ا ) نقش دستوری آن مسند است. ۴- شوی : فعل اسنادی ۵- چو : وقتی که ، هنگامی که ، حرف پیوند است.۶- والا : ارجمند ، بلند مرتبه ، نقش دستوری آن مسند است.

** معنا و مفهوم : برای دانا شدن تلاش زیادی کن تا ارجمند و بلند مرتبه گردی .

* نه دانا تر آن کس که والاتر است / / که والاتر است آن که داناتر است.

۱- آن کس : نهاد 2- داناتر : مسند ، نه دانا تر آن کس : آن کس داناتر نیست. بیت دارای چهار جمله است.

آرایه ی تکرار دارد. واج آرایی دارد.

** معنا و مفهوم : هرکسی که ارجمند است و مقام بلندی دارد به معنای دانا بودن او نیست ولی هرکسی که دانا باشد، مقام و منزلت او بالا است.

* نبینی ز شاهان که بر تخت گاه / ز دانندگان باز جویند راه ؟

۱- نبینی : نمی بینی ۲- ز : مخفّف از است.۳- شاهان : متمّم ۴- تخت گاه : جایگاه مخصوص که پادشا هان بر آن می نشینند. منظور تخت پادشاهی است. پسوند ( گاه ) پسوند مکان است. ۵ -دانندگان : صفت جانشین اسم به معنی افرادِدانا و نقش دستوری آن متمّم است. ۶- باز جویند راه : راه و روش درست زندگی کردن را می آموزند.

** معنا و مفهوم : مگر نمی بینی پادشاهان ، راه و رسم درست زندگی کردن را از افراد دانا و خردمند می پرسند ؟

* اگر چه بمانند دیر و دراز / به دانا بُوَد شان ؛ همیشه نیاز

۱- اگر چه : حرف پیوند ۲- دیر و دراز : قید ۳- همیشه : قید زمان ۴- شان : ضمیر شخصی پیوسته ، سوم شخص جمع، مضاف علیه نیاز ؛ یعنی ، نیازشان همیشه به دانا است. ۵- دانا : صفت فاعلی و نقش مسندی دارد.

** معنا و مفهوم : پادشاهان در تمام دوره ی حکومت خود به تجربه افراد دانا نیاز مندبودند.

* نگهبان گنجی تو از دشمنان / وُدانش نگهبان تو جاودان

۱- نگهبان گنجی : نگهبان گنج هستی ، پسوند ( ی ) فعل اسنادی است. ۲- دشمنان : متمّم . بیت دارای آرایه ی تکرار و واج آرایی است. مصراع دوم سبک خراسانی داردو واژه ها شکل کهنکی و لهجه ای دارند.

** معنا و مفهوم :تو نگهبان گنج هستی امّا دانش، حافظ و نگهبان توست.

* به دانش شود مرد، پرهیزگار / چنین گفت آن بِخرد هوشیار

۱- دانش : اسم مصدر ، نقش آن متمّم است . ۲- مرد : نهاد ، منظور از مرد، مطلق همه ی انسان ها است.

آن بخرد هوشیار : گروه نهادی 3- پرهیز گار : صفت فاعلی ( بن مضارع + گار ) نقش دستوری آن مسند است.

** معنا و مفهوم : دانش اندوزی سبب پاکدامنی انسان می شود و چه زیبا دانایان گفته اند ! :

* که دانش ز تنگی پناه آورد / چو بیراه گردی به راه آورد.

۱- دانش : اسم مصدر درنقش نهادی است. ۲- تنگی : سختی ، روز های سخت ، تنگ داشتن سخت گرفتن

تنگ شدن نفس : کنایه دارد به معنی به سختی افتادن، بسیار مضطرب و پریشان شدن ۳- پناه آورد : پناه دهنده است. ۴- چو بیراه گردی : اگر دچار لغزش و گناه شوی یا مسیر درست را باز نشناسی. ۵- به راه آورد : کنایه از این راه درست را به تو نشان می دهد.

** معنا و مفهوم : دانش در دوران سختی پناه دهنده ی توست و راه درست و منطقی را به تو نشان می دهد.

******

* علم، بال است مرغ جانت را / بر سپهر او برد روانت را

۱- علم : نهاد ۲- بال : مسند ۳- مرغ جانت را : حرف ( را ) در دستور تاریخی به معنای ( برای ) است. برای مرغ جان تو . بنابراین مرغ : متمّم است جان : مضاف علیه و ضمیر ( ت ) در جانت مضاف علیه است.

نکته : در مصراع اوّل دو تشبیه وجود دارد. ابتدا شاعر روح انسان را به پرنده تشبیه کرده و سپس دانش را هم چون بالِ این پرنده می داند.

بین واژه های بال و مرغ تناسب وجود دارد. ۴- سپهر : آسمان ، متمّم قیدی در مفهوم مکان است. ۵- او ضمیر شخصی جدا ، مرجع ضمیر برای غیر عاقل آمده که همان علم است. ۶- روان : مفعول و ضمیر ( ت ) در روانت نقش مضاف علیه دارد.

** معنا و مفهوم : دانش برای روح تو هم چون بالی است که او را به بالاترین درجه ی معنویّت می رساند.

* دلِ بی علم ، چشم بی نورست / مرد نادان ز مردمی دور است.

۱- دل : نهاد ۲- بی : حرف اضافه به معنی بدون ۳- چشم : مسند ۴- بی نور : صفت برای چشم 5- مرد نادان : گروه نهادی ۶- ز مردمی : از انسانیّت ، از انسان بودن ۷- دور : مسند ۸- است : فعل اسنادی

نکته طلایی : بین واژه های دور و نور جناس ناقص اختلافی دیده می شود. بین واژه های چشم و نور تناسب دیده می شود. مصراع اوّل تشبیه مرکّب دارد. دل به چشم و بی علم با بی نور همانند شده است.ولی دراصل یک تشبیه است. ** معنا و مفهوم : دلی که از دانش به دور باشد، همچون چشمی است که نور ندارد، فرد نادان از انسانیّت به دور است.

* نیست آب حیات جز دانش / نیست باب نجات جز دانش

۱- نیست : به معنی وجود ندارد، فعل ناگذر است. ۲- آب حیات : زندگی جاودانه ۳- جز : حرف اضافه و دانش متمّم است. ۴- با ب نجات : راه نجات، راه رستگاری

** معنا و مفهوم : دانش مایه ی زندگی جاودانه و راه رستگاری و سعادتمندی است .

* دل شود گر به علم ، بیننده / راه جوید به آفریننده

۱- گر : حرف پیوند در مفهوم شرط ۲- بیننده : صفت فاعلی ( بن مضارع + نده ) در نقش مسند است. ۴- دل : نهاد۵- شود : در معنای بشود ، مضارع التزامی است، زیرا جمله مفهوم شرط دارد.۶- راه : مفعول ۷- جوید : می جوید ، مضارع اخباری ۸- آفرییننده : متمّم

** معنا و مفهوم : دل اگر به کمک علم بینا شود، راه رسیدن به خدا را می یابد.

* آن چه در علم بیش می یابد / دانش ذات خویش می باید.

۱- می باید : از مصدر بایستن و مصدر ناقص است. ۲- دانش ذات خویش : به معنی خویشتن شناسی است و یک ترکیب اضافی است.

نکته : این بیت با حدیث " مَن عَرَفَ نَفسَه فَقَد عَرَف ربَّه " تناسب معنایی دارد. هرکسی که خود را بشناسد،به درستی که خدایش را خواهد شناخت.

** معنا و مفهوم : آن چه که در آداب دانش اندوزی لازم است ، این است که اوّل باید خود را بشناسی.

ب- بخش دانش های ادبی

* بو شکور بلخی : شاعر خرد مند و آگاه قرن چهارم هجری قمری. کودکی این شاعر با ایّام سال -خوردگی رودکی سمرقندی و دوران کهولت ( پیری ) وی با جوانی فردوسی توسی مصادف بوده است.

از نظر فکر و زبان و جلوه های شعری هم، بو شکور حدّ واسط رودکی و فردوسی به شمار می رود. وی مثنوی سر -شار از اندرز و حکمتِ آفرین نامه را به نظم در آورد.

نکته طلایی : محور فکری شاعران عصر سامانی بر پایه ی خرد و دانش است. سادگی لفظ و آسانی معنی شیوه ی بیان شاعران این دوره است. موضوعات شعری ، گذشته از وصف طبیعت ، بیش تر ستایش ، پند و اندرز بوده است.

******

* اوحدی مراغه ای : شاعر عارف قرن هشتم که به سبب ولادت در مراغه، به مراغه ای و به سبب سکونت در اصفهان به اصفهانی مشهور است. اوحدی قسمت آخر عمر خود را در آذر با یجان به سر برده و در آن جا مثنوی " جام جم " را سروده است. وی دیوانی شامل قصاید،غز لیّات و رباعیّات دارد.

پ – بخش دستور زبان فارسی

بی : ( بی ) گاهی پیشوند صفت ساز است و اسم بعد از خود را تبدیل به صفت می کند. مانند : بی هنر ، بی ادب ، بی معرفت و ... انسانِ بی هنر فردِ بی عقل

بی : ( بی ) اگر به معنی (بدون )باشد، حرف اضافه است و کلمه ی بعد از خود را متمّم می کند.

مثال ۱ : او بی کتاب وارد کلاس شد. مثال ۲: او بی شال و کلاه به مدرسه می رود.

 

سال سوم بخوانند -نکات طلایی

 

قسمت اوّل

اسم چیست ؟ کلمه ای است که برای نامیدن کسی یا چیزی یا حیوانی دلالت کند. اسم نه زمان دارد و نه شخص

مثال : فرهاد ، اسب ، رایانه و ...

نکته ی طلایی1 : بعضی از اسم ها بر حالت های درونی دلالت دارند. مثال : محبّت ، مهر ، انسانیّت ، مردانگی و ...

نکته ی طلایی2 : بعضی از اسم ها بین اسم انسان و حیوان و عناصر طبیعت و هم چنین گل ها مشترک هستند.

مثال : شقایق ، نسترن ، نیلوفر ، آهو ، پروانه ، ژاله ، شبنم ، ستاره

نکته ی طلایی 3 : مصدر ها ، اسم مصدر ها و حاصل مصدر ها جزءِ اسم ها به شمار می روند.

مثال : رفتار ، ورزش ، دوخت و دوز ، خوبی ، خود خواهی و ...

توجّه : اسم از چند نظر مورد بررسی قرار می گیرد.

1- مفرد و جمع و اسم جمع 2- عام و خاص 3- معرفه و نکره 4- مفاهیم انتزاعی و مفاهیم عام 5- ساختار اسم ها

* اسم مفرد : اسم مفرد هیچ علامتی ندارد. مثال : کتاب ، پدر ، معلّم ، زندگی و ...

* جمع : بربیش از دو یا چند اسم دلالت می کند.

نکته ی طلایی 4 : نشانه های جمع بر دو قسمت تقسیم می شود :

الف – نشانه های جمع فارسی ( ها – ان ) مثال : کتاب ها ، مادران ، استادان

ب – نشانه های جمع عربی

ب /1 : جمع مذکّر سالم : ( ون ، ین ) انقلابیون ، مدرّسین )

ب /2 : جمع مونّث سالم : ( ات ) اکتشافات ، اختراعات )

ب /3 : جمع مکسّر : این جمع قانون مند نیست و سماعی است. مکاتیب ، حِرَف ، ادویه ، اطعمه ، امتعه و ..

نکته ی طلایی 5 : واژه های فارسی را نباید با نشانه جمع عربی جمع بست. واژه های گزارشات ، پیشنهادات ، سفارشات ، بازرسین ، داوطلبین و ... نادرست هستند.

نکته ی طلایی 6 : کلمات فارسی را نباید در قالب جمع مکسّرعربی برد. بنابر این واژه هایی مانند: بنادر ، میادین ، دراویش ، اساتید و ... نادرست هستند.

نکته ی طلایی 7 : جمع مکسّر عربی دوباره قابل جمع بستن نیست. واژه هایی مانند : اَسنادها ، علوم ها ، مدارکات ، وسایل ها ... نادرست هستند.

نکته ی طلایی 8 : واژه هایی مانند : شیر آلات ، ابزار آلات ، سبریجات ، ترشیجات و ... بر مفهوم مجموعه دلالت دارندودر مفهوم جمع نیستند.

* اسم جمع : اسمی است که خود نشانه ی جمع نداردولی در معنا جمع است. مانند : سپاه ، لشکر ، قوم ، گروه ، ملّت و ...

نکته ی طلایی 9 : اسم جمع را می توان دوباره جمع بست. ملّت ها ، مردمان ، قوم ها

نکته ی طلایی 10 : گاهی پسوند نشانه ی جمع ( ها ) بر مفهوم بیان نوع و تقریب است.

مثال : سعدی ها ، مولوی ها ، حافظ ها ، طرف های غروب ، دمدمه های صیح

نکته ی طلایی 11 : هر پسوند ( ان ) نشانه ی جمع نیست بنابراین پسوند ( ان ) انواعی دارد.

۱- ( ان ) زمان : صبحگاهان ، شامگاهان ، سحرگاهان

2 - ( ان ) مکان : دیلمان ، گیلان ، سپاهان

3- ( ان ) فاعلی : خندان ، نازان ، گریان ، شتابان

4- ( ان ) نسبت : بابکان ، اشکان ، کاویان

5- ( ان ) مصدری : حنا بندان ، یخ بندان ، شیرینی خوران 6 - ( ان ) شباهت : ماهان ، کوهان

نکته ی طلایی 12 : اگر واژه ای در آخر به واو ( و ) کشیده ختم شود ،به هنگام جمع بستن با نشانه ی جمع ( ان ) بین واژه و نشانه ی جمع ( ی ) میانجی می آ ید. دانشجو + ی + ان : دانشجویان هنر جو + ی + ان : هنر جویان

نکته ی طلایی 13 : هرگاه واژه ای در آخر به ( ه ) غیر ملفوظ ختم شود، به هنگام جمع بستن با نشانه ی جمع ( ان ) پسوند ( ه ) حذف می شود و تبدیل به پسوند ( گ ) می گردد. تشنه + ان : تشنگان خسته + ان : خستگان

نکته ی طلایی 14 : واژه هایی مانند : ابرو ، گیسو ، جادو ، زانو ، بانو و ... به هنگام جمع بستن با پسوند ( ان ) نیازی به ( ی ) میانجی ندارند بلکه فقط در تلفّظ یک( و ) افزایش می یابند.

* اسم عام : اسمی است که بر یک مفهوم کلّی دلالت دارد و می توان برای آن نمونه های مختلف آورد. واژه هایی مانند : کتاب ، میز ، درخت ، استان ، شهر ، کشور ، رود ، کوه ، دشت و ... عام هستند.

نکته ی طلایی 15 : اسم عام سه شرط را می پذیرد: 1- قابل جمع بستن است. کتاب ها 2- پسوند نکره ( ی ) می پذیرد: کتابی 3- قبل از اسم عام می تواند این ، آن ، همین و همان بیاید. این کتاب ، همین معلّم

* اسم خاص : اسمی است که منحصر به مفرد است و نمی توان برای آن نمونه های مختلف آورد.

مثال : رشت ، گیلان ، البرز ، سپید رود ، بندر انزلی ، رخش و ...

نکته ی طلایی 16 : اسم خاص قابل جمع بستن نیست و قبل از اسم خاص این و آن و همین و همان نمی آید.

حافظ ها این سپید رود

نکته ی طلایی 17 : اسم همه ی انسان ها ، اسم کوه ها ، اسم دریا ها ، اسم رود ها ، رودخانه ها ، اسم کتاب های مقدّس ، اسم شهر ها ، کشور ها ، اسم استان ها و ... اسم خاص هستند. فومن ، ایران ، دجله ، سهند ، تورات

نکته ی طلایی 18 : اسم بعضی از گل ها ، حیوانات و عناصر طبیعت بین اسم عام و خاص مشترک هستند ، بستگی به کاربرد آن ها در جمله دارد. اگر در نام واقعی خود باشند ، عام هستند در صورتی که نام انسان باشند خاص هستند. ستاره می درخشد. ( ستاره : عام ) ستاره دختر شایسته ای است. ( ستاره : خاص )

نکته ی طلایی 19 : اسامی حیواناتی که جنبه ی مذهبی ، تاریخی و اساطیری دارند ، خاص هستند.

مثال : رخش ، مرغ هما ، ذوالجناح ، دُلدُل ، ققنوس و ...

نکته ی طلایی 20 : تمامی اسم خاص ها شناس ( معرفه ) هستند. اسم شناس اسمی است که در نزد شنونده مشخّص و معلوم باشد. توجّه : این بحث ادامه دارد.

 

درس نگارش سال دوم و سوم

 

درس نگارش سال دوم و سوم

نگارش علمی ، نگارش ادبی

نگارش علمی : در نگارش علمی هر لفظی در معنای روشن و حقیقی خود است. نوشته هایی که نگارش علمی دارند ، صریح ( = واضح ) دقیق ، گویا و بی ابهام است. در نگارش علمی آرایه ها و زیبایی های ادبی دیده نمی شود.

نگارش ادبی : پیام نوشته به طور غیر مستقیم است ، واژه ها در معنای واقعی خود قرار ندارند. در این نوشته ها از آرایه های ادبی بهره برده می شود. در نوشته های ادبی نویسنده از آرایه ها ی ادبی برای توصیف و بیا ن عواطف و احساسات درونی بهره می گیرد.

مثال : خورشید می تابد. ( زبان علمی )

مثال :سیمرغ آسمان بال نور گستر خود را می پراکند. ( زبان ادبی )

نکته طلایی : در زبان علمی " سرو "نام درختی است، " لعل "جواهری قرمز رنگ است و "سنبل "نام گلی است؛ حال آن که در زبان ادبی " سرو" بر قا مت راست و کشیده ، " لعل " بر لب و "سنبل " بر موی تابدار دلالت دارد.

* تلمیح : شاعر یا نویسنده ، گاهی برای زیبا تر ساختن سخن و تاثیر گذاری بیش ترِ آن ، به اشاره و غیر مستقیم از آیات ، روایات ، احادیث ، داستان ها و رویداد های مهمّ تاریخی و ... استفاده می کند. به این زیبایی سخن تلمیح گویند.

* کلمات قصار ( ضرب المثل ) جملات کوتاه و پر معنی را کلمات قصار گویند. کلمات قصار ، فشرده و خلاصه ی افکار و اندیشه های بلند هستند. ضرب المثل ها ، کوتاه و بسیار تاثیر گذارندو به راحتی در ذهن ماندگار می شوند. مثال : گر صبر کنی ، ز غوره حلوا سازی. مثال : یک دست صدا ندارد. مثال : هرکه بامش بیش ، برفش بیش تر.

* تشبیه : ادّعای همانندی بین دو یا چند چیز را گویند که به علّت شباهت مشترکی دارند.

کتاب همچون غنچه ای پر از برگ است. فروغ صبح دانایی کتاب است.

* علایم نگارشی

علایم نگارشی چیست ؟ به مجموعه ی نشانه های نگارشی گفته می شود که ما را در درست خواندن و درست نویسی یاری می دهد.

1- نقطه 1- در پایان جملات خبری می آید. 2- پس از هر حرفی که به صورت نشانه ی اختصار به کار رفته باشد.

مثال: ادب سرمایه ی زندگی است. مثال : ابن سینا متو لّدد سال 428 ه.ش.

2- ویرگول 1- به جای مکث کوتاه 2- بین چند کلمه که اسناد واحدی دارد. 3- دو طرف واژه ی نقش دستوری بدل می آید. 4- بعد از منادا می آید. 5-میان عبارت ها یا جمله های غیر مستقل

مثال : اگر درس بخوانی ، موفّق می شوی. خدایا، کمکم کن. مثال : من شهر باران ، رشت ، را دوست دارم.

مثال : او درس خوان، باهوش ، مودّب و عاقل است. مثال : او با تلاش بسیار، راه پیروزی را پیدا کرد.

3- دو نقطه 1- قبل از نقل قول می آید. 2- هنگام بر شمردن اجزای یک جیز می آید. 3- برای معنای یک واژه

مثال : صاحب نظران آموزشی می گویند : شرط درست نوشتن ، درست فهمیدن است.

مثال نغز : نیکو مثال : آثار سعدی عبارت اند : گلستان ، بوستان و کلّیات.

4- گیومه1- سخنی که به طور مستقیم از جایی یا کسی گرفته می شود. 2- برای نشان دادن اسامی، عناوین و اصطلاحات علمی مثال : حضرت علی ( ع ) فرمودند : " بزرگ ترین سرمایه ، فرزند صالح است. "
مثال : " مونولوگ " یک گفتار درونی است.

5- نقطه ویرگول 1- برای جدا کردن جمله هایی که از جهت ساختمان و مفهوم مستقل به نظر می رسند ولی دریک عبارت طولانی، با یک دیگر وابستگی معنایی دارند. 2- قبل از واژه های مثلاً ، فرضاّ ، یعنی

مثال : دانش آموز باید درس بخواند؛ منظّم باشد و به سخنان معلّم گوش فرا دهد.

مثال : هنگام نگارش باید خوب دید؛ یعنی دقّت داشت و هوشیار بود.

6- خطّ فاصله

1- در مکالمه ی بین اشخاص داستان ها یا نمایش نامه ها یا ذکر مکالمات تلفنی، در ابتدای جمله و از سر سطر به جای نام گوینده می آید.

2- به معنی " تا " است.

3- دو طرف جمله ی معترضه می آید.

4- هرگاه کلمه ای در آخر سطر نگنجد، با قرار دادن یک خطّ فاصله بقیّه ی آن را در سطر بعد می نویسم.

مثال : قطار رشت – تهران حرکت کرد. مثال : سعدی – که خدایش بیامرزد - در قرن هفتم می زیست.

7- سه نقطه 1- برای نشان دادن جملات و کلمات محذوف

مثال : عشق ؛ یعنی زندگی ، محبّت ، کار و ... .

8- علا مت سوال 1- در پایان جملات پرسشی می آید. مثال : آیا تا کنون معنی تلاش را فهمیده اید؟

2- برای نشان دادن مفهوم تردید و استهزا ( = مسخره کردن ) می آید.

مثال : او نابغه ( ؟ ) است.

9- علامت تعجّب 1- در پایان جملات عاطفی می آید. عجب زمستانی بود! عجب هوایی !

2- بعد از اصوات می آید. مثال : هان ! آهای ! دریغا!

* نکات نگارشی

1- واژه های فارسی را با نشانه های جمع عربی جمع نمی بندد. واژه ها ی گزارشات ، پیشنهادات ، سفارشات ،

نگارشات ، بازرسین ، نگارشات و ... نادرست هستند.

2- جمع مکسّر عربی دو باره قا بل جمع بستن نیست. مدارک ها ، وسایل ها ، اجناس ها و ...

3- واژه هایی چون شاعره ، مدیره ، محترمه و این جانبه برای زن نا مناسب است.

خانم پروین اعتصامی شاعره ی برجسته ی ایران است. نادرست

4- واژه های فارسی تنوین پذیر نیستند. واژه هایی مانند : گاهاً ، دوماً ، سوماً ، خواهشاً ، ناچاراً ، زباناً و ... نادرست هستند. او گاهاً فوتبال بازی می کند. نادرست به جای واژه ی " گاهاً "بهتر است از واژه ی "گاهی " استفاده شود

5- ( یّت ) در آخر واژه های فارسی نمی آید. واژه هایی مانند : رهبریّت ، خوبیّت ، خودیّت ، بدیّت و ... نادرست هستند. 6- هیچ دو کلمه ی پرسشی برای یک جمله ی پرسشی نمی آید.

آیا چگونه درس می خوانی ؟ آیا کجا برای اقامت مناسب تر است ؟ آیا چه اتّفاقی برایت افتاده است ؟

سوالات تشریحی فارسی های سه پایه

 

سؤالات فصل دوم فارسی سوم

1- لغات زیر را معنی کنید

دست یازیدن – شرارت آمیز- انحطاط- مقهور- انضباط – اقلیم- غنی – طرز- قریحه – آبشخور- بخرَد – سپهر- آب حیات- طلب طعمه- صیاد – التفات- مقرون- مشقت- ملاطفت- خلل- ضمان – عقده- فراست- ملول- وهله

2- معنی و مفهوم هر عبارت را بنویسید .

الف- مقرون به ابواب بلا و مشقت ب- عاقل در مهمات توقف جایز نشمرد پ- مگر نیت بدل کردی؟

ت- گربه او را گرم بپرسید ث- در بلاها و انواع آفت باز است ج- هیچ کس دستگیرتر از سالار خرد نیست

چ- آینده به هر سواری رکاب نمی دهد ح- گهر ، بی هنر زار و خوار است و سست خ- علم ، بال است مرغ جانت را

د- مرد نادان ز مردمی دور است

3- مفرد هر لغت را بنویسید . منابع ، ذخایر ، عناصر ، ایام ، انواع ، ابواب

4- قسمت های مشخص شده را معنی کنید

الف- راسویی از جهت او کمین کرده بود ب- صیاد از دور پدیدار آمد پ- یکی که عمده ببود ، بگذاشت و آن شب ببودند ت- به آهستگی بندها بریدن گرفت ث- و نیز راسو را براثر من و بوم می توان دید ج- تاریخ و فرهنگ ادبی این سرزمین سرشار از آموزه های اخلاقی ، دینی و حِکَمی و آیین زندگی است

5- شکل دیگر این واژه ها را بنویسید . مهمان آسیا آشیان جاودان هوشیار

1- آرایه ی هر بیت یا مصراع را مشخص کنید .

الف- آن چه در علم بیش می باید دانش ذات خویش می باید

ب- نیست آب حیات جز دانش پ- بدان کوش تا زود والا شوی چو دانا شوی زود والا شوی

7- آرایه تضمین را همراه با مثال توضیح دهید

8- جاهای خالی را کامل کنید .

الف- اوحدی مراغه ای از شاعران نیمه ی اول قرن................. است ب- بزرگ ترین غفلت که بهای گرانی باید برایش پرداخت ، غفلت از .............. است پ- ذهن جوان با ................. که عمده ترین وسیله ی آموزش است پرورش می یابد

ت- وقتی برای سخن کسی که در زمان گذشته به سر می برد زمان مضارع به کار می بریم به معنای این است که آن ................................ ث- دل شود گر به................ بیننده راه جوید به ....................

9- مهم ترین مثنوی های فارسی را نام ببرید.

10- داستان حیوانات یا فابل را توضیح دهید و مشهور ترین فابل های ادبیات فارسی را نام ببرید

11- خلاصه و نتیجه ی داستان « ثمر علم » را در چند سطر بنویسید .

12- معنی واژه های « انحطاط ، مقهور ، اقتدار ، بدیهی » به ترتیب در کدام گزینه آمده است ؟

1- فروافتادن ، شکست خورده ، توانمندی ، روشن 2- پست شدن ، ناتوانی ، قدرت داشتن ، آشکار

3- فروافتادن ، مغلوب ، بزرگ نمایی ، واضح 4- پست شدن ، شکست خورده ، قدرت داشتن ، آسان

13- فردوسی در بیت زیر ، چه پیامی را بیان نکرده است ؟

میازار موری که دانه کش است که جان دارد و جان شیرین خوش است

1- امید به زندگی 2- رأفت و مهربانی 3- پرهیز از زورگویی 4- نوع دوستی

14- مصراع « چو دخلت نیست ، خرج آهسته تر کن » بر چه مفهومی تأکید دارد ؟

1- مصرف گرایی 2- اعتدال 3- هوشیاری 4- تلاش

15- مفهوم کنایی « آینده به هر سواری رکاب نمی دهد » یعنی :

1- توجه کردن 2- بی رحم بودن 3- کمک نکردن 4- تسلیم نشدن

16- شعر« دانایی » در چه قالبی سروده شده است ؟ 1- غزل 2- مثنوی 3- قصیده 4- قطعه

آینده به هر سواری رکاب نمی دهد یعنی : آینده به هر کسی اجازه ی بهره برداری و استفاده نمی دهد . آینده همچون اسب چموشی است که هر کس نمی تواند سوار آن شود . فقط ماهران می توانند از آن استفاده کنند .

سؤالات فصل 3 ، فارسی سوم

1- لغات زیر را معنی کنید . تنبیه – اقرار – مستمع- الوان- عنب- حقّه – مسخّر – لیل و نهار – اِنعام – میغ – قوس قزح – قندیل- مختصر- جمال- سریر – مدهوش- برّ و بحر- صُنع .

2- عبارات و ابیات زیر را معنی کنید .

الف- زمین چون دیبای هفت رنگ گردد ب- مورچه از جمال صورت قصر و بسیاری غلامان و سریر مُلک وی ، هیچ خبر ندارد پ- هر یکی را آن چه به کار باید ، داد ت- کاهل وار برخاستند و نهفتی جستند و بیارامیدند

ث- مردمان را چندان زیان کرد که در حساب هیچ شمارگیر نیاید ج- عقل حیران شود از خوشه ی زرین عنب/

فهم ، عاجز شود از حقه ی یاقوت انار چ- آفرینش همه تنبیه خداوند دل است / دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار

3- هدف از شعر تعلیمی ، رسیدن به ......................................... است

4- آرایه یا آرایه های هر بیت را بنویسید .

الف- تا کی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش/ حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار

ب- عقل حیران شود از خوشه ی زرین عنب/ فهم ، عاجز شود از حقه ی یاقوت انار

ج- کوه و دریا و درختان همه در تسبیح اند/ نه همه مستمعی فهم کند این اسرار

5- مفرد این کلمات را بنویسید . مواعظ – الوان- اسرار- جواهر- معادن- عجایب- ستارگان

6- سه ویژگی برای نثر های کهن فارسی بنویسید

7- دامنه ی شبکه ی معنایی گسترده تر است یا مراعات نظیر ؟ نمونه ای از آن را در ص46 پیدا کنید و بنویسید.

8- نویسنده ی هر کتاب را بنویسید . کیمیای سعادت هشت کتاب تاریخ بیهقی

9- قسمت های مشخص شده را معنی کنید .الف- که تواند که دهد میوه ی الوان از چوب؟ ب- این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود پ- همه عجایب صنع حق تعالی است ت- مورچه از سریر مُلک وی ، هیچ خبر ندارد ث- مهربانی هست ، سیب هست ، ایمان هست ج- تا شقایق هست ، زندگی باید کرد چ- در حساب هیچ شمارگیر نیاید ح- بارانکی خُرد خرد می بارید ، چنان که زمین ترگونه می کرد خ- آفرینش همه تنبیه خداوند دل است/ دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار د- خبرت هست که مرغان سحر می گویند/ آخر ای خفته سر از خواب جهالت بردار

10- در بیت « تا کی آخر چو بنفشه ، سر غفلت در پیش / حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار » بنفشه نماد.................... و نرگس نماد.................................. است

11- با توجه به بیت « سعدیا ، راست روان ، گوی سعادت بردند . راستی کن که به منزل نرسد کج رفتار » راست روان یعنی ............................. و کج رفتار یعنی............................ و گوی بُردن یعنی ...........................

12- هر یک ازاین تشبیهات را توضیح دهید . خواب جهالت حقه ی یاقوت انار

13- منظور از « سقفی بی ستون » دراین عبارت چیست ؟ فرش وی زمین است ولکن سقفی بی ستون و این عجیب تر است .

1- ستاره 2- آسمان 3- ماه 4- خورشید

14- مفهوم مصراع های « من چه سبزم امروز ! / و چه تنم هشیار است » به ترتیب در کدام گزینه آمده است ؟

1- بخشندگی – هوشیاری 2- شادابی – آگاهی 3- شادابی – زیرکی 4- سرسبزی – هوشیاری

15- مفهوم و نمادین واژه های مشخص شده ی شعر زیر ، به ترتیب ، در کدام گزینه آمده است ؟

مهربانی هست ، سیب هست ، ایمان هست / آری ! تا شقایق هست زندگی باید کرد

1- زندگی – عشق 2- دوستی – زندگی 3- امید – ایمان 4- صلح - مهربانی

16- « هر چه در وجود است » یعنی ..... 1- هر چه در وجود تو دیده می شود 2- همه ی موجودات 3- هر چه در زمین وجود دارد 4- همه ی موارد

17- « نهفتی جستند» یعنی ....1- گنجی یافتند 2- پنهان شدند 3- آن چه مخفی بود پیدا کردند 4- پناهگاهی پیدا کردند

18- پس اندر این آیات تفکر کن ، یعنی .... 1- در آیات قرآن خوب تأمل کن 2- قرآن را سرسری مخوان 3- در نشانه های خدا دقت کن 4- همه ی موارد

19- کدام یک از این گزینه ها ، جمع مکسر نیست ؟ 1- جوانب 2- حشرات 3- عجایب 4- اوقات

20- بیت « که تواند که دهد میوه ی .. ، یاد آور کدام صفت خداوند است ؟ 1- قادر بودن 2- ستار بودن 3- رزاق بودن 4- عالِم بودن

20- کدام یک از این واژه ها ، جمع مکسر نیست ؟ 1- مواعظ 2- الوان 3- اسرار 4- اِنعام

سؤالات فصل 3 ، فارسی اول

1- این لغات را معنی کنید. غوغا- ابد – زائر- زنجره – هیجان – اعجاز- مذاب- وداع – معصوم- طفولیت – متعبد – مُصحف- در پوستین خلق افتادن

2- آرزوی هر یک از این موجودات چه بود ؟ شبنم- دانه – غنچه – جوجه گنجشک – جوجه کبوتر

3- برای هر یک از شاعران و نویسندگان مقابل یک کتاب بنویسید . قیصر امین پور/ سعدی/ فردوسی/ دکتر شریعتی

4- کلمات هم آوا را همراه با مثال توضیح دهید .

5- آرایه ی « تشخیص » را با مثال بنویسید .

6- چند کلمه بنویسید که دو تلفظی باشند

7- تشبیه چیست ؟ مثالی بزنید .

8- حکایت « اندرز پدر » از سعدی را در ص 69 بخوانید و به سؤالات زیر پاسخ دهید .

الف- معنی لغات این حکایت را بنویسید : طفولیت – متعبد – طایفه – دوگانه – گزاردن - در پوستین خلق افتادن

ب- خلاصه ی آن را در دو سطر بنویسید پ- یک تشبیه را پیدا کنید ت- این حکایت از چه کتابی انتخاب شده است ؟ ث- پدر سعدی چه صفت زشتی را نهی می کند ؟

9- با توجه به کلمه های هم آوای داخل کمانک جای خالی را پر کنید .

الف- سعدی در نظم و .......... آثار با ارزشی دارد (نثر – نصر – نسر ) ب- با ورود مدیر همه به پا .......( خواستند – خاستند ) پ- اگر ............ بیابان به پای کسی رود ............ نمی شود ( خار – خوار ) ت- در ماه ............. از مدینه به مکه ................ نمود ( سفر – صفر ) ث- خداوند ............. در عید .............. علی ( ع ) را به امامت برگزید ( غدیر – قدیر )

10-- در هر عبارت آرایه ی جان بخشی ( تشخیص ) را معلوم کنید .

الف- دست در دامن مولا زد در ب- شب ز اسرار علی آگاه است پ- زندگی بر تو می زند لبخند ت- بر درختی ، شکوفه ای خندید

11- معنا و مفهوم هر یک از قسمت های مشخص شده را بنویسید.

الف- تا معلم ز گرد راه رسید ب- جوجه گنجشک گفت : می خواهم فارغ از سنگ بچه ها باشم

پ- کاش روزی به کام خود برسید ت- با خودش زیر لب چنین گفت آرزوهایتان چه رنگین است .

ث- غنچه هم گفت : گر چه دلتنگم

12- کلمات دو تلفظی را معلوم کنید . جاذبه – گمان- کارمند – روزگار- درون – روزمزد- گواه – عناصر

13- با توجه به شعر « رستگاری » از فردوسی در ص 66 ، به سؤالات زیر پاسخ دهید .

الف- قالب شعر چیست ؟ ب- « سر اندر نیاری به دام بلا » یعنی چه ؟ پ- منظور از « آب » در مصراع « دل از تیرگی ها بدین آب شوی » چیست ؟ ت- « چشم داشتن » یعنی چه ؟ ث- شاعر راه رستگاری در دو جهان را در چه امری خلاصه می کند ؟ ج- با توجه به بیت آخر منظور از « حیدر » کیست ؟ چ- منظور از نبی و « وصی » کیست ؟

14- در شعر زنگ آفرینش « غنچه » مظهر و نماد چیست ؟ 1- خوشحالی 2- هستی و دنیا 3- دلتنگی 4- وابستگی

15- نسبت « صَفَر و سَفَر » مثل ............. است 1- پیراهن به پیرهن 2- خان به خوان 3- هوشیار به هشیار 4- جاویدان به جاودان 16- نویسنده در درس « چشمه ی معرفت » « آب » را به چه چیزی تشبیه کرده است ؟ 1- مادر 2- نسیم 3- روح مذاب 4- نوازش لطیف

17- منظور از « مُصحف عزیز » کدام گزینه است ؟ 1- قرآن کریم 2- هم نشین دوست داشتنی 3- اهل عبادت 4- نماز صبح 18- این بیت به کدام صفت ناپسند آدمیان اشاره دارد ؟ « جوجه گنجشک گفت : می خواهم / فارغ از سنگ بچه ها باشم

19- در کدام گزینه از زیبایی « تشبیه » بهره جسته است ؟ 1- باز موضوع تازه ای داریم 2- مثل لبخند باز خواهم شد 3- بچه ها آرزوی من این است 4- در دل آسمان رها باشم

20- در گروه کلمات زیر املای چند کلمه نادرست است ؟ شکل درست آنها را بنویسید .

متعبد و شب خیز – ضمضمه ی زنبوران – در نظر هوشیار – احترام و وداع – ضمیر خاک – مسحف عزیز- دشت و صحرا- عزمت و بزرگی – رفیق و خیشاوند – زرّت و گل بوته – ایام طفولیت – کودکان پر نشاط – مزرعه و کوچه باغ – روح مزاب – ذلال و نیرومند – طبیعت روستا – ائجاز طبیعت- جازبه ی خالق – فهم و دانایی – تلفظ های مختلف- غرقه ی شکوه – حیجان و انگیزه – خسته گی ناپذیری – رگ های خشکیده – نوازش لطیف – تأثیر گزاری – قرور و مهربانی – پاکی و سفا – سبزه های معثوم – نماز گذاردن – زاعر حرم

سؤالات فارسی دوم ، فصل 3

1- این لغات را معنی کنید . تأمّل – معصومانه- تجدید حیات – فراغت- زرین – عریان – اهتزاز- بدیع- عابر- منحصر- خاربن- عمق- سینه ی کویر – عطش – نامرئی – شگرف – رقم – صفحه ی هستی- مَلِک العرش- انباز – منزّه – مبّرا - معمور- نگارنده- نژند – نغز – تماثیل – هجر – فراق- فُرقَت – موعود

2- معنی و مفهوم کلمات مشخص شده را بنویسید . الف- عقل ها حیران شود کز خاک تاریک نژند ب- زمستان هم بیش از آن چه که باید ، نمی پاید پ- بهار فصل تجدید حیات و رویش و جوانه زدن است ت- آسمان بر سر بام و دشت پولک های نقره ای می ریزد

3- معادل فارسی این واژه ها را بنویسید . اس ام اس سایت فاکس ایمیل کلینیک کوپن کامپیوتر

4- ابیات زیر را معنی کنید .الف- دارای دو گیتی ملک العرش خدایی / کاو را نه نیاز است و نه انباز و نه همتا

ب- عقل ها حیران شود کز خاک تاریک نژند / چون برآید این همه گل های نغز کامکار

5- قصیده چه نوع شعری است ؟ توضیح دهید . شکل هندسی آن را رسم کنید . قافیه های نگارنده ی زیبا را معلوم کنید

6- تلمیح هر مصراع را بنویسید . الف- کاو را نه نیاز است و نه انباز و نه همتا ب- نی نی نکند زشت ، نگارنده ی زیبا ج- برق از شوق که می خندد بدین سان قاه قاه

7- رنگ های گرم را نام ببرید 8- دو جمله از درس پیدا کنید که دارای تشخیص باشند

9- صفت نسبی چیست ؟ چگونه ساخته می شود ؟ در عبارت های زیر آن را معلوم کنید

الف- آسمان بر سر بام و دشت پولک های نقره ای می ریزد ب- رفتار بچگانه ی هم کلاسی ها ،معلم را به خشونت و تنبیه واداشت

10- فصل های سال را به ترتیب نام ببرید ؛ سپس با مراحل عمر انسان مقایسه کنید .

11- نویسنده ی متن « معرفت کردگار » هر یک از توصیفات زیر را برای کدام یک از فصول سال می داند ؟

زیباترین و عروس فصل ها فصل غم و اندوه فصل جوانی و شادابی فصل پختگی و کمال طبیعت

12- در این جمله ، منظور از « نخ سفید » چیست ؟ « دستی نامرئی با نخ سفید آسمان تیره را به زمین می دوزد

13- کدام یک از گروه کلمات زیر از نظر املایی نادرست است ؟ شکل درست آن ها را بنویسید .

پولک های نقره ای – ودا می کند – منضره ی کوهستان – عدّه ای از مردم – رنگ آمیزی بدیع – انوار تلایی – مناطغ گرمسیری – دست خاهش- طلب باران – نقاش چیره دست طبیعت- چشم مشتاقان – ارضه می کند – خاب زمستانی- تجدید حیاط طبیعت- پاکی معسومانه ی زمستان – تعمّل در زیبایی ها – حفض می کند –فصل پخته گی – قم و اندوح- منحثر به سبزه- خاربونی در سینه ی کویر- فراغت از درس- اریان شدن – اهتزاذ برگ ها – پای آبران

14- روش تشخیص کلمات عربی از فارسی چیست ؟ کلمات عربی درس « نگارنده ی زیبا » و « صورتگر ماهر » را پیدا کنید و بنویسید 15- مفرد تماثیل چیست ؟ 1- تمثیل 2- تمثال 3- مثل 4- مثال

16-با توجه به بخش « اعلام » کامل کنید . الف – فیض کاشانی از فقیهان دوره ی ............. است وی شاگرد ............ بود برخی از آثار او عبارتند از : تفسیر صافی ، ................ ، .............. و ........... // ب- قاآنی شیرازی از شاعران دوره ی ......... است و کتاب ............ را به شیوه ی ..................... سعدی نوشت .// پ- وصال شیرازی : از شاعران دوره ی ........... است . مثنوی .............. از آثار اوست . // ت- رساله ی قشیریه : نوشته ی ................ از عارفان قرن ............. است اصل این کتاب به زبان ............ است موضوع این کتاب معرفی برخی از بزرگان............. است .

17- بیت « عقل ها حیران شود کز خاک تاریک نژند / چون بر آید این همه گل های نغز کامکار » بر چه مفهومی تأکید دارد ؟ 1- زیبایی طبیعت 2- درک نکردن قدرت خدا 3- بی ارزشی خاک تیره 4- تعجب از زیبایی گل ها

18- در مصراع « چون نپرسی کاین تماثیل از کجا آمد پدید ؟ منظور از « تماثیل » چیست ؟ 1- نقاشی ها 2- آدم ها 3- زیبایی های طبیعت 4- قدرت خداوند

19- در کدام گزینه ، غلط املایی وجود ندارد ؟ 1- چون برآید این همه گل های نقض ِ کامکار 2- ابر از هجر که می گرید بدین سان زار زار 3- هم کارگهی هم چو زمین ساخته مأمور 4- کاو را نه نیاز است و نه انباض و نه همتا

20- با توجه به معنی ، املای کدام گزینه نادرست است ؟ 1- تجدی حیاط : زندگی دوباره 2- عرضه کردن : نشان دادن 3- سخاوتمند : بخشنده 4- فراغت : آسایش 21- معنی مشخص شده ی کدام گزینه ، نادرست است ؟ 1- بینی چه رقم های شگرف است و دل آرا : نقش ، زیبا 2- دارای دو گیتی ، ملک العرش خدایی : جهان ، صاحب تخت پادشاهی 3- کاو را نه نیاز است و نه انباز و نه همتا : شریک ، نظیر 4- هم بارگهی هم چو فلک داشته برپا : خیمه ، بلند

22- کدام یک از این واژه ها « صفت نسبی » محسوب نمی شود ؟ 1- نیلی 2- زرین 3- آتشین 4- شاداب

23- قالب شعری « نگارنده ی زیبا » در کدام گزینه آمده است ؟ 1- مثنوی 2- قصیده 3- قطعه 4- غزل

سوالات فصل 4 فارسی سال اول ودوم وسوم

 

سؤالات فصل 4 ، فارسی سوم

1- این لغات را معنی کنید . متاع- عار – بصیرت- زنگار – مصاحبت – مصائب – خصلت – معصیت – مُصر – طریقت – کهف- جامه- خصال- ملازم – ابله – عشوه ده – مَهِل – زَفت – زُفت – نحیف

2- ابیات زیر را معنی کنید .

الف- چو بفروختی از که خواهی خرید ؟ متاع جوانی به بازار نیست

ب- به چشم بصیرت به خود درنگر تو را تا در آینه ، زنگار نیست

ج- دیدار یار غایب دانی چه ذوق دارد ؟ ابری که در بیابان بر تشنه ای ببارد

د- هی بیا با من ، بران این خرس را خرس را مگزین ، مَهل هم جنس را

3- کلمات و ترکیبات مشخص شده را معنی کنید .

الف- متاع جوانی به بازار نیست ب- تو را تا در آینه ؛ زنگار نیست

ج- سگ اصحاب کهف روزی چند ج- پی نیکان گرفت و مردم شد

ه- گفت : مهر ابلهان عشوه ده است و- خرس را مگزین مهل همجنس را

ز- سنگ روی خفته را خشخاش کرد ح- چو در هست ، حاجت به دیوار نیست

4- آرایه یا آرایه های هر عبارت را معلوم کنید

الف- مهر ابله مهر خرس آمد یقین کین او مهر است و مهر اوست کین

ب- چون سگ اصحاب کهف آن خرس زار شد ملازم ، در پی آن بردبار

ج- مپیچ از راه راست بر راه کج

د- سگ اصحاب کهف روزی چند پی نیکان گرفت و مردم شد

5- ویژگی های مشترک آینه و دوست را بنویسید

6- تفاوت جمله ی ساده و غیر ساده چیست ؟ ( ص 59 )

7- نقد چیست ؟ توضیح دهید .( ص59 )

8- اگر یک اثر ادبی را بررسی ، نقد و تحلیل کنیم ، به این عمل ......................... می گویند

9- سه ویژگی دوست از نظر غزالی را بنویسید .( صفحات 65 و 66)

10- سخن امام جواد علیه السلام و پیامبر اکرم ( ص ) در مورد هم نشین چیست ؟ ( ص65 و 66)

11- سعدی در مورد تأثیر هم نشینی در ص 66 قطعه ای سروده است . این دو بیت را توضیح دهید

12- انواع فعل ماضی را مشخص کنید .

دیدم – رفته باشم – رفته بود – دیده است – می خواندم- رفته ای – بوده ام – گفته باشد – شنید – خوانده بودیم

13- به پیوستگی و یک پارچگی در متن........................ می گویند

14- یک متن جذاب باید دارای سه ویژگی باشد . این سه ویژگی را بنویسید

15- مفرد و جمع واژه های زیر را بنویسید

اصحاب- لحظات- مصائب- تصویر – خصال- عاقل- تجربه- فایده – خُلق

16- خلاصه و پیام روان خوانی ( دوستی ابلهان ) را در چند سطر بنویسید

17- فعل عبارت « سعدی در گلستان آورده است » ماضی .................... است

18- ماضی بعید از .................... + ه + ..................... + شناسه ها ساخته می شود .

سؤالات فصل 4 ، فارسی اول

1- لغات زیر را معنی کنید

تحلیل - به رغم – انحراف- هیئت- - بحمدالله – استحکام – مقتدر – تبسّم – حسرت – کیمیا – مطبوعات – تأمّل – صلاح

2- فعل « گفتم » را صرف کنید و بن و شناسه های آن را معلوم کنید

3- بن ماضی و مضارع مصدر های زیر را بنویسید

دیدن – شنیدن- گفتن- آمدن- آراستن – خواندن – ماندن – کاشتن – پختن – ساختن – دویدن – رنجیدن

4- چند ویژگی دوره ی نوجوانی را بنویسید ( ص 80 )

5- مراعات نظیر را با مثال توضیح دهید ( ص 84 )

6- بن مضارع و ماضی را در کلمات زیر مشخص کنید

بکوشد- رفتار – شنیداری – خواستار- خواهش – گفت و گو – دانشمند – رسید – ساختمان – آینده - رستگار

1- خلاصه و پیامِ داستان « کژال » را در چند سطر بنویسید

2- دوره ی انتقال از کودکی به بزرگسالی چه نام دارد ؟

3- منظور از « پاره ی تن » در عبارت « گرگ پاره ی تنش را می برد » چیست ؟

10- شناسه ی فعل در اول شخص جمع................ است ؟ الف- م ب- ید ج- یم د- ند

11- کدام فعل از نظر نوع بن با بقیه فرق دارد ؟ الف- می رسیدند ب - ساخته است ج- می چینند د- گذشت

12- « دندان بر دندان سایید ن » کنایه از ..................... است

1- کثرت اندوه 2- شدت خشم 3- ناله و زاری کردن 4- نهایت گرسنگی

13- دلیل « ناآرامی نوجوان » چیست ؟

1- استقلال طلبی 2- شوق به یادگیری 3- کنجکاوی 4- همه ی موارد

14- در مصرع « روشن و گرم و زندگی پرداز » اشاره به ....................... شده است .

1- گرما و روشنایی 2- طلوع خورشید 3- فرارسیدن بهار 4- آغاز زندگی

15- « پوست بر تن کژال خراشید » یعنی .................

1- زخمی شد 2- ترساند 3- ترسید 4- حمله کرد

16- در مصراع « هر چه سرما و هر چه دل سردی » واژه ی « دل سردی » به کدام معنی نیامده است ؟

1- قهر 2- کینه 3- دشمنی 4- سرما

17- این سخن از کیست ؟ و خطاب به چه کسی بیان شد ؟

« امروز در دنیا وضع شما با یک سال پیش ، از زمین تا آسمان تفاوت کرده است . »

18- ملت ایران باید به خاطر داشتن چه چیزهایی به خود ببالد ؟

19- سه اثر مهم محمد جواد محبت را نام ببرید .

20- داستان « کژال » نوشته ی چه کسی است ؟

21- کدام جز در فعل متغیر و کدام ثابت است ؟

1- ساخت ، صیغه 2- بن ، شناسه 3- شناسه ، بن 4- شناسه ، شخص

22- معنای کدام گزینه نادرست است ؟

1- صداقت : نیکویی 2- انحراف : کجروی 3- بیانات : اظهارات 4- امتیاز : مزیت

23- کدام کلمه ، جمع است ؟ 1- استقلال طلبی 2- علایق 3- اضطراب 4- آرمان

سؤالات فصل 4 ، فارسی دوم

1- لغات زیر را معنی کنید .

فیض- محروم- شقاوت – معدوم – عیان – محک- طرب- تعب- نصیب- فراز – نشیب- مشقت- طراوت

1- معنی کنید

الف- بی ادب می شود از فیض الهی محروم خویش را می کند از جهل و شقاوت معدوم

ب- روح را لذت تفریح و طرب می باید

3- مترادف ها و متضاد های درس « سرمایه خوبان » ( صفحات 68 و 69 ) را پیدا کنیدو بنویسید

4- مهارت های زندگی را بنویسید ( ص76 )

5- فعل های گذرا ( متعدی ) و ناگذرا ( لازم ) را معلوم کنید .

رفت – دید – نشست – خواند – کاشت – آمد – رسید – خورد – فهمید – مطالعه کرد – نشسته بود – خرید

6- به کمک نشانه ی « را » با کلمات و ترکیبات زیر جمله بسازید .

راه طولانی مراسم واقعیّت عاطفه

7- علت اصلی بحران های زندگی چیست ؟

8- واژه های « رنج و تعب » دو واژه ی ...................... هستند

9- واژه های « کافر و مسلمان » دو واژه ی ....................... هستند

10- در مورد این بیت توضیح دهید : بی ادب تنها نه خود را داشت بد بلکه آتش در همه آفاق زد

11- مشخص ترین آرایه ی ادبی در این مصراع چیست ؟ در قیامت نشود روی سفیدِ تو سیاه

12- کدام واژه برای جاهای خالی عبارت زیر مناسب است . « شقل – شغل- شوغل – نصیب- نسیب

به ......................... خوبی فکر می کنید که در آمدی عالی .......................... شما می کند

13- حدیث « مَن عَرَفَ نَفسَه ، فَقَد عَرَفَ رَبّه » از حضرت علی ( ع ) با کدام گزینه ، ارتباط دارد ؟

1- ارتباط مؤثر 2- خود آگاهی 3- تصمیم گیری 4- چیرگی بر هیجانات

14- معنی کدام واژه، غلط است ؟ 1- معرفت : شناخت 2- عیان : آشکار 3- خالص : گرانبها 4- معدوم : نابود شده

15- مترادف واژه های درجه و مقام ، کدام گزینه است ؟ 1- اهمیت 2- هوش 3- منزلت 4- عقل

16- مصراع « خوش بود گر محک تجربه آید به میان » از کیست ؟ 1- سعدی 2- حافظ 3- فردوسی 4- نظامی

17- کدام واژه با بقیه تفاوت دارد ؟ 1- شادی 2- طَرَب 3- خوشی 4- تعب

18- « فیض » به معنی .................. است 1- نیکو 2- جاری 3- زیبا 4- بخشش

19- به کلمه هایی که معنای ضد هم دارند ............... می گویند 1- مترادف 2- هم معنی 3- متضاد 4- هم خانواده

20- مترادف به معنی ..................... است . 1- متضاد 2- هم خانواده 3- هم ریشه 4- هم معنی

21- فعل « دوید » چه نوع فعلی است ؟ 1- لازم 2- متعدی 3- گذرا 4- مضارع

22- افسوس که ................ نمی داند و ......................... نمی تواند .

1- جوان ، پیر 2- بزرگ ، کوچک 3- ضعیف ، قوی 4- نادان ، دانا

23- معنی کدام واژه، غلط است ؟ 1- نشیب : سرازیری 2- فراز : بلندی 3- اعتبار : ارزش 4- نصیب : مساوی

24- زندگی مانند یک ..................... طولانی است . 1- شادی 2- درد 3- روزگار 4- سفر

25- منظور از خودآگاهی چیست ؟ 1- ارتباط درست 2- تدبیر مناسب 3- شناخت توانایی ها 4- مهار احساسات

26- با ........ می توانیم زندگی خود را سرشار از طراوت و شادابی کنیم . 1- تحمل 2- توکل 3- تلاش 4- درس خواندن

27- فعل هایی که به مفعول نیاز دارند .............. نام دارند . 1- ناگذرا 2- گذرا 3- نسبی 4- صفت